tVNS tVNSSerwis dla specjalistów

Baza badań

Wybierz diagnozę albo wpisz objaw, autora czy rodzaj badania – zobaczysz, w czym badania opisały poprawę po stymulacji nerwu błędnego.

764publikacje w bazie
130RCT z sham (★★★)
58protokołów (bez wyników)
35schorzeń
Protokoły stymulacji tVNS Technologies
Badania, w których użyto stymulatorów Cerbomed i tVNS Technologies: NEMOS®, VITOS®, tVNS-L, tVNS®-E i tVNS®-R. Protokoły stymulacji z tych badań: tvnsmed.pl/protokoly.
Objawy – badania ze wszystkich chorób, w których mierzono dany objaw
Specjalizacja
Diagnoza

Wszystkie diagnozy

Choroba Parkinsona

1 sesja · 12 osób · crossover z sham Zaobserwowano: Prędkość chodu 1,14 → 1,26 m/s; dłuższy krok; czas reakcji 1,69 → 1,50 s. Co to daje: Pewniejsze przejście przez pokój czy ulicę.
7 dni · 22 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Dłuższy, szybszy i bardziej regularny krok niż po sham. Co to daje: Chód mniej drobiący, łatwiej iść i rozmawiać.
1 sesja · 30 osób · z sham Zaobserwowano: Dłuższy krok, szybszy chód, krótszy czas obrotu. Co to daje: Łatwiejsze zawracanie w wąskim korytarzu.
1 sesja · ok. 30 osób · szyjna nVNS, z sham Zaobserwowano: Mniejsza zmienność kroku. Co to daje: Równiejszy chód, mniej potknięć.
3 tygodnie · 49 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów ruchowych (MDS-UPDRS III) niż po sham. Co to daje: Mniej sztywności i spowolnienia.
6 tygodni · 22 osoby · RCT z sham + fizjoterapia Zaobserwowano: Mini-BEST +3,4 pkt, marsz 6 min +53,6 m; efekt utrzymany 4 tygodnie. Co to daje: Stabilniejsze stanie, dłuższe spacery.
14 dni · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Istotnie mniejszy lęk (HAMA) niż po sham. Co to daje: Spokojniejsze wychodzenie z domu.
3 tygodnie · 49 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepszy sen (PDSS-2) niż po sham. Co to daje: Mniej nocnych wybudzeń.
3 tygodnie · 49 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepszy wynik PDQ-39 niż po sham. Co to daje: Lepsze samopoczucie i samodzielność.
3 tygodnie · 49 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów autonomicznych (SCOPA-AUT) niż po sham. Co to daje: Mniej kłopotów z pęcherzem, poceniem, zawrotami.
4 tygodnie · 19 osób · szyjna nVNS Zaobserwowano: Mniej dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Co to daje: Mniej uczucia pełności, lepsze wchłanianie leków.
4 RCT · 82 vs 74 osoby Zaobserwowano: Umiarkowana poprawa chodu i zamrożeń chodu. Co to daje: Zbiorczy dowód dla chodu.
1 pacjentka Zaobserwowano: Poprawa chwiejności chodu, snu i nastroju. Co to daje: Sygnał w MSA-C.
przegląd systematyczny · 32 badania: PD, drżenie, dystonia szyjna, zespół Tourette’a Zaobserwowano: Najbardziej spójne korzyści w chorobie Parkinsona; sygnały w drżeniu samoistnym i dystonii. Co to daje: Przegląd stymulacji w zaburzeniach ruchowych.
2 tygodnie · 32 osoby z chorobą Parkinsona i 20 zdrowych, fNIRS i TMS przed i po leczeniu Zaobserwowano: Poprawa objawów ruchowych powiązana ze wzrostem wydajności sieci w pierwotnej korze ruchowej i z większym ułatwieniem korowym (korelacja ze spadkiem UPDRS-III). Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja poprawia ruch.
3 pojedyncze sesje (prawe, lewe, oba uszy) · 5 osób z chorobą Parkinsona, seria przypadków Zaobserwowano: Mniejsza maksymalna amplituda drżenia w pomiarze smartfonem (p = 0,043 i 0,014); skala UPDRS bez zmian; niższe ciśnienie rozkurczowe przy stymulacji obustronnej. Co to daje: Sygnał zmniejszenia drżenia dłoni.
1 sesja (aktywna, sham, bez stymulacji) · 47 osób z chorobą Parkinsona, crossover, fMRI Zaobserwowano: Zmiana aktywności m.in. płacika ciemieniowego górnego i kory ruchowej; aktywność ciemieniowa korelowała z UPDRS-III (r = −0,417). Co to daje: Wyjaśnia, na które obszary mózgu działa stymulacja.
4 cykle stymulacji szyjnej 25 Hz · 17 osób z drżeniem samoistnym, szyjna nVNS (gammaCore), badanie otwarte Zaobserwowano: Poprawa czterech parametrów rysowania spirali Archimedesa w analizie cyfrowej; całkowity wynik skali FTM bez zmian. Co to daje: Sygnał zmniejszenia drżenia dłoni.
3 tygodnie, w domu · Pacjenci z chorobą Parkinsona, domowa taVNS vs sham, jednoślepe RCT Zaobserwowano: Mniej objawów ruchowych (MDS-UPDRS III), lepsza jakość życia i sen niż po sham; niższy glutaminian w prążkowiu i wzgórzu, wyższa acetylocholina we krwi skorelowana z poprawą ruchową (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsza sprawność ruchowa i sen w chorobie Parkinsona.
1 sesja · 21 pacjentów z chorobą Parkinsona i 18 zdrowych osób, taVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe jednoślepe Zaobserwowano: U pacjentów z Parkinsonem aktywna taVNS wywoływała większe rozszerzenie źrenicy niż sham (istotne 2710–3640 ms po rozpoczęciu stymulacji) – wskaźnik aktywacji układu noradrenergicznego pnia mózgu. Co to daje: Mierzalna reakcja pnia mózgu na stymulację w chorobie Parkinsona.
fazy: obserwacja, sham, taVNS · 67-letnia kobieta z chorobą Parkinsona i zamrożeniami chodu, schemat A-B-C z sham Zaobserwowano: W fazie taVNS lepsza prędkość, długość, zmienność i symetria kroków w codziennym chodzeniu (czujniki noszone na ciele); brak upadków i zamrożeń chodu. Co to daje: Pewniejszy chód na co dzień.
1 sesja aktywna i 1 sham · 16 osób z chorobą Parkinsona i lękiem, taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: W ograniczonej przestrzeni mniejszy błąd przenoszenia ciężaru ciała (p = 0,002 i p = 0,001) i większy zakres wychyleń; niższe przewodnictwo skóry jako wskaźnik lęku (p = 0,012 i p < 0,001). Co to daje: Lepsza równowaga i mniej lęku w ciasnej przestrzeni.
8 tygodni, 3 × 30 min w tygodniu, dodane do lewodopy · 60 osób z chorobą Parkinsona (53 ukończyły), stymulacja muszli vs łódki ucha (kontrola), RCT pojedynczo ś Zaobserwowano: Większy spadek SCOPA-AUT, MDS-UPDRS II i PDQ-39 niż w grupie kontrolnej (p < 0,001); spadek MDS-UPDRS III w grupie taVNS. Co to daje: Mniej objawów autonomicznych i lepsze codzienne funkcjonowanie.
1 sesja aktywna i 1 sham, z jednoczesnym EKG i fMRI · 41 osób z chorobą Parkinsona (oraz 44 zdrowych do porównania wyjściowego), taVNS vs sham, randomizowane ba Zaobserwowano: Względem sham taVNS zwiększyła rMSSD, pNN50 i składową HF zmienności rytmu serca oraz zmieniła lokalną aktywność mózgu (fALFF, ReHo) (dane ze streszczenia). Co to daje: Już jedna sesja poprawiła wskaźniki pracy układu przywspółczulnego w chorobie Parkinsona.

MCI i choroba Alzheimera

1 sesja · 28 osób z MCI · crossover z sham Zaobserwowano: Pamięć twarz–imię 69,2% vs 50,1%; lepsza nawigacja. Co to daje: Łatwiej zapamiętać imię nowej osoby.
24 tygodnie · 52 osoby z MCI · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsza ogólna sprawność poznawcza (MoCA-B) niż po sham. Co to daje: Dłuższe zachowanie samodzielności.
12 tygodni · 60 osób z MCI · RCT z sham Zaobserwowano: MoCA-B +2,91 pkt vs sham; lepsza pamięć słowna, uwaga, płynność mowy. Co to daje: Łatwiejsze znajdowanie słów w rozmowie.
6–12 miesięcy · 10 i 17 osób z AD · implant VNS Zaobserwowano: Po roku 70,6% bez pogorszenia lub z poprawą w MMSE. Co to daje: W chorobie postępującej zatrzymanie spadku jest korzyścią.
12 tygodni · 60 osób z MCI · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów lęku i depresji tylko w grupie aktywnej. Co to daje: Mniej niepokoju, który nasila kłopoty z pamięcią.
6 miesięcy · 5 osób z AD · implant, bez kontroli Zaobserwowano: Istotny spadek markerów zapalnych; nieistotny spadek senności dziennej o 25–27%. Co to daje: Sygnał działania przeciwzapalnego.
24 tygodnie · 71-latka Zaobserwowano: MoCA-B 19 → 24. Co to daje: Lepsza pamięć i nastrój.
1 sesja, 15 min ciągłej stymulacji, 25 Hz · 24 zdrowe osoby, taVNS vs stymulacja płatka ucha, losowa kolejność Zaobserwowano: Ciągła taVNS zwiększyła krótkolatencyjne hamowanie aferentne (SAI, pośredni wskaźnik układu cholinergicznego) po 15 min; wzrost był większy przy niższym wyjściowym SAI (r = 0,563; p = 0,004). Co to daje: Pobudzenie układu cholinergicznego – kierunek dla chorób z jego niedoborem.
pojedyncze sesje 1 Hz, 20 Hz i sham · 49 osób z subiektywnym pogorszeniem funkcji poznawczych i 39 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Stymulacja 1 Hz zwiększała aktywność (ALFF) prawych obszarów skroniowych i potylicznych o obniżonej aktywności; 20 Hz działała podobnie i dodatkowo na lewą wyspę. Co to daje: Stymulacja pobudza osłabione obszary mózgu.
pojedyncze sesje 1 Hz, 20 Hz i sham · 70 osób z subiektywnym pogorszeniem funkcji poznawczych i 49 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: 20 Hz zwiększało aktywność (ReHo) obu kor węchowych o obniżonej aktywności; przy 1 Hz i sham brak zmian. Co to daje: 20 Hz pobudza obszary osłabione we wczesnym etapie choroby.

Udar

6 tygodni · 108 osób · implant VNS, RCT Zaobserwowano: Klinicznie znacząca poprawa ręki u 47% vs 24%. Co to daje: Dwa razy więcej osób odzyskuje sprawność ręki.
10 dni · 14 osób · z sham Zaobserwowano: Większa poprawa ręki (Fugl-Meyer) przy rehabilitacji robotycznej. Co to daje: Te same ćwiczenia dają więcej efektu.
4 tygodnie · 40 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Większa poprawa ręki (FMA-UE, ARAT) i samodzielności (MBI). Co to daje: Łatwiejsze ubieranie się, jedzenie, mycie.
b.d. · RCT Zaobserwowano: Według tytułu: poprawa funkcji ruchowej ręki (do uzupełnienia). Co to daje: Kolejne potwierdzenie korzyści przy ćwiczeniach.
3 tygodnie · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsze funkcje poznawcze (MoCA) i mniejsze zmęczenie. Co to daje: Jedna terapia na ruch, pamięć i siły.
3 dni · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsza poprawa połykania przy wypisie niż po sham. Co to daje: Bezpieczniejsze jedzenie.
5 dni · 35 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Istotnie inny przebieg IL-6 niż po sham. Co to daje: Mniejszy stan zapalny w ostrym udarze.
10 dni · 8 osób z krwotokiem śródmózgowym Zaobserwowano: Bezpieczna; aktywna tVNS: Fugl-Meyer ręki +3 pkt. Co to daje: Dane o bezpieczeństwie w udarze krwotocznym.
15 dni · 21 osób po udarze, z sham Zaobserwowano: Większa poprawa kończyny górnej. Co to daje: Szybszy powrót do codziennych czynności.
4 tygodnie · 60 osób po udarze Zaobserwowano: Lepsze wyniki ruchowe i czuciowe, obserwacja do roku. Co to daje: Efekty trwałe po zakończeniu terapii.
4 tygodnie, 12 sesji · 20 osób po udarze Zaobserwowano: Lepsze efekty, gdy impuls jest zsynchronizowany z ruchem. Co to daje: Wskazówka praktyczna: stymulować w trakcie ćwiczeń.
6 tygodni, 18 sesji · 13 osób z przewlekłym niedowładem ręki po udarze, pilotaż bez sham Zaobserwowano: NEMOS®, lewe ucho, 25 Hz, 0,1 ms, maksymalne tolerowane natężenie; fizjoterapeuta włączał stymulację przy każdym ruchu, w trakcie ćwiczeń (30–50 powtórzeń 8–10 ruchów, ponad 300 ruchów na sesję). Fugl-Meyer kończyny górnej średnio +17,1 pkt (SD 7,8); obecność na 92% sesji; bez poważnych działań niepożądanych, u 3 osób głównie zmęczenie. Co to daje: Pierwszy dowód, że stymulację ucha można łączyć z ćwiczeniami ręki.
6 tygodni · 12 osób ponad 3 miesiące po udarze niedokrwiennym (analiza czucia w pilotażu Redgrave 2018), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Zaburzenie czucia na początku miało 11 z 12 osób; u 7 z 11 (64%) czucie częściowo wróciło (czucie ułożenia u 6, dotyk u 2); największa poprawa: +3 pkt w części czuciowej Fugl-Meyer, u osoby z największą poprawą ruchu. Co to daje: Lepsze czucie ułatwia chwytanie.
96 osób · RCT Zaobserwowano: Rehabilitacja połykania z taVNS vs bez. Co to daje: Wsparcie terapii połykania.
4 tygodnie · 64-latek Zaobserwowano: PSQI 13 → 8. Co to daje: Lepszy sen.
8 tygodni · 71-latek Zaobserwowano: MoCA +57%. Co to daje: Lepsze myślenie.
ok. 8 tygodni · 63-latek po krwotoku Zaobserwowano: Ustąpienie napadów, odstawienie 2 leków. Co to daje: Opcja wspomagająca.
3 tygodnie, z treningiem zadaniowym · 30 osób w podostrej fazie udaru, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większa poprawa FMA-UE, MoCA, MBI i zmęczenia (FSS) niż po sham; lepsza HRV i pobudliwość korowo-rdzeniowa. Co to daje: Lepsza ręka, myślenie i mniej zmęczenia po udarze.
b.d. · 124 osoby po udarze: rehabilitacja + t-VNS vs sama rehabilitacja Zaobserwowano: Większa poprawa sFMA i MBI, wyższe MEP i aktywność EMG (P < 0,05); częściej podrażnienie skóry i ból ucha. Co to daje: Lepsza sprawność i samodzielność po udarze.
podczas trombektomii i rano następnego dnia · 36 osób z udarem niedokrwiennym leczonym trombektomią, RCT z sham Zaobserwowano: Wynik negatywny dla celu głównego: bez wpływu na zmienność ciśnienia (0,106 vs 0,107; p = 0,93); bezpieczna w ostrej fazie. Co to daje: Stymulacja jest bezpieczna nawet w najostrzejszej fazie udaru.
okres po krwotoku (OIT) · 27 osób z krwotokiem podpajęczynówkowym, RCT z sham, potrójnie ślepe Zaobserwowano: Mniej skurczu naczyń w obrazowaniu (p = 0,018); niższe TNF-α i IL-6 w krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym; dobry wynik przy wypisie 38,4% vs 21,4% i w kontroli 76,9% vs 57,1%; rzadziej wypis do opieki długoterminowej (p = 0,04). Co to daje: Mniej powikłań i lepszy powrót do sprawności po krwotoku.
4 tygodnie · 139 osób po udarze: taVNS + rehabilitacja vs sama rehabilitacja Zaobserwowano: Większa poprawa ARAT, FMA-UE i MBI, krótsza latencja MEP, wzrost BDNF i spadek S100β; działania niepożądane 11,4% vs 8,7% (bez różnicy). Co to daje: Szybszy powrót ręki i samodzielności.
przegląd systematyczny · 10 RCT, 547 osób (3 z implantem, 7 ze stymulacją przezskórną) Zaobserwowano: Poprawa funkcji ręki SMD 1,22 – dowody bardzo niskiej pewności; brak istotnego wzrostu poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Kierunek obiecujący, ale potrzebne lepsze badania.
przegląd systematyczny · 16 RCT, 708 osób, taVNS z ćwiczeniami Zaobserwowano: Poprawa FMA-UE (SMD 1,27), WMFT, ARAT i samodzielności; lepszy efekt przy ≥4 sesjach w tygodniu. Co to daje: Częstsze sesje = lepszy efekt.
b.d. · 169 osób w podostrej fazie udaru, 4 grupy: kontrola, tDCS, taVNS, taVNS + tDCS Zaobserwowano: Poprawa FMA kończyny dolnej, TUG, BBS, MBI i parametrów chodu we wszystkich grupach z stymulacją, największa przy taVNS + tDCS. Co to daje: Lepszy chód i równowaga po udarze.
b.d. · 80 osób z depresją po udarze, taVNS + leczenie standardowe vs samo leczenie standardowe, RCT Zaobserwowano: Istotnie niższe HAMD-17 i SDS oraz lepsza samodzielność (p < 0,0001). Co to daje: Mniej depresji i więcej samodzielności po udarze.
4 tygodnie, 5 dni w tygodniu, w trakcie treningu zadaniowego · 40 osób w podostrej fazie udaru, taVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większa poprawa FMA-UE, ARAT i samodzielności (MBI) niż przy sham; częściej wywoływalne MEP po stronie udaru i krótsza latencja po stronie zdrowej; HRV bez różnic. Co to daje: Lepsza sprawność ręki po udarze.
1 sesja na warunek, 10 min · 16 zdrowych osób, różne miejsca i częstotliwości taVNS, crossover Zaobserwowano: Stymulacja lewego przewodu słuchowego 80 Hz obniżyła próg odruchu kaszlu o 0,16 mol/l względem 25 Hz na muszli (p = 0,004) – większa wrażliwość odruchu kaszlowego. Co to daje: Kierunek dla ochrony przed zachłyśnięciem po udarze.
1 sesja, lewa muszla uszna · Dwa eksperymenty po 30 zdrowych osób, porównanie częstotliwości i szerokości impulsu Zaobserwowano: Przy 25 Hz i impulsie 300 lub 500 µs istotnie niższy próg rozróżniania dwóch punktów na skórze palca – bezpośrednio po stymulacji i po 20 minutach (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsze czucie dotyku w palcach – kierunek dla zaburzeń czucia po udarze.
9 sesji po 1 h (3 × w tygodniu przez 3 tygodnie) podczas treningu robotycznego · 36 pacjentów z przewlekłym niedowładem ręki po udarze, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsza spastyczność nadgarstka i dłoni przy wypisie (skala Tardieu −8,94% vs +2,97% po sham; p < 0,05) i lepsza koordynacja mięśni ramienia przy sięganiu. Co to daje: Mniej spastyczności ręki po udarze.
4 tygodnie, samodzielnie, 2 × 30 min dziennie · Mężczyzna 64 lata z bezsennością po udarze, niereagującą na leki, opis przypadku, fMRI spoczynkowe (dane z przeg Zaobserwowano: Wynik Pittsburgh Sleep Quality Index spadł z 13 do 8 punktów; poprawa utrzymała się po 3 miesiącach. W fMRI mniejsza łączność sieci stanu domyślnego (DMN). Co to daje: Lepszy sen po udarze, utrzymany po 3 miesiącach.
2 tygodnie, 5 dni w tygodniu, 30 min przed rehabilitacją · 60 pacjentów w ostrej fazie udaru niedokrwiennego, taVNS + rehabilitacja vs sham + rehabilitacja, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa funkcji kończyny górnej (FMA-UE) i samodzielności (Barthel) oraz większy spadek NIHSS niż w grupie kontrolnej (p < 0,05); ciśnienie i tętno stabilne (dane ze streszczenia). Co to daje: Sprawniejsza ręka i większa samodzielność po udarze.
6 tygodni, 18 sesji po 45 min (3 × w tygodniu), z ćwiczeniami ręki · 90 osób w przewlekłej fazie udaru, tVNS vs przezskórna stymulacja rdzenia vs sham, RCT Zaobserwowano: Po 18 sesjach tVNS przewyższała sham w MoCA o 2,37 pkt i w FMA-UE o 3,37 pkt (p < 0,001); korzyści poznawcze utrzymały się miesiąc po terapii, a ruchowe – tylko w grupie tVNS. Co to daje: Lepsza pamięć i sprawność ręki po udarze, utrzymane po zakończeniu terapii.
powtarzana stymulacja podczas pobytu na OIT · 24 pacjentów z krwotokiem podpajęczynówkowym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Powtarzana taVNS zwiększała ogólną zmienność rytmu serca (HRV) i aktywność przywspółczulną względem sham; największy wzrost w dniach 2–4 (Cohen d = 0,50). Co to daje: Lepsza regulacja pracy serca po krwotoku do mózgu.
4 tygodnie, 3 razy w tygodniu, 30 min przed fizjoterapią · 78 pacjentów w przewlekłej fazie udaru, taVNS vs sham, obie grupy z tym samym programem fizjoterapii, Zaobserwowano: Większa poprawa testu sprawności manualnej Box and Blocks oraz korzystniejsze wartości BDNF i IL-6 niż po sham (p < 0,05). Co to daje: Sprawniejsza ręka i korzystniejsze markery neuroplastyczności po udarze.
4 tygodnie, 20 sesji z terapią ręki · 9 osób po udarze lub urazie rdzenia, taVNS wyzwalana automatycznie ruchem, badanie wykonalności Zaobserwowano: System objął stymulacją 50,4% ruchów vs 23,4% przy wyzwalaniu przez terapeutę, z podobną precyzją (76,3% vs 82,4%); spójna poprawa funkcji u uczestników; ocena użyteczności 85%. Co to daje: Stymulację podczas ćwiczeń można zautomatyzować.
6 tygodni, z ćwiczeniami torującymi ruch · 60 osób po krwotoku śródmózgowym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa FMA-LE (p = 0,002), samodzielności chodu FAC (p = 0,006), długości kroku (p = 0,003) i wyprostu biodra (p = 0,010) niż po sham. Co to daje: Sprawniejsza noga i chód po krwotoku do mózgu.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 6 dni w tygodniu, z rehabilitacją · 111 osób z niedowładem po udarze (102 w analizie, po 34 w grupie): stymulacja obustronna vs Zaobserwowano: Obie stymulacje dały większą poprawę FMA-UE, FMA-LE i WMFT niż kontrola; obustronna lepsza od lewostronnej, także w równowadze (BBS) i samodzielności (MBI). Co to daje: Stymulacja obu uszu przyspiesza powrót sprawności.
1 sesja · Osoby po udarze: bez stymulacji, taVNS i sham Zaobserwowano: Lepszy wynik testu Box and Blocks po stronie porażonej (vs stan wyjściowy p = 0,042) i zdrowej (aktywna vs sham p = 0,005). Co to daje: Już jedna sesja usprawnia rękę.
1 sesja, fMRI w trakcie stymulacji · 20 osób po udarze: ucho po stronie uszkodzenia, przeciwne, oba vs sham Zaobserwowano: Tylko stymulacja ucha po stronie uszkodzenia zwiększała aktywność obszarów wzrokowo-ruchowych uszkodzonej półkuli względem sham. Co to daje: Strona stymulacji ma znaczenie po udarze.
6 tygodni, dodane do rehabilitacji robotycznej · 40 osób po udarze niedokrwiennym, taVNS + rehabilitacja robotyczna vs sama rehabilitacja, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa szybkości chodu (różnica −1,84 s; p = 0,006) i większe zmniejszenie bólu (różnica −1,55; p = 0,048) niż po samej rehabilitacji; ból zmniejszył się istotnie tylko w grupie z taVNS. Co to daje: Szybszy chód i mniej bólu po udarze.
3 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu, z rehabilitacją · 40 osób z dysfagią w ostrym udarze, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione (pilotaż) Zaobserwowano: Większa poprawa połykania w skalach MASA, FCM i skali penetracji/aspiracji (RAS, wideofluoroskopia) niż po sham (p < 0,05); poprawa utrzymała się co najmniej 4 tygodnie po leczeniu. Bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Szybszy powrót bezpiecznego połykania po udarze.
1 sesja, 30 min, fNIRS przed i po stymulacji · 27 osób po udarze (15 z niedowładem lewostronnym, 12 prawostronnym), pilotaż, porównanie przed i po Zaobserwowano: Po taVNS silniejsza aktywacja kory podczas przenoszenia klocków, zwłaszcza lewej sieci ruchowej; przy niedowładzie lewostronnym wzrost w korze przedruchowej i dodatkowej ruchowej, przy prawostronnym – w pierwszorzędowej korze czuciowej. Lateralizacja aktywności bez zmian. Co to daje: Stymulacja pobudza obszary mózgu odpowiedzialne za ruch ręki.
6 tygodni, 2 × 20 min dziennie, 5 dni w tygodniu · Kobieta 28 lat z ciężką dysfagią po zawale bocznej części rdzenia przedłużonego, 6 miesięcy karmiona sondą, o Zaobserwowano: Po leczeniu pełne żywienie doustne bez obracania głowy i wypluwania śliny; brak zalegania śliny w dolinkach i zachyłkach gruszkowatych, kontrast swobodnie przechodził przez górny zwieracz przełyku. Co to daje: Powrót do jedzenia ustami po pół roku karmienia sondą.
5 dni lub do wypisu, 2 × dziennie · 35 osób z ostrym udarem niedokrwiennym, taVNS vs sham, RCT z zaślepioną oceną Zaobserwowano: Mniejszy wzrost neurofilamentu lekkiego (marker uszkodzenia neuronów) i istotnie niższe jego stężenie w 3. i 5. dniu niż po sham (wynik mieszany – w głównej analizie bez istotnej różnicy). Co to daje: Możliwe ograniczenie uszkodzenia neuronów po udarze.
1 sesja, 30 min · 15 osób z przewlekłym bólem kończyny górnej po udarze (14 ukończyło), uszna neurostymulacja vs sham, pilotaż Zaobserwowano: Wzrost progu bólu cieplnego tylko po aktywnej stymulacji (interakcja p = 0,017); subiektywny ból zmniejszył się w obu grupach. Co to daje: Mniejsza wrażliwość na ból po udarze.
5 dni, 2 × 45 min dziennie, lewy tragus, start do 5 dni od zabezpieczenia tętniaka · 30 osób z krwotokiem podpajęczynówkowym z pękniętego tętniaka, taVNS (n = 1 Zaobserwowano: Większy spadek TNF-α w surowicy niż po sham; liczbowo rzadsze opóźnione niedokrwienie mózgu (6,6% vs 35,7%) i zaburzenia neurologiczne (16,7% vs 53,8%); ponad 80% sesji zrealizowanych, bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniejszy stan zapalny i możliwie rzadsze powikłania po krwotoku.
metaanaliza · 6 RCT, 215 osób po udarze, stymulacja zsynchronizowana z ruchem · przegląd systematyczny i metaanaliza RCT (VNS w pętli zamkniętej: implant i prze Zaobserwowano: Poprawa FMA-UE względem kontroli (MD 2,33; 95% CI 0,95–3,70; p = 0,0009) i WMFT (4 RCT; SMD 0,62; 95% CI 0,25–0,98; p = 0,0009); pewność dowodów umiarkowana. Co to daje: Stymulacja zgrana z ćwiczeniami poprawia sprawność ręki po udarze.
Burch i wsp., 2026 · J Neurosurg Case Lessons ★ (implant) (opis przypadku)
implant VNS sparowany z rehabilitacją kończyny górnej, miesiące–lata po udarze · 4 osoby po udarze w tylnym unaczynieniu (tylna jama czaszki), seria przypadków Zaobserwowano: U wszystkich 4 osób poprawa w FMA-UE lub WMFT oraz lepsze codzienne używanie ręki i jakość życia (dane ze streszczenia). Co to daje: Kontekst: poprawa sprawności ręki także po udarze tylnej jamy czaszki.
Blatt i wsp., 2026 · Case Reports in Neurology ★ (implant) (opis przypadku)
21 wizyt terapii zajęciowej sparowanej z implantem VNS + ćwiczenia w domu · 1 mężczyzna (późne 50. lata), przewlekła dysfunkcja ręki z cechami zgodnymi z CRPS p Zaobserwowano: FMA-UE 57/66 → 62/66; Nine-Hole Peg Test (najlepszy wynik) 57,00 s → 52,44 s; epizody zimna i napięcia ręki z codziennych do kilku dni w tygodniu; mniejsze napięcie mięśni. Co to daje: Kontekst: lepsza sprawność ręki i rzadsze objawy naczynioruchowe po udarze.

Depresja

4–12 tygodni · duża depresja Zaobserwowano: Wyraźniejsza poprawa nastroju niż po sham, narastająca do 12. tygodnia. Co to daje: Powrót zainteresowania codziennymi sprawami.
1 sesja · 81 osób · z sham Zaobserwowano: Większa gotowość do wysiłku po nagrodę. Co to daje: Wsparcie przy braku motywacji.
1 sesja · 33 + 30 nastolatków · crossover z sham Zaobserwowano: Mniejsze reagowanie na smutne twarze u młodzieży z depresją; efekt większy przy cięższej depresji. Co to daje: Słabsze negatywne nastawienie uwagi.
12 tygodni · 60 osób z MCI · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów depresji tylko w grupie aktywnej. Co to daje: Lepszy nastrój przy kłopotach z pamięcią.
7,5 miesiąca · opis przypadku · tVNS-L (wersja tVNS®-E) Zaobserwowano: CDRS-R 55 → 47 po obserwacji; ocena rodziców 72/73 → 59/60; bez działań niepożądanych. Co to daje: Powrót do szkoły, pracy i nauki.
1 sesja · ok. 120 osób · vs sham Zaobserwowano: Przy wysokiej wyjściowej HRV: wzrost tętna i TNF-α, spadek HRV. Co to daje: Wyjściowa HRV może pomóc dobrać pacjenta.
metaanaliza · 12 RCT, 838 osób z depresją Zaobserwowano: Istotny spadek HAMD; odsetek odpowiedzi wyższy niż przy sham i porównywalny z lekami przeciwdepresyjnymi; połączenie z lekami – mniej działań niepożądanych (dowody niskiej jakości). Co to daje: Zbiorczo: skuteczna i bezpieczna metoda.
8 tygodni · 57 osób z łagodną i umiarkowaną depresją, stymulacja ucha i punktów czaszkowych Zaobserwowano: Cechy sieci mózgowych w EEG przewidywały odpowiedź na leczenie (trafność klasyfikacji 82,9%). Co to daje: EEG może wskazać, kto skorzysta.
1 sesja · 52 osoby z depresją i 44 zdrowe, taVNS vs sham Zaobserwowano: Lepsze rozpoznawanie pozytywnych wyrazów twarzy (p = 0,013) i mniej negatywnych stanów emocjonalnych (p = 0,023). Co to daje: Mniejsze „negatywne nastawienie” – rdzeń depresji.
metaanaliza · 4 badania, 222 osoby z depresją Zaobserwowano: HAMD-24 niższe o 4,23 pkt niż po sham (p = 0,005); niższe SDS, BDI i SAS; brak istotnych działań niepożądanych. Co to daje: Zbiorczo: mniej objawów depresji.
10 tygodni · 235 osób z depresją lekooporną, implant VNS vs sham Zaobserwowano: Wynik negatywny w krótkim czasie: odpowiedź HRSD 15,2% vs 10,0% (p = 0,251); w samoocenie 17,0% vs 7,3% (p = 0,032). Co to daje: Efekt implantu w depresji narasta latami, nie tygodniami.
6 tygodni · 25 kobiet z depresją okołoporodową, badanie otwarte Zaobserwowano: HAM-D17 −9,7 pkt po 6 tygodniach; odpowiedź na leczenie 74%, remisja 61%. Co to daje: Opcja bez leków dla matek po porodzie – wymaga badań z sham.
3 tygodnie · 72 osoby z trądzikiem różowatym · RCT z sham Zaobserwowano: Depresja −6,22 vs sham (p < 0,001). Co to daje: Lepszy nastrój.
b.d. · 80 osób z depresją po udarze (HAMD-17 ≥8), taVNS + leczenie standardowe vs samo leczenie standardowe, RCT Zaobserwowano: Istotnie niższe HAMD-17 i SDS oraz lepsza samodzielność (wskaźnik Barthel) we wszystkich punktach pomiaru (p < 0,0001); korzystne zmiany BDNF, CREB1 i serotoniny. Co to daje: Mniej depresji i więcej samodzielności po udarze.
9 tygodni, 4 h dziennie · 15 kobiet z jadłowstrętem, bulimią lub napadowym objadaniem i chorobami współistniejącymi, badanie otwarte Zaobserwowano: HAMD 18,3 → 9,1; BAI 24,7 → 13,8; w jadłowstręcie i bulimii przyrost BMI o 5–11%; HRV bez istotnych zmian. Co to daje: Mniej depresji i lęku w zaburzeniach odżywiania – protokół 4 h dziennie jak w tVNS®-E.
2 sesje, crossover · 30 osób z depresją i 29 dopasowanych zdrowych, taVNS vs sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Większe zaangażowanie wysiłku po nagrody (p = 0,040); u osób z depresją wzrost motywacji i „chcenia” nagród, utrzymany między sesjami. Co to daje: Kierunek: łagodzenie anhedonii, czyli braku motywacji.
1 sesja, 90 min · 82 zdrowe osoby, lewo- lub prawostronna taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Lepszy nastrój pozytywny po wysiłku (+9,6% względem wartości wyjściowej); większa poprawa motywacji przy niższym nastroju na starcie. Co to daje: Szybsza poprawa nastroju po obciążeniu.
2 sesje, stymulacja zsynchronizowana z wydechem · 20 kobiet z nawracającą depresją, stymulacja przy wydechu vs przy wdechu, crossover, fMRI Zaobserwowano: Silniejsza aktywacja kory przedczołowej i obręczy oraz łączność pnia mózgu z miejscem sinawym; doraźny spadek objawów depresji i lęku po stresie. Co to daje: Stymulacja przy wydechu może wzmacniać efekt.
5 lat · 795 osób z depresją lekooporną, implant VNS + leczenie vs samo leczenie, rejestr obserwacyjny Zaobserwowano: Odpowiedź w 5 latach 67,6% vs 40,9%; remisja 43,3% vs 25,7%; także u osób bez odpowiedzi na EW (59,6% vs 34,1%). Co to daje: Kontekst: efekt implantu narasta latami.
12 tygodni, 3 × 30 min dziennie · 69 osób z padaczką i łagodną lub umiarkowaną depresją, badanie wieloośrodkowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: HAMD −4,5 pkt (p < 0,001); odpowiedź 26%, remisja 25%; mniej lęku (HAMA −5,0); mniej napadów w 12. tygodniu (p = 0,038); lepsza jakość życia; łagodne działania niepożądane u 14,5%. Co to daje: Mniej depresji i napadów jednocześnie.
5 dni · 100 kobiet po cesarskim cięciu, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie baby blues i lepszy nastrój; po miesiącu EPDS ≥ 13 u 4% vs 26% po sham. Co to daje: Mniej przygnębienia po porodzie.
1 sesja · 83 zdrowe osoby, taVNS vs sham Zaobserwowano: Skuteczniejsza reinterpretacja poznawcza – reakcje na obrazy emocjonalne oceniane jako mniej intensywne. Co to daje: Łatwiejsze opanowanie silnych emocji.
9 sesji: w 3 kolejne dni albo w 1 dzień · 10 pacjentów oddziału psychiatrycznego z depresją i lękiem, badanie otwarte, 2 schematy dawkowania Zaobserwowano: PHQ-9 −6,00 ± 7,57, BDI −11,00 ± 11,59 i BAI −9,40 ± 10,52 względem początku (p < 0,05); GAD-7 również niższy (p < 0,05). Co to daje: Mniej objawów depresji i lęku w ciągu kilku dni hospitalizacji.
12 tygodni, 2 × 30 min dziennie, muszla uszna, 20 Hz · 30 osób z AIDS i objawami depresyjnymi (po 15; ukończyło 29), taVNS vs sham (zewnętrzny brzeg ucha), RCT Zaobserwowano: Depresja (HAMD-17) po 12 tygodniach 6,20 vs 11,42 po sham (różnica 5,22 pkt; 95% CI 1,94–8,50; p = 0,0022); lęk (HAMA) 8,27 vs 13,53 (p = 0,042); jakość życia (WHOQOL-HIV BREF) 86,76 vs 71,41 (p = 0,0004); w HRV wzrost HF i spadek LF/HF. Co to daje: Mniej depresji i lęku oraz lepsza jakość życia przy AIDS.
4 tygodnie, 30 min dziennie, 7 dni w tygodniu · 18 młodych zawodniczek strzelectwa (po 9), stymulacja nerwu błędnego vs grupa kontrolna, RCT Zaobserwowano: Mniejszy stres (p < 0,01), lęk poznawczy (p < 0,001), lęk somatyczny (p < 0,01) i objawy depresyjne (p < 0,01) oraz większa pewność siebie (p < 0,001) niż w grupie kontrolnej (interakcja grupa × czas; dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej stresu i lęku startowego oraz większa pewność siebie.
8 tygodni, taVNS 3 razy w tygodniu + elektroakupunktura skóry głowy · 60 osób z depresją i przewlekłym bólem, taVNS z elektroakupunkturą vs citalopram 40 mg dzi Zaobserwowano: Istotny spadek objawów depresji (MADRS) i bólu (SF-MPQ), podobny do citalopramu i utrzymany co najmniej 8 tygodni; w 6. tygodniu mniej stosowania leków nasennych niż w grupie citalopramu (p = 0,049). Co to daje: Mniej depresji i bólu, porównywalnie z lekiem.
5 dni, dodatkowo do leczenia przeciwwirusowego · 40 pacjentów w średnim i starszym wieku z ostrym półpaścem i objawami depresyjno-lękowymi, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Ból podostry po 30 dniach u 5% vs 35% po sham (p = 0,044); większa poprawa objawów depresyjno-lękowych (PHQ-4) i bezsenności (ISI) po 2 tygodniach oraz mniejsze zużycie leku przeciwbólowego (p < 0,05). Co to daje: Mniej bólu po półpaścu i lepszy sen oraz nastrój.
4 tygodnie · 19 pacjentów z dużą depresją, fMRI przed i po taVNS, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Wzrost globalnej efektywności sieci mózgowych i skrócenie charakterystycznej długości ścieżek; zmiany parametrów sieciowych korelowały ze zmianami nasilenia depresji w skali Hamiltona. Co to daje: Lepsza organizacja sieci mózgowych i mniej objawów depresji.
1 sesja aktywna i 1 sham · 68 osób (34 z większym i 34 z mniejszym nasileniem objawów depresji), taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Większa gotowość do wysiłku dla nagrody, zwłaszcza przy małym prawdopodobieństwie nagrody i u osób z większym nasileniem depresji; mniejszy deklarowany lęk w obu grupach. Co to daje: Więcej motywacji przy objawach anhedonii.
8 tygodni · 122 osoby z depresją bez leków przeciwdepresyjnych z dwóch ośrodków, MRI przed i po leczeniu Zaobserwowano: Model oparty na strukturach limbicznych w MRI przewidywał odpowiedź (spadek HAMD-17 o ≥60%): AUC 0,792 w ośrodku A i 0,856 w niezależnej walidacji w ośrodku B. Co to daje: MRI może pomóc wybrać osoby, którym taVNS pomoże.
8 tygodni, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu · 95 osób z dużą depresją (80 w analizie), taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Odpowiedź w HAMD-17 u 62,5% vs 30,0% po sham, remisja 35,0% vs 2,5% (p < 0,05). Mniej objawów wiązało się z większą liczebnością bakterii Faecalibacterium prausnitzii (r = −0,566); zmiany aktywności mózgu w fMRI. Co to daje: Dwa razy więcej osób z poprawą niż po sham.
4 tygodnie · 180 osób z depresją umiarkowaną i ciężką, 3 grupy po 60: taVNS, rTMS, taVNS + rTMS (badanie retrospektywne) Zaobserwowano: Odpowiedź na leczenie 85% przy taVNS z rTMS vs 70% przy samej taVNS i 66% przy samym rTMS (p = 0,02); większa poprawa CGI i PSQI przy połączeniu metod. Co to daje: taVNS dobrze uzupełnia rTMS w depresji.
8 tygodni · Osoby z pierwszym epizodem depresji i zdrowi, fMRI przed i po leczeniu Zaobserwowano: Zmniejszenie nadmiernej aktywności dolnego prążkowia brzusznego i wzrost aktywności przedklinka; zmiany w prążkowiu korelowały z remisją w HAM-D. Co to daje: Normalizacja obszarów nagrody idzie w parze z poprawą.
1 sesja 30 min · 58 osób z depresją i 54 zdrowe, fMRI Zaobserwowano: Po taVNS mniejsza aktywność prawego przedklinka i jego łączność z obszarami czołowymi, zakrętem obręczy i kątowym. Co to daje: Stymulacja od razu działa na sieci związane z depresją.
8 tygodni · 25 osób z nawracającą depresją, badanie jednoramienne Zaobserwowano: Istotny spadek HAMD-17, SDS, HAMA, SAS i ruminacji RRS (p < 0,05); zmiany łączności jąder podstawy związane z poprawą HAMD-17. Co to daje: Mniej depresji, lęku i natrętnego rozmyślania.
8 tygodni · 16 osób z dużą depresją i zdrowi, fMRI Zaobserwowano: Osłabione u chorych połączenia prążkowia z korą przedczołową wzrastały, a nadmierne z korą potyliczną malały po taVNS. Co to daje: Normalizacja obwodów nagrody w depresji.
1 sesja 30 min · 44 osoby z depresją lekooporną i 44 zdrowe, fMRI Zaobserwowano: Spadek podwyższonej aktywności (ALFF) w oczodołowej części środkowego zakrętu czołowego i zmiany jej łączności. Co to daje: Stymulacja od razu działa na obszary zmienione w depresji.
1 sesja 30 min · 40 osób z depresją lekooporną i 40 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Spadek lokalnej synchronizacji (ReHo) w przyśrodkowej korze oczodołowo-czołowej (p < 0,0001) i zmiany jej połączeń z korą ciemieniową. Co to daje: Stymulacja wycisza obszar nadaktywny w depresji.
4 tygodnie · Osoby z pierwszym epizodem depresji bez leków (20 w analizie obrazowej, 18 w korelacjach) Zaobserwowano: Spadek ReHo w zakręcie obręczy i dodatkowej korze ruchowej; zmiany korelowały ze spadkiem HAMD. Co to daje: Zmiany w mózgu idą w parze z poprawą nastroju.
8 tygodni, 2 × 30 min dziennie · 32 osoby z depresją i 32 zdrowe, fMRI Zaobserwowano: Spadek HAMD i HAMA; mniej odpowiedzi, błędów i błędów perseweracyjnych w teście sortowania kart Wisconsin (p < 0,05). Co to daje: Lepszy nastrój i elastyczność myślenia.
8 tygodni · 86 osób z łagodną i umiarkowaną dużą depresją, fMRI przed i po Zaobserwowano: Model oparty na 11 połączeniach mózgu przewidywał spadek HAMD-17 (R² = 0,44) i odróżniał osoby reagujące od niereagujących (AUC 0,856). Co to daje: MRI może pomóc wybrać osoby, którym taVNS pomoże.
1 sesja aktywna i 1 sham · 53 osoby z depresją i 45 zdrowych, tVNS vs sham, crossover, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: W analizie dodatkowej u osób z ciężką depresją tVNS zwiększała efektywność wysiłku podejmowanego dla nagrody (mniej zbędnego wysiłku) w porównaniu z sham; efektu nie było u zdrowych i przy łagodniejszych objawach. Co to daje: Lepsze dopasowanie wysiłku do nagrody w ciężkiej depresji.
3 tygodnie, 3 sesje w tygodniu · 39 matek dzieci z MPD, taVNS (19) vs ćwiczenia głębokiego oddychania (20), RCT Zaobserwowano: Większe zmniejszenie objawów depresji (BDI) po taVNS niż po ćwiczeniach oddechowych (d = 0,74); w obu grupach poprawa snu, obciążenia opieką i objawów autonomicznych. Co to daje: Mniej objawów depresji u opiekunek dzieci z MPD.
30 min dziennie w dniu operacji i 2 kolejne dni · 156 kobiet po planowym cięciu cesarskim, taVNS vs sham (78 + 78), RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból skurczowy macicy w 3. dobie: 5,1% vs 28,2% (p < 0,001); mniejszy ból rany, niższy wynik EPDS (3 vs 5) i lęku, lepsza rekonwalescencja i sen. Co to daje: Mniej bólu i lepsze samopoczucie po cesarskim cięciu.
1 sesja, prawe ucho · 62 osoby (31 z depresją, 31 zdrowych), taVNS Zaobserwowano: Wyższe oceny przyjemności z jedzenia u osób z depresją (p = 0,020), tym większe, im silniejsza anhedonia (p = 0,029). Co to daje: Więcej przyjemności z jedzenia w depresji.
12 tygodni, 4 h dziennie w 2 sesjach, dodatkowo do leków · 5 osób z ciężką depresją lekooporną (brak odpowiedzi na ≥ 2 leki), seria przypadków z Polski Zaobserwowano: U 2 z 5 osób wyraźna poprawa w HAM-D17 i CGI: lepszy nastrój i napęd, mniejszy lęk. 3 osoby zrezygnowały z powodu trudności z obsługą urządzenia. Co to daje: U części chorych z depresją lekooporną wyraźna poprawa nastroju.
8 tygodni, 2 × dziennie, obserwacja do 12. tygodnia · 107 osób z dużą depresją: 55 taVNS vs 52 citalopram 40 mg/d, RCT z zaślepioną oceną, 3 szpitale Zaobserwowano: HAM-D17 zmniejszył się w obu grupach w podobnym stopniu; w 4. i 6. tygodniu odsetek remisji był istotnie wyższy po taVNS niż po citalopramie. W obu grupach podobne zmiany serotoniny, dopaminy, GABA i noradrenaliny we krwi. Co to daje: Poprawa nastroju porównywalna z lekiem przeciwdepresyjnym, z szybszą remisją.
4 tygodnie, zalecane 4 h dziennie · 20 osób z depresją lekooporną, badanie jednoramienne (wykonalność) Zaobserwowano: 80% uczestników osiągnęło próg 80% zalecanego czasu stymulacji; istotne zmniejszenie nasilenia depresji i wzrost szybkości poznawczej. Działania niepożądane nieliczne, łagodne lub umiarkowane, głównie miejscowo w uchu. Co to daje: Codzienna wielogodzinna stymulacja w domu jest wykonalna i wiąże się z poprawą nastroju.
8 tygodni, 2 sesje dziennie w domu, obserwacja 4 tygodnie · 468 osób z łagodną i umiarkowaną depresją: 233 stymulacja czaszkowo-uszna (nerw trójdzielny + uszna Zaobserwowano: Odpowiedź na leczenie (spadek MADRS ≥ 50%) u 66,4% po stymulacji vs 63,2% po escitalopramie – potwierdzona nie mniejsza skuteczność; znacznie mniej działań niepożądanych. U osób po traumie odpowiedź 81,3% vs 62,1% bez traumy. Co to daje: Skuteczność jak lek przeciwdepresyjny, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych.
4 tygodnie · 41 osób z łagodną i umiarkowaną depresją (36 ukończyło), tVNS vs sham, fMRI Zaobserwowano: Po 4 tygodniach istotnie niższy wynik HAM-D24 niż po sham. Podczas tVNS słabsza łączność przyśrodkowego podwzgórza z przednim zakrętem obręczy; jej siła korelowała z poprawą HAM-D. Co to daje: Mniej objawów depresji i marker w mózgu przewidujący odpowiedź.
fMRI podczas stymulacji, potem 4 tygodnie leczenia · 41 osób z dużą depresją, tVNS vs sham, fMRI Zaobserwowano: W porównaniu z sham tVNS zwiększała łączność jądra półleżącego (układ nagrody) z przyśrodkową korą przedczołową, przednim zakrętem obręczy i wyspą; łączność z korą przedczołową wiązała się ze zmianą HAM-D po miesiącu tylko w grupie aktywnej. Co to daje: Stymulacja działa na układ nagrody i motywacji.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu; kontrola po 6 tygodniach · 35 osób z bezsennością pierwotną i objawami afektywnymi, porównanie przed i po Zaobserwowano: PSQI istotnie niższy już po 2 tygodniach (13,20 ± 3,61); HAM-D17 i HAMA istotnie niższe po 4 i 6 tygodniach. Bez działań niepożądanych. Co to daje: Lepszy sen oraz mniej objawów depresji i lęku.
Klaming i wsp., 2025 · Neuromodulation ★★★ (inna metoda)
7 dni, samodzielnie w domu · 19 mężczyzn (weteranów) z uzależnieniem od alkoholu, szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większy spadek po nVNS niż po sham: objawy depresji PHQ-8 (p = 0,04), szkody związane z alkoholem DrInC-2R (p = 0,02), ograniczenia funkcjonowania BIPF (p = 0,01); stosowanie terapii 94%. Co to daje: Lepszy nastrój i funkcjonowanie w czasie odstawiania alkoholu.
3 miesiące, 2 × dziennie + doraźnie · 20 osób z lekooporną migreną epizodyczną i przewlekłą, szyjna nVNS, badanie obserwacyjne otwarte Zaobserwowano: Dni z bólem głowy 14,7 → 8,9 miesięcznie; nasilenie bólu 7,75 → 4,05/10; napady 7,3 → 4,45 miesięcznie; czas do ulgi 84,5 → 52,8 min; poprawa MIDAS i BDI. Co to daje: Mniej dni z bólem, słabszy ból i lepszy nastrój w migrenie opornej na leki.
1 miesiąc · 34 osoby z łagodną lub umiarkowaną depresją w analizie (49 włączonych), tVNS vs sham, fMRI Zaobserwowano: HAM-D24 istotnie bardziej obniżony niż po sham; zmiany łączności sieci stanu spoczynkowego (wyspa, zakręt przyhipokampowy, przedklinek, kora oczodołowo-czołowa) związane ze spadkiem HAM-D. Co to daje: Mniej objawów depresji i zmiana pracy sieci mózgowych z nią związanych.
4 tygodnie, fMRI w czasie 1. sesji · 38 osób z depresją, tVNS (n = 17) vs sham (n = 21), fMRI Zaobserwowano: Silniejsza aktywacja lewej przedniej wyspy po tVNS niż po sham; jej wielkość w 1. sesji wiązała się z poprawą HAM-D po 4 tygodniach. Co to daje: Pierwsza sesja może wskazać, kto skorzysta z terapii.
8 tygodni · 50 osób z łagodną lub umiarkowaną depresją, stymulacja czaszkowo-uszna TECAS (n = 29) vs escitalopram (n = 21), fMRI Zaobserwowano: Istotny spadek MADRS, HAMD i HAMA po obu metodach, bez różnicy między nimi; odmienne zmiany sieci mózgowych po TECAS. Co to daje: Skuteczność podobna do leku przeciwdepresyjnego.
8 tygodni, 2 × 30 min dziennie · 28 osób z depresją lekooporną (24 ukończyło), taVNS, bez grupy kontrolnej, fMRI Zaobserwowano: HAMD-17 −66,95% (p < 0,01); 11 osób wyleczonych, skuteczność ogółem 95,8%; zmiany w wyspie i zakręcie czołowym związane z poprawą. Co to daje: Duża poprawa w depresji opornej na leki.
8 tygodni · 34 osoby z łagodną lub umiarkowaną depresją i 34 zdrowe, stymulacja czaszkowo-uszna TECAS, bez sham, fMRI Zaobserwowano: Odpowiedź (spadek HAMD-17 ≥ 50%) u 58,8%; zmiany łączności wyspy w sieci stanu spoczynkowego. Co to daje: Poprawa nastroju u ponad połowy chorych.
10 sesji · 12 dorosłych z lękiem i depresją, tDCS + szyjna stymulacja z PEMF + wsparcie psychologiczne (leczenie łączone), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: BAI −52,0% i BDI −55,9% (p = 0,002); odpowiedź w depresji u 50%, w lęku u 41,7%. Co to daje: Mniej lęku i depresji przy leczeniu łączonym.
8 tygodni · 240 osób z ciężką depresją (po 120), taVNS vs escitalopram, retrospektywne badanie kohortowe z doborem par (PSM) Zaobserwowano: Objawy depresji (MADRS, HAMD-17) bez istotnej różnicy względem escitalopramu; po taVNS lepszy sen (PSQI, p<0,001), funkcje poznawcze (MoCA, p=0,024), mniejsza anhedonia (SHAPS, p=0,040) i wyższe HRV (SDNN p=0,006, RMSSD p=0,016, LF/HF p<0,001); po taVNS głównie łagodne reakcje skórne, po escitalopramie częściej nudności, senność i suchość w ustach (dane ze streszczenia). Co to daje: Działanie na depresję porównywalne z lekiem, a przy tym lepszy sen i mniej działań niepożądanych.
metaanaliza sieciowa · 33 RCT, 2664 osoby z depresją, 9 metod elektrostymulacji (w tym taVNS) · przegląd systematyczny i metaanaliza sieciowa RCT, porównania z Zaobserwowano: Elektrostymulacja łącznie vs sham: odpowiedź kliniczna OR 2,78 (95% CI 1,50–5,16), spadek objawów SMD −0,90 (95% CI −1,27 do −0,54), działania niepożądane bez różnicy (OR 0,88). taVNS najwyżej w rankingu odpowiedzi klinicznej: SUCRA 99,9%, OR 4,12 (95% CI 3,08–5,16). Co to daje: Spośród 9 metod elektrostymulacji taVNS najczęściej dawała odpowiedź na leczenie depresji.
2 tygodnie, 5 razy w tygodniu · 37 osób z dużą depresją, 2 randomizowane badania z sham, dodatek do leczenia Zaobserwowano: Spadek wyniku BDI średnio o 12,6 pkt wobec 4,4 pkt po sham (dane ze streszczenia). Co to daje: Wyraźniejsza poprawa samopoczucia w depresji niż po stymulacji pozorowanej.
1 sesja aktywna i 1 sham · 42 zdrowe osoby, crossover z sham Zaobserwowano: Mniejsze skupianie uwagi na twarzach smutnych i radosnych w zadaniu dot-probe, najwyraźniej wobec smutku (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniejsze „przyklejanie się” uwagi do smutku – mechanizm ważny w depresji.
1 sesja, 4 częstotliwości · 20 osób z depresją i 20 zdrowych, pilotaż z fNIRS Zaobserwowano: Po stymulacji 10 Hz wzrost łączności funkcjonalnej w prawym biegunie czołowym, prawym przednim zakręcie skroniowym dolnym i lewym przedklinku u osób z depresją (u zdrowych bez zmian); 10 Hz skuteczniejsze niż 25 Hz (dane ze streszczenia). Co to daje: Wskazówka, że w depresji warto dobierać częstotliwość stymulacji indywidualnie.

Bezsenność

8 tygodni · 72 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Klinicznie znacząca poprawa jakości snu (PSQI). Co to daje: Szybsze zasypianie, mniej wybudzeń.
12 tygodni, 2 × 30 min dziennie · 60 osób z narkolepsją typu 1, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Dłuższe utrzymanie czuwania w teście MWT o 3,09 min (p = 0,0041); mniejsza senność (ESS −3,03), mniej objawów narkolepsji i depresji (HAMD −2,5). Co to daje: Mniej senności w dzień w narkolepsji.
6 tygodni, 30 min dziennie · 40 osób z przewlekłą bezsennością, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większa poprawa PSQI (d = −1,21; p = 0,009) i ISI (−7,6 vs −4,25 pkt; p = 0,023); dłuższy całkowity czas snu i lepsza jakość życia; brak istotnych działań niepożądanych. Co to daje: Lepszy sen i samopoczucie.
4 tygodnie, tragus lewego ucha · 100 osób z bezsennością na dużej wysokości, RCT: tVNS vs sham vs CBT-I Zaobserwowano: Większy spadek PSQI, ISI i lęku (GAD-7); w polisomnografii krótsze zasypianie i dłuższy sen głęboki. Co to daje: Lepszy sen i mniej lęku.
4 tygodnie, 40 sesji · 72 osoby z bezsennością, taVNS vs stymulacja poza nerwem błędnym Zaobserwowano: Poprawa PSQI, senności, zmęczenia, depresji i lęku względem stanu wyjściowego – ale bez istotnej różnicy względem grupy kontrolnej. Co to daje: Wynik mieszany.
7 dni, 15 min wieczorem przed snem · 20 zdrowych dorosłych, crossover z sham Zaobserwowano: Mniej wybudzeń w nocy (WASO −17 min, p = 0,004), wyższa efektywność snu; bez zmian w samoocenie. Co to daje: Stymulacja wieczorem (przed snem, nie w trakcie) poprawiła sen.
4 sesje · 10 osób z bruksizmem sennym, polisomnografia, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Mniejszy wskaźnik tonicznego zgrzytania i krótszy czas skurczu mięśni żucia; wzrost napięcia nerwu błędnego (HRV). Co to daje: Mniej zaciskania zębów w nocy.
3 tygodnie · 72 osoby z trądzikiem różowatym · RCT z sham Zaobserwowano: Lęk −5,42 vs sham (p < 0,001); lepszy sen. Co to daje: Lepszy sen i mniej lęku.
1 miesiąc, 2 × 20 min dziennie, 20 Hz · 30 osób z bezsennością pierwotną, stymulacja muszli ucha vs okolicy przyusznej, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Skuteczność (spadek PSQI o ≥50%) 73% vs 27% (p = 0,027); bez różnic w lęku i depresji; bez powikłań. Co to daje: Lepszy sen u większości leczonych.
2 tygodnie · Dorośli z populacji ogólnej, randomizowane badanie z sham Zaobserwowano: Poprawa ogólnej jakości snu po 2 tygodniach (wg tytułu i wniosków; szczegółowe liczby – w pełnym tekście). Co to daje: Lepszy sen u osób bez rozpoznania.
8 tygodni, 1 h raz w tygodniu, cymba concha · 15 osób z ciężkim, lekoopornym zespołem niespokojnych nóg, badanie pilotażowe bez kontroli Zaobserwowano: IRLS 31,9 → 24,6 (p = 0,0003); poprawa u 10 z 15 osób; lepsza jakość życia, mniej lęku i depresji; aktygrafia bez zmian. Co to daje: Nowa opcja przy lekoopornym zespole niespokojnych nóg.
3 noce, 1 h stymulacji przy zasypianiu · 21 weteranów z PTSD (z łagodnym urazem mózgu lub bez), różne parametry tVNS vs sham, polisomnografia Zaobserwowano: Wariant 20 Hz, 100 µs zwiększył udział snu głębokiego N3 i poprawił reakcję przestrachu następnego dnia w porównaniu ze sham; był też najlepiej tolerowany. Co to daje: Głębszy sen i mniejsza nadmierna czujność w PTSD.
od 2 dni przed operacją do 1. doby po niej, 2 × 30 min dziennie · 94 pacjentów operowanych z powodu jaskry w znieczuleniu ogólnym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból w 1. dobie u 14,9% vs 38,3% po sham (p = 0,010); paracetamol doraźnie u 8,5% vs 23,4% (p = 0,049); wskaźnik bezsenności ISI pierwszej nocy 3,1 vs 5,7 pkt (p = 0,018) (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu i lepszy sen po operacji oka.
3 tygodnie, w domu · Pacjenci z chorobą Parkinsona, domowa taVNS vs sham, jednoślepe RCT Zaobserwowano: Mniej objawów ruchowych (MDS-UPDRS III), lepsza jakość życia i sen niż po sham; niższy glutaminian w prążkowiu i wzgórzu, wyższa acetylocholina we krwi skorelowana z poprawą ruchową (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsza sprawność ruchowa i sen w chorobie Parkinsona.
4 tygodnie, samodzielnie, 2 × 30 min dziennie · Mężczyzna 64 lata z bezsennością po udarze, niereagującą na leki, opis przypadku, fMRI spoczynkowe (dane z przeg Zaobserwowano: Wynik Pittsburgh Sleep Quality Index spadł z 13 do 8 punktów; poprawa utrzymała się po 3 miesiącach. W fMRI mniejsza łączność sieci stanu domyślnego (DMN). Co to daje: Lepszy sen po udarze, utrzymany po 3 miesiącach.
4 tygodnie · 70 osób z bezsennością pierwotną (67 ukończyło), taVNS vs sham, RCT z fMRI Zaobserwowano: Istotnie większy spadek PSQI, ISI i skali lęku SAS niż po sham; wyjściowa łączność przodomózgowia podstawnego z korą wzrokową przewidywała odpowiedź na leczenie. Co to daje: Lepszy sen i mniej lęku przy bezsenności.
5 dni, dodatkowo do leczenia przeciwwirusowego · 40 pacjentów w średnim i starszym wieku z ostrym półpaścem i objawami depresyjno-lękowymi, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Ból podostry po 30 dniach u 5% vs 35% po sham (p = 0,044); większa poprawa objawów depresyjno-lękowych (PHQ-4) i bezsenności (ISI) po 2 tygodniach oraz mniejsze zużycie leku przeciwbólowego (p < 0,05). Co to daje: Mniej bólu po półpaścu i lepszy sen oraz nastrój.
1 sesja lub 3 sesje (taVNS i sham po 3 razy) · 44 zdrowe osoby w warunkach obciążeń ekstremalnych, protokół pojedynczy vs powtarzany, taVNS vs sham, badanie krz Zaobserwowano: W protokole powtarzanym lepsza zmienność rytmu serca, wyniki poznawcze i efektywność snu oraz większa aktywacja przywspółczulna i elastyczność rytmu serca niż przy sham. Co to daje: Lepsza odporność psychofizyczna i sen w warunkach dużego stresu.
kuracja taVNS (czas w pełnym tekście) · 54 pacjentów z bezsennością pierwotną: taVNS vs sham, plus 46 dodatkowych pacjentów leczonych aktywnie, RCT z fMRI i HRV Zaobserwowano: Po taVNS większa aktywność sieci czuciowo-ruchowej, domyślnej i wzrokowej; podczas stymulacji wzrost RMSSD, pNN50 i HF; wyjściowa aktywność sieci domyślnej i wzrokowej oraz HF-HRV przewidywały skuteczność leczenia. Co to daje: Można przewidzieć, komu stymulacja pomoże w bezsenności.
4 tygodnie, 2 × dziennie, z wolnym oddychaniem · 20 kobiet z Ukrainy z objawami PTSD związanymi z wojną, porównanie z okresem oczekiwania Zaobserwowano: Poprawa większości wyników samoopisowych; najsilniej zmalały bezsenność (dz = 1,01) i objawy somatyczne (dz = 0,84); efekt częściowo utrzymywał się w obserwacji. Co to daje: Lepszy sen i mniej dolegliwości z ciała po traumie wojennej.
1 sesja · 20 osób z bezsennością i 20 zdrowych, fMRI przed i po taVNS Zaobserwowano: Po taVNS słabsza łączność wzgórza z prawym zakrętem kątowym, lewym przednim zakrętem obręczy i przedklinkiem (obszary nadaktywne w bezsenności). Co to daje: Stymulacja wycisza obwody pobudzenia w bezsenności.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie · 21 osób z bezsennością pierwotną, porównanie przed i po leczeniu Zaobserwowano: Niższy PSQI i krótszy czas zasypiania (p < 0,01); wyższa efektywność snu, więcej snu głębokiego N3 i wyższe wskaźniki nocnej HRV (SDNN, RMSSD, HF). Co to daje: Szybsze zasypianie i głębszy sen.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie · Osoby z przewlekłą bezsennością i zdrowi, fMRI Zaobserwowano: Po 4 tygodniach niższy PSQI (p < 0,01) i mniej zmęczenia FFS (p < 0,05); aktywność grzbietowo-bocznej kory przedczołowej przed leczeniem przewidywała wynik. Co to daje: Lepszy sen i mniej zmęczenia.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, ≥5 dni w tygodniu · 22 osoby z bezsennością pierwotną (1 rezygnacja, 2 wykluczone) i 16 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Niższy PSQI po leczeniu (p < 0,01); spadek nadmiernej łączności tylnego zakrętu obręczy z obszarami czołowymi (p < 0,05). Co to daje: Lepszy sen i wyciszenie sieci pobudzenia.
kurs leczenia · Osoby z bezsennością pierwotną, fMRI przed i po Zaobserwowano: Niższy PSQI; słabsza łączność przyśrodkowej kory przedczołowej z przednim zakrętem obręczy i korą potyliczną, związana z poprawą snu. Co to daje: Dłuższy i lepszy sen.
5 sesji po 20 min, 20 Hz, lewe ucho; ocena po leczeniu i po 4 tygodniach · Osoby z przewlekłym stresem, taVNS vs sham (oraz tDCS vs sham), RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Po aktywnych interwencjach mniej objawów stresu (LSSI), niższy stres postrzegany (PSS-10) i lepsza jakość snu (PSQI). Co to daje: Mniej stresu i lepszy sen.
1 sesja po 24 h bez snu · 2 eksperymenty crossover: 35 oraz 30–32 zdrowe osoby, taVNS vs stymulacja płatka ucha (kontrola aktywna) Zaobserwowano: Po dobie bez snu taVNS istotnie zwiększała trafność w przestrzennym zadaniu 3-back w porównaniu z kontrolą – wynik powtórzony w obu eksperymentach. Co to daje: Lepsza pamięć robocza po nieprzespanej nocy.
4 tygodnie, 40 sesji (2 dziennie, 5 dni w tygodniu) · 40 osób z bezsennością pierwotną, podział na reagujących (spadek PSQI ≥ 25%) i niereagujących, fMRI i HRV Zaobserwowano: Osoby, którym taVNS poprawiła sen, miały w trakcie stymulacji wyższe RMSSD, pNN50 i HF w HRV oraz niższą aktywność (fALFF) móżdżku, przyśrodkowego zakrętu czołowego i dodatkowej kory ruchowej; parametry te korelowały ze skutecznością leczenia. Co to daje: HRV i fMRI mogą pomóc wskazać, komu taVNS poprawi sen.
4 tygodnie · 67 osób z bezsennością pierwotną: 34 taVNS vs 33 sham, RCT podwójnie zaślepione, fMRI Zaobserwowano: Istotnie lepsze wyniki kliniczne niż po sham; słabsza łączność lewej wyspy z obszarami wzrokowymi, słuchowymi i siecią domyślną. Wyjściowa łączność wyspa–obszary wzrokowo-słuchowe przewidywała odpowiedź na leczenie (r = 0,534). Co to daje: Lepszy sen; badanie mózgu może wskazać, komu taVNS pomoże.
1 sesja, 30 min · 22 osoby z bezsennością pierwotną i 20 zdrowych, fMRI przed i po Zaobserwowano: Bezpośrednio po taVNS spadek nadmiernej aktywności spontanicznej prawego przedklinka i jego łączności z zakrętem kątowym oraz zakrętem czołowym górnym i środkowym. Co to daje: Jedna sesja wycisza obszar mózgu nadaktywny w bezsenności.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu; kontrola po 6 tygodniach · 35 osób z bezsennością pierwotną i objawami afektywnymi, porównanie przed i po Zaobserwowano: PSQI istotnie niższy już po 2 tygodniach (13,20 ± 3,61); HAM-D17 i HAMA istotnie niższe po 4 i 6 tygodniach. Bez działań niepożądanych. Co to daje: Lepszy sen oraz mniej objawów depresji i lęku.
6 miesięcy, 1 × w tygodniu w domu (po 8 sesjach w szpitalu), cymba concha · 15 osób z ciężkim, lekoopornym zespołem niespokojnych nóg, kontynuacja badania z 202 Zaobserwowano: Po 6 miesiącach 13 z 15 osób nadal stosowało taVNS; IRLS 31,9 → 22,2 (p = 0,0005); jakość życia 49,3 → 65,7 (p = 0,0005); mniej lęku (HADA 8,9 → 7,5) i depresji (HADD 5,2 → 4,7). Co to daje: Poprawa utrzymuje się przy samodzielnym stosowaniu w domu.
10 tygodni, dodatek do leczenia · 12 kobiet z migreną i 12 zdrowych osób kontrolnych, szyjna nVNS, bez sham; badanie oksytocyny i IL-1β w ślinie Zaobserwowano: Istotnie mniejsze nasilenie bólu (VAS), mniej dni z bólem i napadów oraz lepszy sen względem stanu wyjściowego (p < 0,01). Co to daje: Słabszy i rzadszy ból głowy oraz lepszy sen.
8 tygodni · 240 osób z ciężką depresją (po 120), taVNS vs escitalopram, retrospektywne badanie kohortowe z doborem par (PSM) Zaobserwowano: Objawy depresji (MADRS, HAMD-17) bez istotnej różnicy względem escitalopramu; po taVNS lepszy sen (PSQI, p<0,001), funkcje poznawcze (MoCA, p=0,024), mniejsza anhedonia (SHAPS, p=0,040) i wyższe HRV (SDNN p=0,006, RMSSD p=0,016, LF/HF p<0,001); po taVNS głównie łagodne reakcje skórne, po escitalopramie częściej nudności, senność i suchość w ustach (dane ze streszczenia). Co to daje: Działanie na depresję porównywalne z lekiem, a przy tym lepszy sen i mniej działań niepożądanych.

Okres okołooperacyjny

Podczas operacji · 124 seniorów · RCT z sham Zaobserwowano: Pogorszenie pamięci po tygodniu 10% vs 27,1%. Co to daje: Szybszy powrót do „siebie” po zabiegu.
Podczas operacji · 150 seniorów · RCT Zaobserwowano: Majaczenie 12% vs 25,3%; lepszy sen przez 3 noce. Co to daje: O połowę mniejsze ryzyko splątania.
b.d. · RCT Zaobserwowano: Według tytułu: wpływ na objawy psychiczne wokół operacji (do uzupełnienia). Co to daje: Ochrona psychiki w okresie zabiegu.
okres pooperacyjny · 156 kobiet po planowym cięciu cesarskim, RCT Zaobserwowano: Mniejszy ból skurczów macicy i rany po porodzie; lepszy sen i rekonwalescencja, mniej objawów lęku i depresji. Co to daje: Łagodniejszy połóg po cesarskim cięciu.
w trakcie operacji + 2 h w 1. i 2. dobie · 70 osób po torakoskopowej lobektomii, RCT z sham Zaobserwowano: Zużycie opioidów bez różnicy; mniejszy ból w spoczynku (p = 0,001) i przy głębokim oddechu (p < 0,001); ból z odbicia 18% vs 58%; przewlekły ból po 3 miesiącach 6% vs 27% (p = 0,018). Co to daje: Mniej bólu i rzadziej ból przewlekły po operacji.
2 sesje po 30 min (przed i 24 h po operacji) · 96 osób po operacjach okolicy odbytu, RCT z sham Zaobserwowano: Niższy ból (VAS) od 2 h do 72 h, przy zmianie opatrunku i pierwszym wypróżnieniu; rzadziej dodatkowe leki przeciwbólowe i zatrzymanie moczu; wyższa satysfakcja. Co to daje: Mniej bólu i powikłań po zabiegu.
od 24 h przed do 4. doby po operacji · 100 osób po lobektomii przez torakotomię, stymulacja ucha (Ducest neurostimulator V) vs kontrola, RCT Zaobserwowano: W 1. dobie niższe CRP (p = 0,01) i IL-6 (p = 0,02), wyższa IL-10 (p = 0,03); rzadsze zapalenie płuc (p = 0,04) i krótszy pobyt w szpitalu (p = 0,04). Co to daje: Mniej powikłań i krótszy pobyt po operacji płuc.
1 sesja śródoperacyjna · 14 osób podczas laparotomii, EMG żołądka przed i w trakcie stymulacji Zaobserwowano: Zmiana aktywności elektrycznej żołądka (rzadsze i wyższe potencjały czynnościowe); wzrost gastryny po 3 h; bez działań niepożądanych. Co to daje: Podstawa do zapobiegania niedrożności pooperacyjnej.
okres okołooperacyjny; 20 min przed znieczuleniem, 25 Hz · 134 osoby po laparoskopowej resekcji raka jelita grubego, taVNS o niskim natężeniu vs brak stymulacji Zaobserwowano: Pooperacyjne porażenie jelit 6,25% vs 20% (p = 0,022); regularniejsze ruchy jelit po 24–48 h (p < 0,001). Co to daje: Szybszy powrót pracy jelit po operacji.
od przed znieczuleniem do końca operacji · 150 osób w wieku 65–85 lat przed dużą operacją niekardiochirurgiczną, cymba concha vs płatek (sham), RCT podwójnie za Zaobserwowano: Majaczenie w pierwszych 3 dobach u 12% vs 25,3% po sham; lepsza jakość snu po operacji. Co to daje: O połowę rzadsze majaczenie pooperacyjne u seniorów.
5 dni · 100 kobiet po cesarskim cięciu, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie baby blues i lepszy nastrój; po miesiącu EPDS ≥ 13 u 4% vs 26% po sham. Co to daje: Mniej przygnębienia po porodzie.
od 2 dni przed operacją do 1. doby po niej, 2 × 30 min dziennie · 94 pacjentów operowanych z powodu jaskry w znieczuleniu ogólnym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból w 1. dobie u 14,9% vs 38,3% po sham (p = 0,010); paracetamol doraźnie u 8,5% vs 23,4% (p = 0,049); wskaźnik bezsenności ISI pierwszej nocy 3,1 vs 5,7 pkt (p = 0,018) (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu i lepszy sen po operacji oka.
okołooperacyjnie · 119 pacjentów po torakoskopowej resekcji płuca, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Mniejszy ból podczas kaszlu po 24, 48 i 72 h oraz ból w spoczynku (p < 0,05); rzadziej umiarkowany lub silny ból kaszlowy (24 i 48 h); mniejsze zużycie opioidów po 24 i 72 h (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu przy kaszlu i mniej opioidów po operacji płuca.
okołooperacyjnie, lewa muszla uszna, w skojarzeniu z analgezją sterowaną przez pacjenta · 140 pacjentów po endoprotezoplastyce kolana, taVNS vs sham, obie grupy Zaobserwowano: Mniejszy ból w 3., 4. i 5. dobie po operacji (p < 0,001; < 0,01; < 0,05) i niższy średni ważony wynik bólu w 7. dobie (p < 0,01); rzadziej nudności i mniej naciśnięć pompy przeciwbólowej w pierwszych 48 h (p < 0,05) (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu, nudności i leków przeciwbólowych po operacji kolana.
1 sesja · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione (pierwsze badanie u ludzi) Zaobserwowano: taVNS zwiększała reaktywność płytek krwi na kolagen i przyspieszała inicjację, narastanie i stabilizację skrzepu w tromboelastografii (dane ze streszczenia). Co to daje: Szybsze krzepnięcie krwi – kierunek dla zmniejszania krwawień.
okołooperacyjnie · 260 pacjentów ≥ 60 lat po pomostowaniu tętnic wieńcowych bez krążenia pozaustrojowego, taVNS vs sham (układ 2×2 z blokadą powięziową), RCT po Zaobserwowano: Przewlekły ból po 3 miesiącach u 28,6% po taVNS vs 40,9% po sham (p = 0,036); mniejszy ostry ból i lepsza jakość rekonwalescencji; efekt częściowo pośredniczony przez mniejszy ból ostry i niższą IL-6. Co to daje: Rzadziej przewlekły ból po operacji serca.
okołooperacyjnie oraz w 1. i 2. dobie po operacji · 120 dorosłych po artroskopii barku z blokadą splotu ramiennego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Ból z odbicia po ustąpieniu blokady u 12 z 60 osób (20,0%) vs 26 z 60 (43,3%) po sham (p = 0,006; NNT 4,3). Mniejszy ból w spoczynku i w ruchu, wyższe QoR-15 w 1. i 2. dobie i lepszy sen (p < 0,01). Co to daje: Mniej nagłego bólu po zakończeniu działania znieczulenia.
1 dzień przed operacją i 4 doby po, 30 min dziennie · 103 seniorów operowanych z powodu guzów przewodu pokarmowego (49 taVNS, 52 sham), RCT Zaobserwowano: Pooperacyjne zaburzenia poznawcze u 10,2% vs 32,7% po sham (p = 0,006); niższe S100β i IL-6, mniej nudności i wymiotów (p = 0,017). Co to daje: Trzy razy rzadsze zaburzenia pamięci po operacji.
okołooperacyjnie · 120 osób operowanych z powodu chorób tarczycy, taVNS (muszla) vs sham (płatek ucha), RCT Zaobserwowano: Wyższy QoR-40 po 24 h (o 7,41 pkt, p = 0,0068), mniej bólu, nudności i wymiotów, krótszy pobyt w szpitalu; spadek IL-6 i TNF-α wyjaśniał ok. 27% efektu. Co to daje: Szybszy i łagodniejszy powrót do formy po operacji.
dzień przed i dzień po operacji · Osoby po laparoskopowej operacji guza przewodu pokarmowego, taVNS vs stymulacja kontrolna, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu w VAS po 24 h: mediana 12 vs 5 mm (p < 0,001); mniej opioidów po 48 i 72 h; pierwsze gazy po 45 vs 75 h (p < 0,001). Co to daje: Mniej bólu i szybszy powrót pracy jelit.
30 min dziennie w dniu operacji i 2 kolejne dni · 156 kobiet po planowym cięciu cesarskim, taVNS vs sham (78 + 78), RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból skurczowy macicy w 3. dobie: 5,1% vs 28,2% (p < 0,001); mniejszy ból rany, niższy wynik EPDS (3 vs 5) i lęku, lepsza rekonwalescencja i sen. Co to daje: Mniej bólu i lepsze samopoczucie po cesarskim cięciu.
okres okołooperacyjny · 90 osób po planowych operacjach brzusznych i kardiochirurgicznych, taVNS vs standardowa opieka Zaobserwowano: Istotnie niższe IL-6, TNF-α i CRP oraz wyższa IL-10; wcześniejsza pionizacja, mniejszy ból, mniej leków przeciwbólowych i krótszy pobyt w szpitalu (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniejszy stan zapalny i szybszy powrót do sił po operacji.
3 dni, 2 h dziennie (dzień operacji i 2 kolejne) · 70 osób po artroskopii barku, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsze zużycie sufentanylu po 24 i 48 h, niższy ból w spoczynku (4–48 h) i rzadsza potrzeba leku ratunkowego; lepsza rekonwalescencja QoR-15 (wszystko p < 0,05); rzadziej nudności i wymioty. Co to daje: Mniej bólu i opioidów po operacji barku.
6 × 1 h w ciągu 12 h po operacji · 78 osób po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego z blokadą nerwu udowego, taVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Rzadszy (p = 0,025) i krótszy (p = 0,015) ból z odbicia; niższy ból po 8 i 12 h; mniej dodatkowych leków przeciwbólowych (p = 0,004) i zaburzeń snu (p = 0,030). Co to daje: Mniej bólu po ustąpieniu blokady i spokojniejsza noc.
2 × 50 min (przed i 24 h po operacji), obustronnie · 79 osób po operacji urazu ortopedycznego, uszna neurostymulacja vs sham, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu VAS o 19 mm vs 10 mm po sham (p = 0,023); klinicznie istotna ulga u 78% vs 38% (p = 0,001); wzrost HRV tylko po aktywnej stymulacji. Co to daje: Mniej bólu po operacji ortopedycznej.
okołooperacyjnie · 103 seniorów operowanych laparoskopowo z powodu guzów przewodu pokarmowego (99 w analizie), taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Od 7. doby wyższy wynik MoCA niż po sham (p = 0,01); różnica 2,06 pkt po 1 miesiącu i 2,97 pkt po 3 miesiącach (p < 0,01); w 7. dobie niższe IL-1β i S100β (p < 0,001) i mniejsze pogorszenie nastroju (HAMD-24). Działania niepożądane ok. 4,1% w obu grupach, łagodne miejscowe (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsza pamięć i myślenie u starszych osób po operacji nowotworu, utrzymane do 3 miesięcy.
okołooperacyjnie · 100 osób operowanych (laparoskopowa rękawowa resekcja żołądka; 97 w analizie: 48 taVNS, 49 sham), RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Ból w spoczynku po 24 h (VAS, mediana): 1,0 vs 2,0 przy sham (p = 0,014); po 12 h: 2,0 vs 3,0 (p < 0,001). Ból przy ruchu po 12 h: 2,0 vs 3,0 (p < 0,001), po 24 h: 2,0 vs 3,0 (p = 0,002); mniejszy ból także po 48 h (p = 0,043 i 0,044). Co to daje: Mniejszy ból w pierwszej dobie po operacji bariatrycznej.

Nadciśnienie

1 sesja · 84 osoby z nadciśnieniem, RCT crossover, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Najwyraźniejszy spadek ciśnienia przy stymulacji w cymba concha. Co to daje: Miejsce elektrody ma znaczenie.
3 miesiące, 1 h dziennie, tragus, 20 Hz · 18–39 lat, nadciśnienie 1. st. bez leków na starcie; 40 osób ukończyło; RCT pojedynczo zaślepione, kontrola: płatek uc Zaobserwowano: Ciśnienie 128,8/80,7 vs 136,5/87,6 mmHg po 3 miesiącach (p = 0,003 i 0,001); różnica istotna od 1. miesiąca. Co to daje: Niższe ciśnienie u młodych dorosłych z łagodnym nadciśnieniem.
12 tygodni · pilotażowe RCT z sham Zaobserwowano: Ciśnienie skurczowe 123,7 → 118,6 mmHg; w sham bez zmian. Co to daje: Korzyść przy zaburzeniach metabolicznych.
1 sesja · RCT z sham Zaobserwowano: W uchu niższe ciśnienie skurczowe i wyższa HRV niż za uchem. Co to daje: Elektroda w małżowinie działa lepiej.
Garcia i wsp., 2017 · Computing in Cardiology ★ (abstrakt konferencyjny)
2 sesje, stymulacja przy wydechu · 12 osób z nadciśnieniem, crossover z sham Zaobserwowano: Stymulacja przy wydechu wydłużyła odstępy RR i zwiększyła składową HF (przywspółczulną) w porównaniu z samym oddychaniem i sham. Co to daje: Sygnał poprawy równowagi autonomicznej w nadciśnieniu.
8 tygodni, 30 min raz w tygodniu, NEMOS®, muszla uszna · 30 osób z zespołem metabolicznym: 20 z taVNS, 10 bez stymulacji, otwarte badanie randomizowane (2:1) Zaobserwowano: Po 8 tygodniach niższe ciśnienie gabinetowe i tętno, lepsza równowaga współczulno-przywspółczulna (HRV), przesunięcie monocytów w stronę profilu przeciwzapalnego i komórek śródbłonka w stronę naprawczego – tylko w grupie taVNS. Co to daje: Niższe ciśnienie i mniejszy stan zapalny naczyń.
1 sesja, stymulacja szyjna obustronna, 41 Hz · 35 zdrowych osób w 4 grupach: kontrola, szyjna obustronna (9), uszna muszla (7), uszna tragus (9) Zaobserwowano: Przy obustronnej stymulacji szyjnej skurczowe ciśnienie spadło ze 134 ± 15 do 120 ± 16 mmHg (p < 0,05), a aktywność alfa w EEG wzrosła. Co to daje: Niższe ciśnienie i większe rozluźnienie – inna metoda (stymulacja szyjna).
2 sesje po 30 min (muszla i skrawek), 30 Hz · 14 osób z nadciśnieniem i 14 zdrowych, randomizowane badanie krzyżowe, pilotaż Zaobserwowano: Stymulacja muszli małżowiny obniżyła ciśnienie u zdrowych uczestników; stymulacja skrawka obniżyła ciśnienie rozkurczowe u osób z nadciśnieniem. Co to daje: Obniżenie ciśnienia po jednej sesji, zależne od miejsca stymulacji.
1 sesja, 20 min, obustronnie, 25 Hz, 250 µs · 76 zdrowych osób w 4 grupach (elektrody w uchu i za uchem, każda z grupą sham), randomizowane, jednoślepe Zaobserwowano: Po stymulacji spadek ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz wzrost RMSSD w obu grupach aktywnych (p < 0,05), bez zmian w grupach sham; wariant wewnątrzuszny dawał większy spadek ciśnienia skurczowego i wzrost RMSSD (dane ze streszczenia). Co to daje: Niższe ciśnienie i lepsza regulacja rytmu serca po jednej sesji.
2 sesje w odstępie 48–72 h · 76 zdrowych osób, taVNS z pomiarem HRV i ciśnienia przed i po stymulacji, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe obniżyło się we wszystkich podgrupach po obu sesjach (p < 0,05); większa odpowiedź autonomiczna (wskaźnik przywspółczulny w górę, współczulny w dół) u osób z niższą wyjściową aktywnością przywspółczulną i wyższą współczulną. Co to daje: Niższe ciśnienie po stymulacji; wyjściowe HRV pozwala przewidzieć odpowiedź.
1 sesja, 30 min, obustronnie, 25 Hz, 250 µs · 80 zdrowych osób w 4 grupach po 20: taVNS, stymulacja nerwu trójdzielnego, sham taVNS, sham trójdzielna, RCT jedno Zaobserwowano: W grupie taVNS spadek częstości rytmu serca i ciśnienia skurczowego względem początku badania (p < 0,05); wzrost RMSSD większy niż po stymulacji nerwu trójdzielnego (p < 0,05); w grupach sham bez zmian. Co to daje: Niższe ciśnienie i lepsza regulacja rytmu serca po jednej sesji.
sesje z różnym natężeniem, impulsy 1 s w wydechu · Osoby z nadciśnieniem, badanie otwarte jednoramienne (wyniki wstępne; liczebność nie podana w streszczeniu) Zaobserwowano: Stymulacja o średnim natężeniu (5 w skali 0–10) zwiększała napięcie przywspółczulne serca i zmniejszała napięcie współczulne podczas kontrolowanego oddychania. Co to daje: Przesunięcie równowagi autonomicznej w kierunku uspokojenia.
5 sesji po 30 min (2, 10, 25, 100 Hz i sham) · 20 osób z nadciśnieniem, stymulacja zsynchronizowana z wydechem (RAVANS), badanie wewnątrzosobnicze Zaobserwowano: 100 Hz obniżało tętno (p = 0,002); u osób czarnoskórych spadek ciśnienia rozkurczowego (p = 0,01) i średniego (p = 0,002), u kobiet większy spadek tętna. Co to daje: Szybkie obniżenie tętna i ciśnienia u części chorych.
5 dni, 30 min, 25 Hz, ocena po 5 i 10 dniach · 20 osób z nadciśnieniem, stymulacja zsynchronizowana z wydechem (RAVANS) vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Wzrost HF-HRV po ostatniej sesji i w obu kontrolach do 10 dni; niższe tętno i wyższe RMSSD; ciśnienie bez istotnej zmiany. Co to daje: Trwalsze wzmocnienie aktywności przywspółczulnej w nadciśnieniu.

Toczeń (ból, zmęczenie)

4 dni · 18 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Istotnie mniej bólu i zmęczenia niż po sham. Co to daje: Więcej sił na co dzień.
1 sesja, 30 min (NEMOS®, 25 Hz, 250 µs, 30 s on / 30 s off) · 52 osoby z RZS lub toczniem i 42 zdrowe, crossover: taVNS vs głębokie oddychanie Zaobserwowano: U pacjentów z RZS i toczniem po 30 min taVNS wzrosły wszystkie parametry HRV o 18–25% (porównywalnie z głębokim oddychaniem: 17–31%); u zdrowych SDNN +16%. Co to daje: Jedna sesja wzmacnia aktywność nerwu błędnego u chorych reumatycznie.

Seniorzy bez rozpoznania

2 tygodnie · 29 osób 55+ Zaobserwowano: Poprawa nastroju, snu i części wskaźników jakości życia. Co to daje: Lepsze samopoczucie po 15 min dziennie.
2 tygodnie · 29 osób 55+ Zaobserwowano: Lepsza HRV i odruch z baroreceptorów. Co to daje: Lepsza regulacja tętna i ciśnienia.
1 sesja · 56 osób 60+ · crossover z sham Zaobserwowano: U osób z niedosłuchem lepsza pamięć robocza (87,2% vs 83,6%). Co to daje: Łatwiej utrzymać w głowie bieżące informacje.
1 sesja · 30 seniorów · z sham Zaobserwowano: Lepsza pamięć skojarzeniowa twarz–imię. Co to daje: Łatwiej zapamiętać imiona.
od przed znieczuleniem do końca operacji · 150 osób w wieku 65–85 lat przed dużą operacją niekardiochirurgiczną, cymba concha vs płatek (sham), RCT podwójnie za Zaobserwowano: Majaczenie w pierwszych 3 dobach u 12% vs 25,3% po sham; lepsza jakość snu po operacji. Co to daje: O połowę rzadsze majaczenie pooperacyjne u seniorów.
1 sesja, 60 min · 23 zdrowe osoby w wieku średnim i starszym, taVNS 30 i 60 min vs sham, randomizowane badanie krzyżowe Zaobserwowano: Po 60 min taVNS większe hamowanie wewnątrzkorowe SICI (p = 0,002) i mniejsze ułatwienie SICF (p = 0,014) niż po sham: więcej hamowania GABA-A, mniej aktywności glutaminergicznej. Co to daje: Zmiana pobudliwości kory ruchowej u osób starszych.
1 sesja podczas zadania powtarzania cyfr · 18 starszych ochotników bez zaburzeń poznawczych, taVNS vs sham, jednoślepe badanie krzyżowe Zaobserwowano: Mniej błędów przy ciągach 7, 8 i 9 cyfr: −0,83, −0,90 i −0,39 względem wyniku przed stymulacją oraz −0,71, −1,08 i −0,79 względem sham; większa średnica źrenicy podczas zapamiętywania. Co to daje: Lepsza pamięć krótkotrwała u seniorów.
1 sesja, fNIRS · Starsi dorośli, taVNS z pomiarem fNIRS i modelowaniem sieci mózgowych Zaobserwowano: Osoby z niskim wynikiem wyjściowym pamięci roboczej istotnie poprawiały wyniki po taVNS; zmiany wiązały się z łącznością przyśrodkowej kory przedczołowej. Co to daje: Lepsza pamięć robocza u seniorów z gorszym wynikiem wyjściowym.
1 sesja 30 min, 25 Hz · 17 zdrowych kobiet w wieku 60+, taVNS vs sham (płatek ucha), randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Dłuższy odstęp między uderzeniami serca (p = 0,008), niższe tętno (p = 0,03), spadek LF i LF/HF; lepszy dystans marszu 6-minutowego względem wartości należnej (p < 0,01; d = 0,65). Co to daje: Spokojniejsza praca serca i lepszy marsz u seniorek.
1 sesja podczas zadania uwagowego · 41 osób (21 młodszych, 20 starszych), cymba concha vs płatek ucha, crossover pojedynczo ślepy Zaobserwowano: U starszych osób większa średnica źrenic przez cały czas stymulacji (wskaźnik aktywności miejsca sinawego), silniej przy wyższym natężeniu prądu. Co to daje: U seniorów stymulacja wyraźnie pobudza układ uwagi.
1 sesja aktywna i 1 sham, stymulacja w wydechu, fMRI 7 T · Osoby w wieku 61–85 lat (24 ukończyło, 10 w analizie łącznej), taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Silniejsza odpowiedź miejsca sinawego (p = 0,049) i wyższa alfa-amylaza ślinowa (p = 0,006) niż po sham; oba wskaźniki skorelowane (r = 0,71, p = 0,015) (dane z pełnego tekstu). Co to daje: U seniorów stymulacja pobudza układ noradrenergiczny.
1 sesja · 44 zdrowe osoby (22 taVNS, 22 sham), randomizacja Zaobserwowano: Istotny wzrost HF-HRV względem sham, większy u osób starszych; w grupie sham HF-HRV spadało. Co to daje: U starszych stymulacja szczególnie wspiera regulację serca.

Szumy uszne

10 sesji w 2 tygodnie Zaobserwowano: THI 49,5 → 40,9 (p = 0,007). Co to daje: Szum mniej przeszkadza na co dzień.
7 sesji w 10 dni · z terapią dźwiękiem Zaobserwowano: Niższe THI, lepszy nastrój. Co to daje: Mniejsza uciążliwość szumów.
4–8 tygodni · 63 osoby · z maskowaniem dźwiękiem Zaobserwowano: Istotna poprawa uciążliwości i samopoczucia. Co to daje: Stymulacja z dźwiękiem daje więcej niż sam dźwięk.
6 + 6 tygodni · 30 osób · implant VNS Zaobserwowano: Większa korzyść przy szumie tonalnym. Co to daje: Wskazuje, które szumy najlepiej reagują.
10 sesji w 2 tygodnie Zaobserwowano: Mniej objawów depresji (BDI). Co to daje: Lepszy nastrój mimo szumów.
10 sesji · 30 osób · z muzyką Zaobserwowano: Poprawa u 15 z 30 osób (50%); głośność szumu 6,32 → 5,16/10, świadomość szumu 82,4% → 65,6% czasu (p < 0,05). Co to daje: Szum odbierany jako cichszy.
15–60 min · 97 osób Zaobserwowano: Przesunięcie w stronę układu przywspółczulnego. Co to daje: Mniej stresu związanego z szumem.
12 tygodni, jako dodatek do betahistyny · Osoby z chorobą Ménière’a, taVNS + betahistyna vs sham + betahistyna, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Po 12 tygodniach korzystne różnice względem sham w skalach szumów usznych, ograniczeń związanych z zawrotami głowy, pełności ucha oraz w progach słyszenia. Co to daje: Mniej zawrotów, szumów i uczucia pełności ucha w chorobie Ménière’a.
b.d. · Pacjentka stosująca przezskórny stymulator poza wskazaniami Zaobserwowano: Przemijający odbiorczy niedosłuch, który ustąpił po przerwaniu stymulacji. Co to daje: Rzadkie działanie niepożądane – warto monitorować słuch przy nowych objawach usznych.
3–10 tygodni · 24 osoby z przewlekłymi szumami usznymi, badanie otwarte z kontrolą EKG Zaobserwowano: 2 zdarzenia sercowe uznane za bardzo mało prawdopodobnie związane ze stymulacją; tendencja do skrócenia QRS; u osób bez chorób serca brak sygnałów działania proarytmicznego. Co to daje: Dane o bezpieczeństwie kardiologicznym stymulacji ucha.
przegląd · 9 badań (2 RCT); 5 z stymulacją przezskórną, 4 z implantem Zaobserwowano: Większość badań: niewielki spadek uciążliwości szumów; poważne ryzyko błędu we wszystkich badaniach – efekt niepewny. Co to daje: Potrzebne RCT; dziś dowody słabe.
2 tygodnie, 4 sesje · 24 osoby z przewlekłymi jednostronnymi szumami, stymulacja cavum, cymba i tragus Zaobserwowano: Natężenie stymulacji miało ograniczony wpływ na wynik; u osób z odpowiedzią natężenie na cavum rosło – autorzy wskazują cavum jako możliwie najlepsze miejsce. Co to daje: Wskazówka co do miejsca stymulacji w szumach.
1 sesja na warunek · 56 osób po 60. roku życia (20 z niedosłuchem związanym z wiekiem), taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: U osób z niedosłuchem wyższa trafność w zadaniach pamięci roboczej werbalnej i wzrokowo-przestrzennej: 87,21% vs 83,63%. Co to daje: Sprawniejsza pamięć robocza u seniorów z niedosłuchem.
1 sesja · 22 zdrowe osoby, taVNS vs sham w parowaniu z tonami, projekt wewnątrzosobniczy Zaobserwowano: Po sparowaniu tonów z aktywną taVNS amplituda N1 i moc theta pozostały stabilne, a przy sham spadły – wzór jak dla nowych tonów. Co to daje: Zmiana sposobu przetwarzania powtarzanych dźwięków – kierunek dla szumów usznych.
3 tygodnie, 9 sesji · 30 osób z przewlekłymi szumami usznymi (po 10): VNS z dźwiękiem opóźnionym o 5 s vs jednoczesnym vs losowym (placebo) Zaobserwowano: W analizie eksploracyjnej grupa z opóźnionym dźwiękiem miała mniejszą uciążliwość szumu, niższy lęk i niższy wynik PSQI; zmiany w EEG w sieciach szumu. Co to daje: Mniej uciążliwości szumów usznych, lęku i problemów ze snem.
1 sesja, fMRI · 36 osób z przewlekłymi szumami usznymi, tVNS (tragus, cymba conchae) vs płatek ucha (sham) Zaobserwowano: Aktywacja miejsca sinawego, jądra pasma samotnego i jąder ślimakowych oraz zmniejszenie aktywności obszarów słuchowych i limbicznych, m.in. zakrętu przyhipokampowego. Co to daje: Wyciszenie obszarów mózgu związanych z szumami.
stymulacja podczas testów słuchowych · Osoby w wieku 60–84 lat (2 grupy), stymulacja szyjna vs placebo, crossover Zaobserwowano: Próg rozumienia mowy w hałasie lepszy o 0,76 dB (QuickSIN, p = 0,016) i 0,38 dB (AzBio, p = 0,045); u połowy osób poprawa klinicznie istotna. Co to daje: Lepsze rozumienie mowy w hałasie u seniorów.
1 sesja, MEG z i bez stymulacji · 7 osób z szumami usznymi i 8 osób z prawidłowym słuchem, tVNS w uchu, badanie MEG Zaobserwowano: tVNS zmieniała synchronizację aktywności beta i gamma; zmiany silnie korelowały z THI (r = −0,86 do −0,95). Co to daje: Stymulacja wpływa na aktywność mózgu związaną z szumami.
24 tygodnie · 50 osób z przewlekłymi szumami usznymi, tVNS w uchu (Cerbomed CM02 i NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E), badanie otwarte w 2 fazach Zaobserwowano: TQ −3,7 pkt w fazie 1 (istotnie) i −2,8 pkt w fazie 2; mniejszy wynik BDI w fazie 1 (wynik mieszany – opisano część pozytywną). Co to daje: Niewielkie zmniejszenie uciążliwości szumów.
6 sesji po 20 min · 34 osoby z tonalnymi szumami usznymi, taVNS + dobrana stymulacja dźwiękowa vs te same dźwięki + sham taVNS, randomizacja blokowa Zaobserwowano: Większy spadek głośności i świadomości szumu (VAS) oraz poprawa bramkowania słuchowego niż w grupie sham (p < 0,05). Co to daje: Szum cichszy i mniej zauważalny.
stymulacja testowa, potem codziennie w domu, obserwacja 1 rok · 171 osób ze stresem związanym z szumami usznymi (113 w programie leczenia), taVNS ze standardową Zaobserwowano: Stymulacja testowa przesunęła HRV w stronę przewagi przywspółczulnej u ok. 80% osób; program z taVNS zmniejszył stres i uciążliwość szumów; bez działań niepożądanych ze strony serca. Co to daje: Mniej stresu związanego z szumami.
1 sesja, ocena bezpośrednio po · 64 osoby z subiektywnymi szumami usznymi i prawidłowym słuchem, przezskórna stymulacja uszna Zaobserwowano: Istotny spadek głośności szumu (VAS); poprawa u 45 z 64 osób (70,3%), u 9 całkowite wyciszenie. Co to daje: Natychmiastowe ściszenie szumu u większości osób.
1 sesja w fMRI · 24 zdrowe osoby, taVNS w punktach muszli małżowiny vs przewód słuchowy vs sham, fMRI Zaobserwowano: Wzrost sygnału BOLD w korze przedczołowej, drodze słuchowej (zakręt skroniowy górny i środkowy, wzgórze) i układzie limbicznym względem sham. Co to daje: Wskazuje miejsca stymulacji przydatne w leczeniu szumów.

Padaczka

20 tygodni · 76 osób · RCT, 25 Hz vs 1 Hz Zaobserwowano: −23,4% napadów przy 25 Hz vs −2,9% przy 1 Hz; −34% u osób po pełnym leczeniu. Co to daje: Mniej napadów bez operacji.
20 tygodni · 150 osób · RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Więcej osób z ≥50% redukcją napadów niż po sham. Co to daje: Potwierdzenie w dużej grupie.
14 osób · EEG Zaobserwowano: Stabilizujące zmiany w sieciach funkcjonalnych mózgu. Co to daje: Wyjaśnia mechanizm działania.
do 5 lat · 47 osób · tVNS (NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E) vs implant Zaobserwowano: Odpowiedź na leczenie 30% (tVNS) vs 32,4% (implant), różnica nieistotna; działania niepożądane 42% vs 85%. Co to daje: Podobna skuteczność bez operacji.
do 5 lat · tVNS (NEMOS®) Zaobserwowano: Jakość życia 5,1 → 6,9 na skali 0–10 (p = 0,036). Co to daje: Lepsze samopoczucie na co dzień.
4 miesiące · 11-latka z zespołem Draveta · NEMOS® (wcześniejsza wersja tVNS®-E), 4 h dziennie Zaobserwowano: Napady 30 → 13 na miesiąc (−57%) bez zmiany leków; brak działań niepożądanych. Co to daje: Mniej napadów u dziecka lekoopornego.
3 miesiące · 11 dzieci Zaobserwowano: 63,6% odpowiedzi, 4 bez napadów. Co to daje: Opcja nieinwazyjna.
6 + 6 miesięcy · 20 dorosłych · 4 h dziennie Zaobserwowano: 6/20 odpowiedziało; u nich −60% napadów. Co to daje: Ok. 1/3 pacjentów odpowiada.
24 tygodnie · 14 dzieci Zaobserwowano: −54% napadów w tyg. 17–24. Co to daje: Efekt narasta przez 2–4 miesiące.
24 tygodnie · 47 osób Zaobserwowano: 12% bez napadów po 8 i 16 tyg. Co to daje: U części całkowite ustąpienie napadów.
24 tygodnie · 191 osób, z kontrolą Zaobserwowano: 17/124 bez napadów, 46/124 z redukcją 50–99%. Co to daje: Duża grupa, tylko abstrakt.
badanie kontrolowane Zaobserwowano: Mniej napadów, lepsze QOLIE-31 i LSSS. Co to daje: Lepsza jakość życia.
6 miesięcy · 17 osób Zaobserwowano: Poprawa EEG u 10/17. Co to daje: Zmiany widoczne w EEG.
opis przypadku Zaobserwowano: Trwałe ustąpienie napadów. Co to daje: Sygnał w wadzie rozwojowej kory.
1 h · 30 osób Zaobserwowano: Różne zmiany sieci mózgowych zależnie od typu padaczki. Co to daje: Typ padaczki a odpowiedź.
24 tygodnie · 40 osób · RCT Zaobserwowano: Mniej napadów migreny (p = 0,002) i padaczki (p = 0,004). Co to daje: Dwie choroby jedną terapią.
20 tygodni, 4 h dziennie, 25 Hz, 250 µs, 30/30 s · 2 kobiety z ogniskową padaczką strukturalną i zachowanymi funkcjami poznawczymi, seria przypadków Zaobserwowano: Obie bez napadów (po 4 i 20 tygodniach), wcześniej do 11–12 napadów tygodniowo; lepsza jakość życia; brak poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Protokół parametrami jak tVNS®-E dał ustąpienie napadów u 2 osób.
6 miesięcy (+12 mies. opcjonalnie), 4 h dziennie · 37 osób z padaczką lekooporną, NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E, badanie wieloośrodkowe Zaobserwowano: Wynik dotyczący wykonalności: 59% ukończyło 6 miesięcy, 16% – 12 miesięcy; badanie przerwane z powodu rekrutacji i rezygnacji; zbyt mała moc do oceny skuteczności. Co to daje: Ważna lekcja: wygoda użycia i motywacja pacjenta decydują o efekcie terapii domowej.
20 tygodni · 28 osób z lekooporną padaczką skroniową, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji w zadaniach pamięci roboczej tylko w grupie aktywnej (p = 0,010); zmiany rytmu theta w EEG. Co to daje: Lepsza pamięć robocza – częsty problem w padaczce.
2 sesje po 45 min, cymba concha · 3 osoby w stanie padaczkowym (elektrograficznym), w śpiączce Zaobserwowano: Wyraźne zmniejszenie lub ustąpienie nieprawidłowych wzorców EEG w trakcie stymulacji; powrót ok. 20 min po jej zakończeniu. Co to daje: Sygnał w stanie padaczkowym – potrzebne większe badania.
2 dni, krótkie sesje · 5 osób z padaczką ogniskową, monitorowanie wideo-EEG Zaobserwowano: Naprzemienność załamka T (TWA) niższa o 22% w 2. dniu stymulacji. Co to daje: Sygnał korzystnego wpływu na serce – istotne w ryzyku nagłej śmierci w padaczce.
1 sesja · 19 osób z padaczką, crossover z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większa skłonność do współpracy w zadaniu dylematu więźnia. Co to daje: Wpływ na zachowania społeczne.
metaanaliza · 9 badań klinicznych, 788 osób z padaczką (w tym akupunktura uszna) Zaobserwowano: Wyższy odsetek odpowiedzi niż w grupach kontrolnych (OR 2,94; 95% CI 1,94–4,46). Co to daje: Zbiorczo: taVNS pomaga części chorych.
metaanaliza · 3 badania randomizowane, 280 osób Zaobserwowano: Istotnie mniejsza częstość napadów niż w kontroli (p = 0,03); odsetek odpowiedzi bez istotnej różnicy; najczęstszy efekt uboczny – ból głowy. Co to daje: Zbiorczo: mniej napadów.
metaanaliza sieciowa · 20 RCT nieinwazyjnej stymulacji w padaczce Zaobserwowano: Żadna z metod, w tym tVNS, nie zwiększała częstości napadów; akceptowalność jak przy sham. Co to daje: Bezpieczeństwo: stymulacja nie nasila napadów.
2 sesje po 4 h (tVNS i sham) · 20 osób z padaczką skroniową bez napadów od roku, crossover z sham Zaobserwowano: Złagodzony spadek kortyzolu w ślinie i wzrost wydzielania śliny podczas tVNS; bez różnic w odczuwanym stresie i zmęczeniu. Co to daje: Wpływ na oś stresu (HPA) i układ autonomiczny w padaczce.
b.d. · Osoby z padaczką lekooporną z implantem VNS i tVNS Zaobserwowano: Stymulacja przez ucho i implant aktywują te same szlaki nerwowe (dowód in vivo). Co to daje: Uzasadnia porównywanie tVNS z implantem.
metaanaliza · 4 RCT, 417 osób z padaczką lekooporną Zaobserwowano: Istotnie mniej napadów w 8., 12., 16. i 52. tygodniu; bez różnicy w odsetku odpowiedzi; działania niepożądane łagodne i przemijające. Co to daje: Zbiorczo: mniej napadów przy dobrym bezpieczeństwie.
obserwacja 1–2 lata · 65 osób z padaczką lekooporną (z 99 włączonych), badanie z życia codziennego, leki bez zmian Zaobserwowano: Odpowiedź na leczenie 61,5%; u 15 osób redukcja napadów >90%; przy >30 napadach/mies. odpowiedź 90,9%; łagodne działania niepożądane u 10 osób. Co to daje: Najlepsze wyniki przy częstych napadach i znanej przyczynie padaczki.
metaanaliza · 4 RCT, 368 osób (232 z tVNS) vs sham Zaobserwowano: Mniej napadów miesięcznie (−3,01) i o 17,6 pkt proc. większa redukcja niż przy sham; odsetek odpowiedzi OR 2,00 (p = 0,06); działania niepożądane łagodne. Co to daje: Zbiorczo z sham: mniej napadów.
metaanaliza · 63 badania nieinwazyjnej neurostymulacji (rTMS, tDCS, tVNS, TNS) Zaobserwowano: Średni spadek napadów przy tVNS −49,2%, odsetek odpowiedzi 29%; brak poważnych działań niepożądanych. Co to daje: tVNS na tle innych metod nieinwazyjnych.
12 tygodni · 7 dzieci z lekooporną encefalopatią z aktywacją iglica-fala we śnie Zaobserwowano: Ustąpienie napadów u 57% dzieci; wzrost wskaźnika pamięci i koncentracji (M/CIQ). Co to daje: Lepsza koncentracja i mniej napadów u dzieci.
przegląd systematyczny · 28 osób z opornym stanem padaczkowym, implant VNS Zaobserwowano: Ustąpienie stanu padaczkowego u 76% przy postaci uogólnionej i 25% przy ogniskowej; dowody niskiej jakości. Co to daje: Kontekst: implant w stanie padaczkowym.
12 tygodni, 3 × 30 min dziennie · 69 osób z padaczką i łagodną lub umiarkowaną depresją, badanie wieloośrodkowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Mniej napadów w 12. tygodniu (p = 0,038), HAMD −4,5 pkt i HAMA −5,0 pkt (p < 0,001); QOLIE-31 +5,2 (p = 0,020). Co to daje: Poprawa nastroju i kontroli napadów.
do 3 lat · 454 osoby z padaczką lekooporną, implant VNS, obserwacja otwarta Zaobserwowano: ≥50% mniej napadów u 36,8% po roku, 43,2% po 2 latach i 42,7% po 3 latach; mediana spadku 35–44%; najczęściej chrypka (28% w 1. roku). Co to daje: Kontekst: efekt implantu rośnie z czasem; tVNS nie powoduje chrypki.
b.d. · 9 osób z lekooporną padaczką ogniskową, implant VNS, EKG 24 h Zaobserwowano: Alternans załamka T 60,0 → 35,7 µV (p = 0,02), poniżej progu ryzyka u 4 z 6 osób; spadek LF/HF o 32%. Co to daje: Kontekst: możliwe działanie ochronne na serce (ryzyko SUDEP).
metaanaliza · 12 RCT; 718 osób (częstość napadów) i 758 (odpowiedź); implant i tVNS Zaobserwowano: Mniej napadów przy stymulacji wysokiej częstotliwości (SMD 0,82; p < 0,001) i częstsza odpowiedź ≥50% (RR 1,57; p < 0,001); bez więcej poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Zbiorczo: stymulacja nerwu błędnego zmniejsza napady.
3 miesiące · 24 osoby z lekooporną padaczką uogólnioną, implant VNS Zaobserwowano: Mediana spadku napadów −46%; ≥50% mniej napadów u 11 z 24 osób; łagodny kaszel u 6. Co to daje: Kontekst: implant w padaczce uogólnionej.
taVNS dołączona do leków przeciwpadaczkowych · 35-letni mężczyzna z lekooporną padaczką brzuszną i cukrzycą skłonną do kwasicy ketonowej, opis przypadku Zaobserwowano: Po dołączeniu taVNS pacjent zgłaszał mniej epizodów bólu brzucha. Co to daje: Mniej napadów bólu brzucha w rzadkiej postaci padaczki.
8 cotygodniowych sesji z elektroakupunkturą · 19-letni mężczyzna z lekooporną młodzieńczą padaczką miokloniczną, opis przypadku Zaobserwowano: Napady zmalały z wielu dziennie do 1 w ostatnich 4 tygodniach; mniej aur i lęku, poprawa skal SF-36; powrót do szkoły. Co to daje: Mniej napadów i powrót do codziennego życia.
24 tygodnie, 2 × dziennie (porównanie po 8 tygodniach) · 144 osoby z padaczką lekooporną, taVNS (n = 98) vs stymulacja ucha poza nerwem błędnym (n = 46), RCT; p Zaobserwowano: Po 8 tygodniach częstość napadów −42,6% vs −11,5% (p < 0,05); po 24 tygodniach redukcja 47,7%; poprawa EEG i jakości życia. Co to daje: Wyraźnie mniej napadów w padaczce opornej na leki.
9 miesięcy, 4 h dziennie, cymba concha, 25 Hz, 250 µs · 6-letni chłopiec z zespołem Alazami-Yuan (TAF6), lekooporną padaczką i stałym rozrusznikiem serca Zaobserwowano: Napady: z 2–4 przedłużonych dziennie do ok. 2 krótkich tygodniowo, poprawa utrzymana przez 9 miesięcy; PedsQL-FIM 10,4 → 84,0; bez zaburzeń pracy rozrusznika. Co to daje: Znacznie mniej napadów i lepsze funkcjonowanie rodziny.
12 tygodni · 120 osób z padaczką lekooporną, nieinwazyjna VNS (rodzaj nie podany), badanie randomizowane Zaobserwowano: W grupie leczonej napady −45% i jakość życia +30%, obie zmiany istotne (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej napadów i lepsza jakość życia.
9 miesięcy, 3 × dziennie, tragus · 10 osób z padaczką lekooporną (7 ukończyło), tVNS, pilotaż bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Zmniejszenie częstości napadów u 5 z 7 osób po 9 miesiącach. Co to daje: Mniej napadów u większości chorych.
Alaaraji i Ajeena, 2026 · Iran J War Public Health ★★ (nieznane urządzenie tVNS)
ocena wideo-EEG przed i po 3 miesiącach · 30 osób z padaczką lekooporną: 15 – nieznane urządzenie tVNS, 15 – implant VNS; badanie prospektywne porównawcze Zaobserwowano: Napady na tydzień: tVNS 28,9 → 9,4 (−68,1%), implant 5,2 → 0,9; różnica w procentowym spadku nieistotna (p=0,17). Normalizacja EEG po 3 miesiącach: tVNS 20,0% vs implant 73,3% (p=0,023). Krótsze napady: 86,7% vs 93,3% (p=0,54) (dane ze streszczenia). Co to daje: Obie metody zmniejszały liczbę napadów; implant częściej normalizował zapis EEG.
36 miesięcy obserwacji po wszczepieniu · 531 osób z padaczką lekooporną (426 ukończyło), implant VNS, prospektywne badanie obserwacyjne Zaobserwowano: Po 36 miesiącach mediana zmiany częstości napadów −76,3% (95% CI −83,3% do −66,7%; p < 0,0001); 27,6% bez wyjściowych typów napadów, 16,3% bez żadnych napadów. Co to daje: Kontekst: trwałe zmniejszenie liczby napadów przy implancie VNS.
metaanaliza · 1442 osoby z padaczką lekooporną (kohorty kliniczne i algorytmiczne) · przegląd systematyczny i metaanaliza, implant VNS i modele sztucznej inteli Zaobserwowano: Dzieci: 56,4% osób z redukcją napadów ≥50%, 11,6% bez napadów; zespół Lennoxa-Gastauta: 54,6% odpowiedzi; wysoka vs niska częstotliwość RR 1,73 (p = 0,01). Model SVM przewidywał odpowiedź z trafnością 75,7% (AUC 0,766). Co to daje: Kontekst: połowa dzieci odpowiada na implant, a AI pomaga wybrać pacjentów.
przegląd systematyczny · RCT, przeglądy i metaanalizy z lat 2020–2025 · dorośli i dzieci z padaczką lekooporną, implant VNS i taVNS Zaobserwowano: Metaanaliza RCT klasy I (8 badań, 724 osoby): istotny spadek liczby napadów (MD −13,23; p = 0,0002); odsetek odpowiedzi rośnie z czasem do 82,9% po 12 latach. Metaanaliza taVNS: istotnie mniej napadów w miesiącu niż przy sham. Poprawa nastroju i jakości życia. Co to daje: Kontekst: zbiorcze dowody skuteczności VNS w padaczce, w tym taVNS vs sham.

Przewlekła migrena

12 tygodni · 46 osób · RCT, 1 Hz vs 25 Hz Zaobserwowano: −7,0 vs −3,3 dni bólu na miesiąc; ≥50% poprawy u 29,4% vs 13,3%. Co to daje: Mniej dni wyłączonych z życia.
12 tygodni · 46 osób · RCT Zaobserwowano: Poprawa w HIT-6 i MIDAS w obu grupach. Co to daje: Łatwiejsze codzienne funkcjonowanie.
4 tygodnie · 59 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej dni z migreną (p = 0,024) i słabszy ból (p = 0,008). Co to daje: Mniej dni z migreną.
3 miesiące · 8-latek Zaobserwowano: Czas bólu −84,4%, ustąpienie aury. Co to daje: Sygnał w migrenie dziecięcej.
24 tygodnie · 40 osób · RCT Zaobserwowano: Mniej napadów migreny (p = 0,002). Co to daje: Mniej dni z migreną.
metaanaliza · RCT stymulacji usznej i szyjnej w migrenie Zaobserwowano: Uszna stymulacja niskiej częstotliwości: −1,8 dnia z migreną miesięcznie (p = 0,02) i słabszy ból (SMD −0,7); szyjna: więcej osób z odpowiedzią (OR 1,64), bez zmiany liczby dni. Co to daje: Zbiorczo: stymulacja ucha zmniejsza liczbę dni z migreną.
12 tygodni · 113 osób z migreną w analizie, szyjna nVNS (gammaCore), RCT z sham, przerwane przez COVID-19 Zaobserwowano: Liczba dni z migreną bez istotnej różnicy (−3,12 vs −2,29); więcej osób z redukcją ≥50% (44,9% vs 26,8%; p = 0,048), zwłaszcza z aurą. Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
w napadzie · 248 osób z migreną epizodyczną, szyjna nVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Brak bólu po 30 min: 12,7% vs 4,2% (p = 0,012); po 60 min: 21,0% vs 10,0% (p = 0,023); po 120 min bez istotnej różnicy (cel główny). Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
12 tygodni · 332 osoby z migreną epizodyczną, szyjna nVNS vs sham Zaobserwowano: Wynik negatywny w analizie głównej (−2,26 vs −1,80 dnia; p = 0,15); u osób stosujących ≥67% zabiegów −2,27 vs −1,53 (p = 0,043). Co to daje: Ważna regularność stosowania – inna metoda (szyjna).
3 tygodnie · 72 osoby z trądzikiem różowatym · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie migreny vs sham. Co to daje: Dodatkowy efekt leczenia.
2 sesje, 1 Hz · 29 osób z migreną (26 w analizie), taVNS vs sham, fMRI Zaobserwowano: Silniejsze wyciszenie miejsca sinawego niż przy sham; wzrost łączności miejsca sinawego z korą czuciową korelował z mniejszą liczbą napadów w poprzednim miesiącu. Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja 1 Hz wpływa na układ przeciwbólowy.
metaanaliza · 14 badań, 995 osób; różne nerwy (nie tylko błędny) Zaobserwowano: Migrena epizodyczna: −2,81 dnia bólu głowy miesięcznie; przewlekła: −2,97 dnia; ból słabszy o 2,23 pkt w epizodycznej. Co to daje: Kontekst: stymulacja przezskórna różnych nerwów.
3 miesiące i dłużej · 8 osób z przewlekłą napadową hemikranią nietolerujących indometacyny, szyjna nVNS (gammaCore), seria przypadków Zaobserwowano: Średnia miesięczna liczba napadów −68% po 3 miesiącach i −75% w ostatniej obserwacji; u 6 z 8 osób spadek o ponad 50%, 2 osoby bez napadów. Co to daje: Mniej napadów hemikranii przy nietolerancji indometacyny.
b.d. · Opisy przypadków i serie: hemikrania ciągła, kaszlowy ból głowy, SUNCT/SUNA; szyjna nVNS (gammaCore) Zaobserwowano: Hemikrania ciągła (2 osoby): ból podstawowy −30% i zaostrzenia −20% u jednej, oba −75% u drugiej; stymulacja doraźna często przerywała zaostrzenie w 15 min. Kaszlowy ból głowy (1 osoba): z ok. 10 napadów dziennie (8/10) do całkowitego ustąpienia. Co to daje: Opcja przy rzadkich bólach głowy opornych na leki.
ok. 3 miesiące, dodatek do leczenia standardowego · 102 osoby z utrzymującymi się objawami po wstrząśnieniu mózgu, szyjna nVNS, badanie retrospektywne Zaobserwowano: Poprawa w 16 z 22 obszarów objawów, najbardziej w pourazowym bólu głowy, koncentracji, zawrotach i nastroju; u 34% co najmniej połowa objawów zmniejszona o ≥30%. Co to daje: Mniej bólu głowy i lepsza koncentracja po wstrząśnieniu mózgu.
1 sesja, 1 Hz i 20 Hz w losowej kolejności, fMRI · 24 osoby z migreną, jednoślepe badanie krzyżowe Zaobserwowano: Stymulacja 1 Hz i 20 Hz odmiennie zmieniała łączność jądra pasma samotnego i miejsca sinawego z korą potyliczną, wzgórzem, korą obręczy i wyspą. Co to daje: Ustawienia stymulacji zmieniają sposób, w jaki mózg przetwarza ból w migrenie.
4 tygodnie · 60 osób z migreną bez aury i 60 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Wzorzec fALFF przed leczeniem przewidywał odpowiedź na taVNS (r = 0,411, p < 0,001). Co to daje: MRI może wskazać osoby, którym pomoże taVNS.
4 tygodnie · 70 osób z migreną i 70 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Biomarker fMRI odróżniał chorych od zdrowych z trafnością 79,3% i przewidywał zmniejszenie liczby napadów po leczeniu (r = 0,36, p = 0,03). Co to daje: MRI może pomóc przewidzieć mniej napadów.
4 tygodnie · 70 osób z migreną (59 z kompletem fMRI: 33 taVNS, 29 sham), taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniej dni z migreną (p = 0,024) i mniejsze nasilenie bólu (p = 0,008) niż po sham; zmiana łączności jąder szwu ze skorupą wiązała się ze zmniejszeniem liczby dni migrenowych. Co to daje: Mniej dni z migreną i słabszy ból.
2 sesje fMRI: 1 Hz i 20 Hz w losowej kolejności, odstęp ≥ 7 dni · 24 osoby z epizodyczną migreną bez aury, crossover, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: taVNS 1 Hz zwiększała łączność istoty szarej okołowodociągowej (PAG – ośrodek hamowania bólu) z zakrętem obręczy, przedklinkiem, wyspą i przednim zakrętem obręczy silniej niż 20 Hz. Co to daje: Częstotliwość stymulacji zmienia działanie na układ hamowania bólu.
4 tygodnie, 12 sesji po 30 min · 35 osób z migreną bez aury i 38 zdrowych, fMRI przed i po leczeniu Zaobserwowano: Po taVNS większa łączność zakrętu skroniowego dolnego z płacikiem ciemieniowym dolnym, zakrętem oczodołowo-czołowym, kątowym i tylnym zakrętem obręczy; zmiana łączności zakrętu skroniowego z płacikiem ciemieniowym korelowała ze zmianą nasilenia bólu głowy. Co to daje: Zmiany w sieciach mózgu idą w parze z mniejszym bólem głowy.
2 sesje po 8 min (taVNS i sham), odstęp 7 dni · 30 osób z epizodyczną migreną bez aury (27 w analizie), crossover z sham, fMRI Zaobserwowano: W porównaniu z sham taVNS zmniejszała łączność ciała migdałowatego z zakrętem czołowym środkowym, dodatkową korą ruchową, płacikami okołośrodkowymi i tylnym zakrętem obręczy. Co to daje: Stymulacja wycisza obwody bólu i emocji związane z migreną.
1 sesja fMRI: stymulacja w wydechu, we wdechu i sham · 16 osób z migreną epizodyczną i 16 zdrowych, fMRI Zaobserwowano: Stymulacja w wydechu aktywowała okolicę jądra pasma samotnego i zwiększała jego łączność z przednią wyspą i środkowym zakrętem obręczy u osób z migreną; po stymulacji silniejsza odpowiedź jąder szwu i miejsca sinawego na bodźce trójdzielne. Co to daje: Stymulacja w wydechu pobudza ośrodki hamowania bólu w pniu mózgu.
Parmar i Makulski, 2025 · Pain Med Case Rep ★ (opis przypadku, inna metoda)
szyjna nVNS, czas nie podany · 46-letni weteran z przewlekłym pourazowym bólem głowy, oporny na leczenie (w tym toksynę botulinową), szyjna nVNS Zaobserwowano: Wyraźne zmniejszenie częstości i nasilenia bólu głowy oraz istotne zmniejszenie lęku (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej bólu głowy i lęku po urazie mózgu u pacjenta, któremu nie pomogły inne leczenia.
Beh, 2021 · Otol Neurotol ★ (inna metoda)
1 zabieg w czasie napadu, ocena po 15 min · 4 osoby z napadem migreny przedsionkowej, szyjna nVNS, seria przypadków Zaobserwowano: Zawroty 5 → 1,5/10, ból głowy (3 osoby) 4 → 0,7/10; oczopląs napadowy ustąpił u wszystkich 4 osób. Co to daje: Szybka ulga w zawrotach i bólu głowy w czasie napadu.
12 tygodni, od 3 dni przed do 3 dni po miesiączce · 51 kobiet z migreną miesiączkową lub związaną z miesiączką, szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Dni z migreną 7,2 → 4,7 miesięcznie (p < 0,001); redukcja ≥50% u 39%; leki przeciwbólowe −3,3 razy w miesiącu; HIT-6 −3,1 i MIDAS −11,9 (p < 0,001). Co to daje: Mniej dni z migreną miesiączkową i mniej leków przeciwbólowych.
3 miesiące, 2 × dziennie + doraźnie · 20 osób z lekooporną migreną epizodyczną i przewlekłą, szyjna nVNS, badanie obserwacyjne otwarte Zaobserwowano: Dni z bólem głowy 14,7 → 8,9 miesięcznie; nasilenie bólu 7,75 → 4,05/10; napady 7,3 → 4,45 miesięcznie; czas do ulgi 84,5 → 52,8 min; poprawa MIDAS i BDI. Co to daje: Mniej dni z bólem, słabszy ból i lepszy nastrój w migrenie opornej na leki.
mediana 47 miesięcy u osób z korzyścią, doraźnie lub zapobiegawczo · 108 osób z trójdzielno-autonomicznymi bólami głowy (74 klasterowy, 15 hemikrania ciągła, 10 Zaobserwowano: 70 ze 108 osób uznało terapię za przydatną; skuteczniejsza zapobiegawczo, w klasterowym bólu głowy i SUNCT/SUNA także doraźnie; bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Większość chorych z rzadkimi bólami głowy odnosi korzyść.
Peng i May, 2022 · Pain ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 3 grupy zdrowych (15, 20 i 21 osób), szyjna nVNS vs sham, crossover pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Wzrost mechanicznego progu bólu w obszarach V1 i V3 nerwu trójdzielnego (obustronnie przy stymulacji jednostronnej), bez zmian na przedramieniu; po sham bez zmian. Co to daje: Stymulacja zmniejsza wrażliwość na ból w okolicy twarzy i głowy.
Grazzi i wsp., 2017 · Neurol Sci ★ (pilotaż, inna metoda)
leczenie doraźne napadów · nastolatki z migreną bez aury, szyjna nVNS, pilotaż bez grupy kontrolnej (liczba osób nie podana w streszczeniu) Zaobserwowano: Skutecznie leczone bez leku ratunkowego 22 z 47 napadów (46,8%); bez zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem. Co to daje: Prawie połowa napadów opanowana bez leków.
do 3 napadów w ciągu 2 tygodni, 2 × 120 s na napad · 48 osób z migreną przewlekłą lub częstą epizodyczną (131 napadów), szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Ulga w bólu (≥50%) po 2 h u 64,6% osób, brak bólu u 39,6%; w analizie wszystkich napadów ulga 51,1%, brak bólu 22,9%. Co to daje: Ulga w napadzie migreny u większości chorych.
do 4 napadów w ciągu 6 tygodni, 2 × 90 s na napad · 27 osób z migreną z aurą lub bez (80 leczonych napadów), szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Brak bólu po 2 h w 22% napadów umiarkowanych lub silnych (12 z 54) i w 21% pierwszych leczonych napadów (4 z 19). Co to daje: Część napadów ustępuje całkowicie po stymulacji.
3 miesiące, zapobiegawczo i doraźnie · 41 osób z opornymi przewlekłymi pierwotnymi bólami głowy, w tym 4 z hemikranią ciągłą, szyjna nVNS, audyt otwarty Zaobserwowano: Odpowiedź (≥30% mniej dni z bólem) u 2 z 4 osób z hemikranią ciągłą; u 2 osób z migreną przewlekłą słabszy ból w napadach umiarkowanych (wynik mieszany – opisano część pozytywną). Co to daje: Możliwa korzyść w hemikranii ciągłej.
10 tygodni, dodatek do leczenia · 12 kobiet z migreną i 12 zdrowych osób kontrolnych, szyjna nVNS, bez sham; badanie oksytocyny i IL-1β w ślinie Zaobserwowano: Istotnie mniejsze nasilenie bólu (VAS), mniej dni z bólem i napadów oraz lepszy sen względem stanu wyjściowego (p < 0,01). Co to daje: Słabszy i rzadszy ból głowy oraz lepszy sen.
Chaudhry i wsp., 2019 · Brain Stimul ★★★ (inna metoda)
2 miesiące, dodatek do leczenia · 48 osób (migrena: nVNS lub sham oraz zdrowi), szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Istotnie mniej ciężkich napadów w miesiącu w grupie aktywnej; IL-1β we krwi wyższa po sham niż po nVNS (wynik mieszany – opisano część pozytywną). Co to daje: Mniej najcięższych napadów migreny.
1 sesja, pomiar w trakcie i po stymulacji · 27 osób z migreną (podgrupa badania PRESTO), szyjna nVNS vs sham, EEG i potencjały wywołane laserem Zaobserwowano: Mniejsza amplituda komponentu P2 potencjałów z obu gałęzi nerwu trójdzielnego w czasie aktywnej nVNS. Co to daje: Stymulacja wpływa na obszary kory kontrolujące ból w okolicy twarzy i głowy.
De Icco i wsp., 2018 · Cephalalgia ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja, ocena po 5 i 30 min · 10 zdrowych osób, szyjna nVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Wyższy próg nocyceptywnego odruchu cofania po 5 i 30 min oraz próg sumowania czasowego po 30 min; po sham bez zmian. Co to daje: Stymulacja wzmacnia naturalne hamowanie bólu.
4 tygodnie · 70 osób z migreną (59 ukończyło), taVNS vs sham, RCT, fMRI Zaobserwowano: Istotnie mniej dni z migreną, słabszy ból i mniej napadów niż po sham; zmiany łączności wzgórza z korą (dane ze streszczenia). Co to daje: Rzadsze i słabsze napady migreny.
4 tygodnie · 128 osób z migreną przewlekłą, nVNS + leki vs sham + leki, RCT Zaobserwowano: Lepsza jakość życia MS-QoL (p < 0,001), mniejsze natężenie bólu (p < 0,001), mniejszy wpływ bólu na funkcjonowanie MPI (p = 0,035); ciężkie bóle głowy tylko w 15,6% epizodów. Co to daje: Słabszy ból i lepsza jakość życia w migrenie przewlekłej.
4 tygodnie lub 5 napadów (faza zaślepiona) · 243 osoby z migreną epizodyczną, szyjna nVNS vs sham, dodatkowe punkty końcowe RCT PRESTO Zaobserwowano: Więcej napadów bez bólu po 60 min (p = 0,005) i 120 min (p = 0,026) oraz z ulgą po 60 i 120 min niż po sham; większy spadek bólu po 60 min. Co to daje: Powtarzalna ulga w kolejnych napadach migreny.
4 tygodnie lub 5 napadów · 243 osoby z migreną epizodyczną, szyjna nVNS vs sham, analiza post hoc RCT PRESTO Zaobserwowano: Spadek bólu o ≥1 pkt po 120 min: 46,8% vs 26,2% (p = 0,002); bez leku ratunkowego: 52,3% vs 37,3% napadów (p = 0,008); przy łagodnym bólu brak bólu po 120 min 50,0% vs 25,0%. Co to daje: Rzadziej potrzebny lek przeciwbólowy w napadzie.
4 tygodnie, 30 min na początku napadu, w domu · 16 dzieci i nastolatków 7–18 lat z migreną (11 ukończyło, 72 napady), badanie jednoramienne otwarte Zaobserwowano: Bez leków ból ustąpił w ciągu 2 godzin w 26 z 72 napadów (36,1%); 2 łagodne odczyny skórne, bez poważnych zdarzeń niepożądanych (dane ze streszczenia). Co to daje: Część napadów migreny u dzieci mija bez tabletki.

Zespół Pradera-Williego

12 miesięcy po 4 h dziennie · badanie otwarte Zaobserwowano: U 4 z 5 istotnie mniej i słabsze napady złości po ok. 9 miesiącach. Co to daje: Większa samodzielność, mniejsze obciążenie opiekunów.
12 miesięcy po 4 h dziennie, potem 1 miesiąc po 2 h · 5 osób z zespołem Pradera-Williego, seria przypadków Zaobserwowano: Wyższa amplituda dobowa HRV i tętna; wzrost HRV i spadek tętna; wyższa HRV przewidywała mniej napadów złości. Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja zmniejsza napady złości – przez równowagę autonomiczną.
kilka miesięcy · 3 osoby z PWS, implant VNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Nieoczekiwana poprawa zachowań trudnych, temperamentu i funkcjonowania społecznego u 2 osób; bez wpływu na masę ciała. Co to daje: Początek badań nad VNS w PWS (implant).

Autyzm (ASD)

2 tygodnie · 11 dzieci · badanie otwarte Zaobserwowano: CASI-R 56,2 → 47,9; PRAS-ASD 38,2 → 24,0 (ok. −37%). Co to daje: Mniej lęku na co dzień.
2 tygodnie · 11 dzieci · badanie otwarte Zaobserwowano: Mniejsza senność w dzień (CASQ 36,1 → 31,6). Co to daje: Lepsza czujność w ciągu dnia.
10 dzieci z padaczką i ASD Zaobserwowano: Mniej zachowań autystycznych w mowie i funkcjonowaniu społecznym (p = 0,01). Co to daje: Lepsza komunikacja i samodzielność.
12 miesięcy · rejestr · implant VNS Zaobserwowano: Poprawa nastroju i zmniejszenie napadów. Co to daje: Korzyść wykraczająca poza napady.

ADHD

1 sesja · osoby zdrowe · z sham Zaobserwowano: Lepsze hamowanie reakcji przy obciążeniu pamięci roboczej. Co to daje: Mniej impulsywnych reakcji.
1 sesja · osoby zdrowe · z sham Zaobserwowano: Więcej trafień w przestrzennym teście 3-back. Co to daje: Lepsze utrzymanie informacji w głowie.
1 sesja · 24 osoby zdrowe · crossover z sham Zaobserwowano: Mniej błędów przy przełączaniu zadań. Co to daje: Łatwiejsze przechodzenie między czynnościami.
60 studentów z wysokim ryzykiem ADHD · grupa kontrolna Zaobserwowano: Krótsze czasy reakcji w teście uwagi ciągłej. Co to daje: Lepsze utrzymanie uwagi.
60 studentów z wysokim ryzykiem ADHD · grupa kontrolna Zaobserwowano: Niższe wyniki w skali depresji Becka. Co to daje: Lepszy nastrój.
1 sesja · 61 osób zdrowych · RCT z sham Zaobserwowano: Krótsza latencja N2 w próbach „stop” przy 100 Hz. Co to daje: Sprawniejsze zatrzymanie reakcji.
1 sesja · 22 zdrowe osoby, tVNS vs sham Zaobserwowano: Większa trafność odpowiedzi, mniejsze koszty konfliktu; silniejszy rytm theta w korze czołowej. Co to daje: Lepsza kontrola działania.
1 sesja · 82 zdrowe osoby, taVNS vs sham, fNIRS Zaobserwowano: Większa trafność w próbach No-Go i silniejsza aktywacja dolnego zakrętu czołowego. Co to daje: Łatwiej powstrzymać reakcję na emocjonalny bodziec.
1 sesja 10 min, 3 Hz · 23 zdrowe osoby, taVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Większa trafność w teście Stroopa przy bodźcach niezgodnych w 3. sesji (p < 0,05); słabszy wzrost aktywności beta w EEG niż po sham. Co to daje: Lepsza kontrola uwagi w trudnych zadaniach.
1 sesja · 50 zdrowych młodych dorosłych, taVNS vs sham, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji w zadaniach 2-back (słownych i przestrzennych), wyższe HRV (HF, SDNN, RMSSD) i krótszy centralny czas przewodzenia ruchowego niż po sham. Co to daje: Szybsza pamięć robocza.
1 sesja podczas zadania · Zdrowi dorośli, zmodyfikowane zadanie Simona Zaobserwowano: W trudniejszym zadaniu (przeplatane rodzaje ruchu) mniej błędów ruchowych i mniejszy efekt Simona. Co to daje: Lepsze hamowanie impulsywnych ruchów.
5 sesji z treningiem hamowania reakcji · 58 zdrowych osób w 4 grupach (tVNS lub sham, z treningiem lub bez) Zaobserwowano: Połączenie tVNS z treningiem skracało latencję N2 w obszarach czołowych i centralnych i zwiększało moc alfa bardziej niż pozostałe warianty. Co to daje: Stymulacja wzmacnia efekt treningu samokontroli.
3 sesje z treningiem hamowania reakcji · 58 młodych mężczyzn w 4 grupach (trening lub pozorowany trening, tVNS lub sham) Zaobserwowano: Połączenie tVNS z treningiem dawało największą poprawę w zadaniach stop-signal i Go/No-Go, większą niż w pozostałych grupach. Co to daje: Stymulacja wzmacnia efekt treningu samokontroli.
1 sesja 20 min · 59 zdrowych osób, taVNS 20 min vs 30 s (kontrola) Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji i mniejsza jego zmienność dla odpowiedzi prawą ręką; większe amplitudy P3 i potencjałów ruchowych niż w kontroli. Co to daje: Szybsza i stabilniejsza uwaga.

Nadpobudliwość i pobudzenie

1 sesja · 22 weteranów · taVNS vs sham Zaobserwowano: Złagodzona reakcja autonomiczna na nagły bodziec, lepsze napięcie nerwu błędnego. Co to daje: Szybsze uspokojenie po przestrachu.
3 dni · 25 osób z PTSD · RCT z sham Zaobserwowano: Tętno −5,7%, mniejsza reakcja współczulna na stres. Co to daje: Wyjście z trybu walki lub ucieczki.
sesje po stresie · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Zablokowany wzrost złości oraz IL-6 i IFN-γ po przypomnieniu traumy. Co to daje: Mniej wybuchowości.
3 miesiące · 20 osób z PTSD · RCT z sham Zaobserwowano: Objawy PTSD −31% vs sham; mniej nadmiernego pobudzenia i lęku somatycznego. Co to daje: Mniej drażliwości i napięcia.
12 miesięcy · zespół Pradera-Williego Zaobserwowano: U 4 z 5 mniej i słabsze napady złości. Co to daje: Spokojniejsze życie rodzinne.
1 miesiąc · 1 pacjent Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie mizofonii, utrzymane miesiąc. Co to daje: Mniej reakcji na dźwięki.

Mózgowe porażenie dziecięce

1 sesja · dzieci ze spastycznym MPD Zaobserwowano: Zmniejszenie spastyczności, zmiany autonomiczne. Co to daje: Łatwiejsze ćwiczenia i pielęgnacja.
40 h CIMT · niemowlęta z niedowładem Zaobserwowano: QUEST +19,17, GMFM +13,33. Co to daje: Większe postępy ruchowe.
2–3 tygodnie · niemowlęta z ryzykiem Zaobserwowano: Poprawa kontroli głowy i szyi u niemowląt reagujących na terapię. Co to daje: Podstawa dalszego rozwoju ruchowego.
ok. 2 tygodnie · 14 niemowląt Zaobserwowano: 57% osiągnęło pełne karmienie doustne. Co to daje: Jedzenie bez sondy.

RZS

12 tygodni · 242 osoby · implant, RCT z sham Zaobserwowano: ACR20 35,2% vs 24,2%. Co to daje: Mniej bólu i obrzęku stawów.
12 tygodni · 30 osób · stymulacja uszna, bez sham Zaobserwowano: DAS28-CRP −1,4 (p < 0,0001); HAQ-DI −0,5; ACR20/50/70: 53% / 33% / 17%; DAS28-CRP ≤ 3,2 u 37%. Co to daje: Mniejsza aktywność choroby i lepsza sprawność.
12 tygodni · stymulacja uszna, bez sham Zaobserwowano: Trudności z zasypianiem i budzenie przez ból mniejsze o 60–70%. Co to daje: Spokojniejsze noce.
4 dni · 36 osób z RZS, szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Przy wysokiej aktywności choroby: DAS28-CRP 4,1 → 3,8 (p = 0,02), spadek CRP i IFN-γ; brak efektu przy niskiej aktywności. Co to daje: Sygnał przeciwzapalny – inna metoda (szyjna).
b.d. · Zdrowi i osoby z RZS, wibracja na cymba concha Zaobserwowano: Wpływ na odpowiedź zapalną u zdrowych i aktywność choroby w RZS (szczegóły – w pełnym tekście). Co to daje: Kontekst: inna metoda (wibracja, nie prąd).
12 sesji w domu w ciągu 2 tygodni, stymulacja podczas wydechu · 12 osób z aktywnym RZS, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Średnie do dużych zmniejszenie wpływu bólu na funkcjonowanie, bólu przy chwycie, obciążenia psychicznego i stężenia TNF-α; wykonano 90% sesji, użyteczność 9/10. Co to daje: Mniej bólu i stanu zapalnego przy terapii w domu.
1 sesja, 30 min (NEMOS®, 25 Hz, 250 µs, 30 s on / 30 s off) · 52 osoby z RZS lub toczniem i 42 zdrowe, crossover: taVNS vs głębokie oddychanie Zaobserwowano: U pacjentów z RZS i toczniem po 30 min taVNS wzrosły wszystkie parametry HRV o 18–25% (porównywalnie z głębokim oddychaniem: 17–31%); u zdrowych SDNN +16%. Co to daje: Jedna sesja wzmacnia aktywność nerwu błędnego u chorych reumatycznie.

Problemy z karmieniem niemowląt

ok. 2 tygodnie · 14 niemowląt · badanie otwarte Zaobserwowano: 8 z 14 (57%) osiągnęło pełne karmienie doustne. Co to daje: Wypis bez sondy żołądkowej.
ok. 2 tygodnie, 2× dziennie · 21 niemowląt Zaobserwowano: Wzrost objętości karmienia u wszystkich; pełne karmienie w medianie 7 dni. Co to daje: Szybsze samodzielne jedzenie.
2–3 tygodnie · niemowlęta z ryzykiem Zaobserwowano: Lepsza kontrola głowy i szyi u reagujących. Co to daje: Podstawa rozwoju ruchowego.
obserwacja po 19 miesiącach · 21 dzieci Zaobserwowano: Lepsze przetwarzanie sensoryczne u dzieci jedzących samodzielnie. Co to daje: Korzyść wykraczająca poza jedzenie.
5 niemowląt · bez kontroli Zaobserwowano: 4/5 pełne karmienie doustne. Co to daje: Pierwszy sygnał.
14 dni taVNS przy 2 karmieniach dziennie, po 4 dniach N-acetylocysteiny · 10 niemowląt matek z cukrzycą, kandydatów do gastrostomii, NAC + taVNS, badanie otwart Zaobserwowano: 7 z 10 niemowląt osiągnęło pełne karmienie doustne pozwalające na wypis; większe dobowe objętości karmienia niż przed leczeniem i niż po samej taVNS. Co to daje: Więcej niemowląt uniknęło gastrostomii.

Zaparcia, IBS i dyspepsja

4 tygodnie · 42 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Więcej pełnych wypróżnień na tydzień (p = 0,001). Co to daje: Regularniejsze wypróżnienia.
4 tygodnie · 42 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy ból brzucha (p = 0,001), lepsza jakość życia. Co to daje: Mniej bólu na co dzień.
16 tygodni · dzieci i młodzi dorośli Zaobserwowano: Poprawa objawów i spadek kalprotektyny. Co to daje: Mniejszy stan zapalny jelit.
4 tygodnie · 300 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Odpowiedź 81,2% (10 Hz) i 75,9% (25 Hz) vs 47% sham. Co to daje: Mniej dolegliwości w nadbrzuszu.
2 tygodnie · 36 osób · vs sham Zaobserwowano: Mniej objawów, lepsza akomodacja żołądka. Co to daje: Lepsza tolerancja posiłków.
2 tygodnie · 64 osoby · eksploracyjne Zaobserwowano: Poprawa bólu brzucha i jakości życia. Co to daje: Mniej dni z bólem.
4 tygodnie · 54 osoby z dyspepsją czynnościową i zaburzeniami snu, RCT z kontrolą (stymulacja poza nerwem błędnym) Zaobserwowano: Mniejsze objawy dyspepsji (NDIS) i lepszy sen (PSQI); mniej lęku i depresji; więcej prawidłowych fal żołądka, wyższa melatonina. Co to daje: Lepsze trawienie i sen jednocześnie.
metaanaliza · 6 RCT, 356 osób z przewlekłymi zaparciami (taVNS i elektroakupunktura) Zaobserwowano: O 1,75 więcej spontanicznych wypróżnień tygodniowo, o 1,10 więcej pełnych wypróżnień; lepsza konsystencja stolca i mniej bólu; bez wpływu na lęk i depresję. Co to daje: Zbiorczo: regularniejsze wypróżnienia.
metaanaliza · 6 RCT, 716 osób z dyspepsją czynnościową Zaobserwowano: Poprawa objawów, jakości życia, lęku i depresji względem sham (umiarkowana pewność dowodów); bez poważnych działań niepożądanych; typowo 20–25 Hz, 2× dziennie, 2–4 tygodnie. Co to daje: Zbiorczo: skuteczna i bezpieczna w dyspepsji.
przegląd systematyczny · 7 RCT z sham, 644 osoby (dyspepsja, IBD, IBS, ból brzucha) Zaobserwowano: Nieinwazyjna VNS poprawiała objawy we wszystkich grupach względem sham; mało działań niepożądanych. Co to daje: Spójny sygnał w chorobach przewodu pokarmowego.
4 tygodnie · 15 osób z idiopatyczną gastroparezą, szyjna nVNS (gammaCore), badanie otwarte Zaobserwowano: Po 4 tygodniach 6 z 15 osób (40%) osiągnęło zdefiniowaną wcześniej poprawę objawów; GCSI 2,56 → 1,87 (p = 0,01). Co to daje: Sygnał w gastroparezie – inna metoda (szyjna).
1 sesja, 30 min · Zdrowi dorośli, crossover z sham Zaobserwowano: Po posiłku silniejszy spadek greliny (hormonu głodu) niż po sham. Co to daje: Kierunek: wpływ na apetyt i masę ciała.
1 sesja, z głębokim powolnym oddychaniem · 18 zdrowych osób, crossover z sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Wyższe napięcie nerwu błędnego (p = 0,009), wyższy próg bólu kostnego (p = 0,001), częstsze skurcze antrum (p = 0,004) i lepsza motoryka żołądkowo-dwunastnicza (p = 0,016). Co to daje: Kierunek dla dyspepsji i IBS: lepsza motoryka i mniejsza wrażliwość na ból.
1 sesja, 60 min, z powolnym oddychaniem · 20 osób z przewlekłym zapaleniem trzustki, crossover z sham Zaobserwowano: Wyższe napięcie nerwu błędnego (p < 0,001), ale bez zmian wrażliwości na ból i motoryki żołądka. Co to daje: Pojedyncza sesja nie wystarczyła w bólu trzustkowym.
2 tygodnie, 2 × dziennie · 44 osoby z refluksem krtaniowo-gardłowym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie objawów refluksu (RSI), niższe HAMA i HAMD niż przy sham (p < 0,001); wyższe ciśnienie spoczynkowe górnego i dolnego zwieracza przełyku (p < 0,05). Co to daje: Mniej objawów gardłowych i lepsza praca zwieraczy przełyku.
4 tygodnie · 40 osób z IBS z zaparciami, taVNS vs sham, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Poprawa bólu (VAS), IBS-SSS, liczby wypróżnień i konsystencji stolca, lęku, depresji i jakości życia (p < 0,001); lepsze czucie odbytnicze; wyższa acetylocholina; więcej Bifidobacterium i krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Co to daje: Mniej zaparć i bólu brzucha, lepszy nastrój.
4 tygodnie, 5 dni w tygodniu · 50 nastolatków z IBS, przezskórna stymulacja igłowa ucha (PENFS) vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Spadek najsilniejszego bólu o ≥30% u 59% vs 26% (p = 0,024); poprawa ogólna u 82% vs 26% (p ≤ 0,001); bez istotnych działań niepożądanych. Co to daje: Kontekst: inna metoda (igłowa) i populacja poniżej 18 lat.
1 sesja, 4 h, 25 Hz vs 1 Hz · 57 zdrowych osób, RCT podwójnie ślepe, MRI czynnościowe żołądka Zaobserwowano: Po 4 h stymulacji 25 Hz wyższy wskaźnik motoryki żołądka niż przy 1 Hz (p = 0,005), głównie przez większą amplitudę fal perystaltycznych (p = 0,003). Co to daje: Parametry jak w tVNS®-E (25 Hz, 4 h) pobudzają perystaltykę żołądka.
6 miesięcy · 7 osób z aktywną chorobą Leśniowskiego-Crohna, implant VNS Zaobserwowano: U 5 z 7 osób remisja kliniczna, biologiczna i endoskopowa oraz przywrócone napięcie nerwu błędnego; 2 osoby wycofane z powodu pogorszenia. Co to daje: Kontekst: implant w chorobie zapalnej jelit.
okres okołooperacyjny; 20 min przed znieczuleniem, 25 Hz · 134 osoby po laparoskopowej resekcji raka jelita grubego, taVNS o niskim natężeniu vs brak stymulacji Zaobserwowano: Pooperacyjne porażenie jelit 6,25% vs 20% (p = 0,022); regularniejsze ruchy jelit po 24–48 h (p < 0,001). Co to daje: Szybszy powrót pracy jelit po operacji.
2 tygodnie · 38 kobiet z zaparciami czynnościowymi i zespołem bólu mięśniowo-powięziowego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Więcej pełnych spontanicznych wypróżnień (p = 0,007), mniejsze nasilenie zaparć i bólu niż po sham. Co to daje: Regularniejsze wypróżnienia i mniej bólu.
1 sesja, 30 min · Zdrowe osoby w modelu bólu przełyku wywołanego kwasem: 15 (zapobieganie) i 18 (odwracanie), crossover z sham Zaobserwowano: tVNS zapobiegła rozwojowi nadwrażliwości przełyku (p = 0,004) i odwróciła już wywołaną (p = 0,0001); wyższe napięcie nerwu błędnego. Co to daje: Większa tolerancja bólu przełyku – kierunek dla refluksu i bólu w klatce piersiowej.
1 sesja, po 10 min na każde ucho · 16 zdrowych osób po podaniu CRH (model stresu), crossover z sham Zaobserwowano: Mniejsza przepuszczalność międzykomórkowa jelita cienkiego (stosunek laktuloza:mannitol, p = 0,009) niż po sham. Co to daje: Szczelniejsza bariera jelitowa w stresie.
1 sesja, 30 min, 10 Hz · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, crossover (9 osób w części z posiłkiem) Zaobserwowano: Silniejszy spadek greliny po napoju wysokokalorycznym: −115,5 vs −51,2 pg/ml przy sham. Co to daje: Kierunek dla kontroli apetytu i masy ciała.
pierwsze dni hospitalizacji, dodatek do leczenia standardowego · 60 pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mediana czasu do złagodzenia bólu brzucha i wzdęcia 3 vs 4 dni; poprawa w ciągu 3 dni u 50% vs 13,3%; większy spadek CRP. Co to daje: Szybsza ulga w bólu i wzdęciu w ostrym zapaleniu trzustki.
1 sesja po posiłku, 30 min · 8 zdrowych kobiet w modelu stresu zimna, taVNS vs sham, sesje w losowej kolejności Zaobserwowano: Prawidłowe fale wolne żołądka 75,5% vs 58,4% po sham (p < 0,001); niższy wynik objawów (26,0 vs 38,3; p = 0,026); w HRV powrót aktywności nerwu błędnego do normy. Co to daje: Lepsza praca żołądka w stresie.
dzień przed i dzień po operacji · Osoby po laparoskopowej operacji guza przewodu pokarmowego, taVNS vs stymulacja kontrolna, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu w VAS po 24 h: mediana 12 vs 5 mm (p < 0,001); mniej opioidów po 48 i 72 h; pierwsze gazy po 45 vs 75 h (p < 0,001). Co to daje: Mniej bólu i szybszy powrót pracy jelit.
7 dni, raz dziennie, z leczeniem standardowym · 66 osób na OIT z sepsą i ostrym uszkodzeniem przewodu pokarmowego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Wyższy wskaźnik motoryki antrum żołądka w USG w 7. dniu i częstsze osiągnięcie celu żywienia dojelitowego niż po sham. Co to daje: Lepsza praca żołądka i karmienie w sepsie.
sesje podczas zadań stresowych · Osoby po traumie, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Grelina po wspomnieniach traumy 265 vs 479 pg/ml (p = 0,01), po wystąpieniu publicznym i liczeniu 293 vs 540 pg/ml (p = 0,009). Co to daje: Słabsza hormonalna reakcja na stres.
1 sesja z testem obciążenia wodą · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham Zaobserwowano: Po osiągnięciu pełności istotnie większy spadek atrakcyjności jedzenia niż po sham. Co to daje: Mniejsza ochota na jedzenie po najedzeniu się.
1 sesja aktywna i 1 sham, prawe ucho · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Silniejsze sprzężenie rytmu żołądka z jądrem pasma samotnego i śródmózgowiem; zmiany w korze wiązały się z oceną głodu. Co to daje: Stymulacja wzmacnia komunikację żołądek–mózg.
5 h tygodniowo · 34 mężczyzn z nadwagą, tVNS vs sham Zaobserwowano: Utrzymujące się po stymulacji zmiany aktywności (fALFF) w pniu mózgu i sieci istotności; trafność rozróżnienia grup 79% i 76,5%. Co to daje: Stymulacja trwale zmienia sieci związane z jedzeniem.
20 dni, 30 Hz · Osoby z uporczywym bólem brzucha (liczebność niepodana w streszczeniu) Zaobserwowano: Istotne zmniejszenie bólu i normalizacja aktywności alfa w okolicy przedczołowej (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej przewlekłego bólu brzucha.
2 tygodnie, 30 min dziennie · 35 osób z uczuciem guli w gardle, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Mediana wyniku LUMP spadła z 10 do 5 (p < 0,001); spadek lęku (SAS 46,0 → 43,0) i depresji (SDS 49,5 → 44,7), głównie u osób z podwyższonym wynikiem wyjściowym. Co to daje: Słabsze uczucie guli w gardle i mniej napięcia.
4 sesje po 30 min: 10, 40, 80 Hz i sham, przed testem obciążenia wodą · 18 zdrowych osób, crossover z sham Zaobserwowano: Wszystkie 3 warianty taVNS normalizowały spadek częstotliwości i stabilności rytmu żołądka po obciążeniu wodą (widoczny po sham); 40 i 80 Hz zwiększały też amplitudę. Co to daje: Stymulacja wyrównuje rytm pracy żołądka.
8 tygodni · 21 osób z dyspepsją czynnościową i 30 zdrowych, fMRI przed i po leczeniu Zaobserwowano: Istotne zmniejszenie objawów dyspepsji; po leczeniu słabsza łączność przedniej wyspy z grzbietowo-boczną korą przedczołową, ciałem migdałowatym, zakrętem przyhipokampowym i korą wzrokową. Co to daje: Mniej dolegliwości żołądkowych przy dyspepsji czynnościowej.
1 sesja aktywna i 1 sham, elektrogastrografia i kalorymetria · zdrowi dorośli, crossover z randomizacją (liczebność nie podana w streszczeniu) Zaobserwowano: taVNS istotnie obniżała częstotliwość aktywności mioelektrycznej żołądka (p = 0,008). Co to daje: Stymulacja wpływa na rytm pracy żołądka.
3–6 tygodni, 3 × dziennie · 35 osób z ciężką, lekooporną gastroparezą (23 w analizie), szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: Odpowiedź (spadek GCSI o ≥1 pkt): 35% po 3 tygodniach i 43% w ciągu 3–6 tygodni; mniej nudności i wymiotów, pełności poposiłkowej, wczesnej sytości i wzdęć. Co to daje: Mniej dolegliwości żołądkowych u części chorych z ciężką gastroparezą.
2 × 4 tygodnie doraźnie (lewa i prawa strona szyi) · 41 osób z przewlekłymi nudnościami (gastropareza lub dyspepsja czynnościowa), szyjna nVNS, pilotaż bez sham Zaobserwowano: Leki ratunkowe przeciw nudnościom zużywane o połowę rzadziej; poprawa bólu brzucha, refluksu, niestrawności, zaparć i nastroju; w 1. miesiącu więcej epizodów wymiotów. Co to daje: Mniej leków przeciw nudnościom.
12 tygodni codziennie w blokach 4-tygodniowych (8 tygodni stymulacji aktywnej), obserwacja do 24. tygodnia; lewe ucho, 20 Hz, 300 µs · 40 osób z łagodną i umiar Zaobserwowano: W okresie stymulacji aktywnej w porównaniu z okresem sham: aktywność choroby CDAI −29,4 pkt (p = 0,004), CRP −3,5 mg/l (p = 0,008), OB −17,0 mm/h (p = 0,009), LF/HF −0,60 (p = 0,002), wzrost HFnu (p = 0,002); bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniejsza aktywność choroby i niższe wskaźniki zapalenia w chorobie Leśniowskiego-Crohna.
4 h dziennie, łącznie 8 miesięcy (3 miesiące + 5 miesięcy po nawrocie) · 1 osoba (20 lat) z zespołem cyklicznych wymiotów, opis przypadku Zaobserwowano: Po miesiącu napad łagodniejszy i krótszy (2 dni zamiast 3–4); po 3 miesiącach poranny wzrost tętna po wstaniu 34 ± 8 zamiast 55 ± 10/min; po drugim cyklu 8 miesięcy bez napadów. Co to daje: Stymulacja może zapobiegać napadom wymiotów i stabilizować tętno.

Ból przewlekły

ok. 10 dni · 27 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy ból i lepszy sen niż po sham. Co to daje: Mniej pieczenia stóp i dłoni.
2 tygodnie · 116 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Poprawa ogólnego nasilenia choroby; bez przewagi w natężeniu bólu. Co to daje: Lepsze samopoczucie ogólne.
4 tygodnie · 18 osób · bez kontroli Zaobserwowano: WPI p = 0,004, rFIQ p = 0,02, PSQI p = 0,02. Co to daje: Sygnał korzyści.
12 tygodni · 68 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Wyższy próg bólu (trwały 4 tyg.), lepsza funkcja kolana (KOOS). Co to daje: Mniej bólu przy chodzeniu.
2 tygodnie · 1 pacjent Zaobserwowano: Mniej bólu, lęku i leków przeciwbólowych. Co to daje: Wsparcie leczenia bólu.
4 tygodnie · 21 osób · crossover Zaobserwowano: Ból −27,7% vs −7,7% (p = 0,002). Co to daje: Mniej bólu.
metaanaliza bezpieczeństwa · 177 badań, 6322 osoby Zaobserwowano: Ryzyko działań niepożądanych jak przy sham; 12,84 zdarzenia na 100 000 osobominut stymulacji; najczęściej ból ucha, ból głowy, mrowienie; brak związku z poważnymi zdarzeniami. Co to daje: Mocne dane o bezpieczeństwie stymulacji ucha.
metaanaliza · 42 badania, 1496 osób (ból przewlekły, pooperacyjny, eksperymentalny) Zaobserwowano: Ból przewlekły: istotnie niższy VAS niż przy sham/kontroli (p = 0,008), silniejszy efekt przy elektrodach igłowych niż powierzchniowych; ból ostry: bez istotnej różnicy zbiorczo; częściej mniej leków przeciwbólowych. Co to daje: Zbiorczo: mniej bólu przewlekłego, mniej leków.
4 tygodnie · 97 osób z przewlekłym klasterowym bólem głowy, szyjna nVNS + standard vs sam standard, RCT otwarte Zaobserwowano: Napady: −5,9 vs −2,1 tygodniowo (p = 0,02); odpowiedź ≥50%: 40% vs 8,3% (p < 0,001). Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
2 tygodnie · 92 osoby z klasterowym bólem głowy, szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Ogółem bez różnicy; w postaci epizodycznej brak bólu w 15 min u 48% vs 6% (p < 0,01), w przewlekłej bez efektu. Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
2 sesje, stymulacja przy wydechu · 15 kobiet z przewlekłym bólem miednicy w endometriozie, crossover vs stymulacja poza nerwem błędnym Zaobserwowano: Istotnie mniej lęku; trend do słabszego bólu wywołanego i mniejszej sumacji bólu (duży efekt, η² > 0,2). Co to daje: Sygnał w bólu miednicy i towarzyszącym lęku.
metaanaliza · 15 RCT u dorosłych z bólem przewlekłym Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie bólu niż w kontroli (d = 0,41); stymulacja uszna d = 0,42, szyjna d = 0,36; bez różnicy w liczbie dni z migreną. Co to daje: Zbiorczo: umiarkowane zmniejszenie bólu przewlekłego.
2 sesje z medytacją uważności · 19 osób z przewlekłym bólem krzyża, stymulacja przy wydechu vs sham, crossover Zaobserwowano: Ból zmniejszył się po obu sesjach (aktywnej i sham); większa korzyść ze stymulacji u osób z silniejszym negatywnym nastrojem. Co to daje: Medytacja mogła przysłonić efekt pojedynczej sesji.
20 sesji · 60 kobiet z fibromialgią, ćwiczenia + stymulacja vs same ćwiczenia, RCT Zaobserwowano: Poprawa bólu, nastroju, lęku i funkcjonowania w obu grupach; stymulacja nie dała przewagi poza 3 podskalami SF-36 (sprawność, funkcjonowanie społeczne, ból). Co to daje: Dodatek do ćwiczeń bez wyraźnej przewagi.
4 tygodnie, 1 h dziennie · 18 osób z bolesną, nadżerkową chorobą zwyrodnieniową rąk, badanie otwarte Zaobserwowano: Ból rąk (VAS) −23,5 mm (p = 0,001); funkcja (FIHOA) −2 pkt (p = 0,01); bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniej bólu i lepsza sprawność dłoni.
4 tygodnie · 40 osób z IBS z zaparciami, taVNS vs sham, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Mniejszy ból brzucha (VAS) i nasilenie IBS (p < 0,001) niż przy sham. Co to daje: Mniej bólu brzucha.
8 tygodni, 1 h w trakcie dializy, 3 × w tygodniu · 63 osoby hemodializowane, tVNS w trakcie dializ vs standardowa opieka, RCT Zaobserwowano: Lepsza adekwatność dializy (Kt/V 1,31 vs 1,25; p = 0,02), mniejsze obciążenie objawami (DSI 12,1 vs 16,3; p = 0,004), mniej bólu i zmęczenia, lepsza sprawność. Co to daje: Mniej zmęczenia i bólu w trakcie leczenia dializami.
3 tygodnie, 5 dni w tygodniu · 60 osób z przewlekłym bólem krzyża, taVNS + ćwiczenia domowe vs standardowa rehabilitacja + ćwiczenia domowe, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa bólu, czasu wytrzymałości i siły zginaczy tułowia w grupie taVNS (p < 0,05); lepszy sen. Co to daje: Mniej bólu krzyża i silniejszy tułów.
6 tygodni, 3 × w tygodniu · 102 osoby z przewlekłym niespecyficznym bólem szyi; t-VNS + fizjoterapia vs biofeedback HRV + fizjoterapia vs sama fizjoterapia, RCT Zaobserwowano: Największa poprawa HRV, bólu (VAS, próg bólu uciskowego) i niepełnosprawności szyi (NDI) w grupie t-VNS. Co to daje: Mniej bólu szyi i lepsze funkcjonowanie.
3 miesiące, 2 × w tygodniu · 50 kobiet z bólem mięśniowo-powięziowym w zaburzeniach skroniowo-żuchwowych, taVNS + terapia manualna i ćwiczenia vs same terapia i Zaobserwowano: Wyższy próg bólu uciskowego w grupie z taVNS. Co to daje: Mniejsza bolesność mięśni żucia.
8 tygodni · 40 osób z bruksizmem, taVNS + ćwiczenia Rocabado vs same ćwiczenia, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Większa poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej, mniejszy stres oraz mniejsza spoczynkowa aktywność, napięcie i sztywność mięśni żwaczy niż przy samych ćwiczeniach. Co to daje: Mniej zaciskania zębów i napięcia szczęk, mniej stresu.
2 tygodnie · 38 kobiet z zaparciami czynnościowymi i zespołem bólu mięśniowo-powięziowego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Więcej pełnych spontanicznych wypróżnień (p = 0,007), mniejsze nasilenie zaparć i bólu niż po sham. Co to daje: Regularniejsze wypróżnienia i mniej bólu.
1 sesja, 30 min · Zdrowe osoby w modelu bólu przełyku wywołanego kwasem: 15 (zapobieganie) i 18 (odwracanie), crossover z sham Zaobserwowano: tVNS zapobiegła rozwojowi nadwrażliwości przełyku (p = 0,004) i odwróciła już wywołaną (p = 0,0001); wyższe napięcie nerwu błędnego. Co to daje: Większa tolerancja bólu przełyku – kierunek dla refluksu i bólu w klatce piersiowej.
1 sesja, 30 min · 31 osób z neuralgią nerwu trójdzielnego i 31 zdrowych, taVNS vs sham Zaobserwowano: Wyższy próg bólu uciskowego i silniejsza warunkowa modulacja bólu (p < 0,05) u pacjentów i zdrowych; bez takiego efektu po sham. Co to daje: Wzmocnienie naturalnego hamowania bólu w neuralgii trójdzielnej.
1 sesja · Zdrowe osoby, taVNS vs sham, RCT (krótkie doniesienie) Zaobserwowano: taVNS wzmocniła warunkową modulację bólu (CPM). Co to daje: Mechanizm przeciwbólowy potwierdzony u zdrowych.
4 sesje taVNS + stymulacja manualna ucha między sesjami · 10 osób z bruksizmem sennym, badanie pilotażowe, polisomnografia Zaobserwowano: Niższy wskaźnik tonicznego bruksizmu i krótsze toniczne skurcze mięśni żucia w polisomnografii. Co to daje: Mniej nocnego zaciskania zębów.
od 2 dni przed operacją do 1. doby po niej, 2 × 30 min dziennie · 94 pacjentów operowanych z powodu jaskry w znieczuleniu ogólnym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból w 1. dobie u 14,9% vs 38,3% po sham (p = 0,010); paracetamol doraźnie u 8,5% vs 23,4% (p = 0,049); wskaźnik bezsenności ISI pierwszej nocy 3,1 vs 5,7 pkt (p = 0,018) (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu i lepszy sen po operacji oka.
okołooperacyjnie · 119 pacjentów po torakoskopowej resekcji płuca, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Mniejszy ból podczas kaszlu po 24, 48 i 72 h oraz ból w spoczynku (p < 0,05); rzadziej umiarkowany lub silny ból kaszlowy (24 i 48 h); mniejsze zużycie opioidów po 24 i 72 h (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu przy kaszlu i mniej opioidów po operacji płuca.
Lommano i wsp., 2026 · Joint Bone Spine ★ (pilotaż, inna metoda)
28 dni, 2 × 30 min dziennie · 25 kobiet z fibromialgią, badanie pilotażowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Kwestionariusz FIQR 69,12 → 62,24 (p < 0,01); poprawa objawów autonomicznych (COMPASS-31, p < 0,05), neuropatycznych (PDQ, p < 0,01) i sensytyzacji ośrodkowej (CSI-9, p < 0,05). Co to daje: Mniej objawów fibromialgii i nadwrażliwości bólowej – inna metoda.
4 tygodnie · 70 osób z przewlekłym bólem krzyża (51 ukończyło), taVNS vs stymulacja nerwu usznego wielkiego, RCT z obrazowaniem MRI Zaobserwowano: Ból zmniejszył się istotnie w obu grupach; taVNS zmieniała połączenia jąder pnia mózgu (NTS, miejsce sinawe, jądro szwu) z korą obręczy, wzgórzem, wyspą i korą przedczołową. Co to daje: Mniej bólu krzyża i widoczny wpływ na ośrodki bólu w mózgu.
okołooperacyjnie, lewa muszla uszna, w skojarzeniu z analgezją sterowaną przez pacjenta · 140 pacjentów po endoprotezoplastyce kolana, taVNS vs sham, obie grupy Zaobserwowano: Mniejszy ból w 3., 4. i 5. dobie po operacji (p < 0,001; < 0,01; < 0,05) i niższy średni ważony wynik bólu w 7. dobie (p < 0,01); rzadziej nudności i mniej naciśnięć pompy przeciwbólowej w pierwszych 48 h (p < 0,05) (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej bólu, nudności i leków przeciwbólowych po operacji kolana.
8 tygodni, taVNS 3 razy w tygodniu + elektroakupunktura skóry głowy · 60 osób z depresją i przewlekłym bólem, taVNS z elektroakupunkturą vs citalopram 40 mg dzi Zaobserwowano: Istotny spadek objawów depresji (MADRS) i bólu (SF-MPQ), podobny do citalopramu i utrzymany co najmniej 8 tygodni; w 6. tygodniu mniej stosowania leków nasennych niż w grupie citalopramu (p = 0,049). Co to daje: Mniej depresji i bólu, porównywalnie z lekiem.
11 sesji po 30 min, 25 Hz, 300 µs, tragus i muszla · 40 kobiet z fibromialgią, stymulacja lewego ucha vs obustronna (po 20), randomizowane, bez grupy sham Zaobserwowano: W obu schematach istotna poprawa bólu (VAS), nastroju (BDI), lęku (BAI) i wpływu choroby na funkcjonowanie (FIQ) (p < 0,001); efekt widoczny także po 2 tygodniach obserwacji. Co to daje: Mniej bólu i lepszy nastrój w fibromialgii.
15 sesji · 36 osób z nieswoistym przewlekłym bólem szyi, taVNS vs leczenie konwencjonalne, pilotażowe RCT bez sham Zaobserwowano: Po taVNS mniejszy ból oraz lepsza siła prostowników szyi, zakres ruchu i sen względem początku badania (p < 0,05); w porównaniu z leczeniem konwencjonalnym większa poprawa siły prostowników i niepełnosprawności związanej z szyją (p < 0,05). Co to daje: Mniej bólu szyi i większa siła mięśni.
okołooperacyjnie · 260 pacjentów ≥ 60 lat po pomostowaniu tętnic wieńcowych bez krążenia pozaustrojowego, taVNS vs sham (układ 2×2 z blokadą powięziową), RCT po Zaobserwowano: Przewlekły ból po 3 miesiącach u 28,6% po taVNS vs 40,9% po sham (p = 0,036); mniejszy ostry ból i lepsza jakość rekonwalescencji; efekt częściowo pośredniczony przez mniejszy ból ostry i niższą IL-6. Co to daje: Rzadziej przewlekły ból po operacji serca.
5 dni, dodatkowo do leczenia przeciwwirusowego · 40 pacjentów w średnim i starszym wieku z ostrym półpaścem i objawami depresyjno-lękowymi, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Ból podostry po 30 dniach u 5% vs 35% po sham (p = 0,044); większa poprawa objawów depresyjno-lękowych (PHQ-4) i bezsenności (ISI) po 2 tygodniach oraz mniejsze zużycie leku przeciwbólowego (p < 0,05). Co to daje: Mniej bólu po półpaścu i lepszy sen oraz nastrój.
5 kolejnych dni przed spodziewaną miesiączką · 34 kobiety z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, taVNS vs sham, RCT, 2 cykle Zaobserwowano: Istotna przewaga taVNS nad sham (p < 0,05) w bólu (NRS), progu bólu uciskowego, objawach menstruacyjnych (MSQ), wpływie na funkcjonowanie (FEMD), lęku (HAM-A) i dystansie 6-minutowego marszu. Co to daje: Mniej bólu miesiączkowego i lepsze samopoczucie.
1 sesja, 1 h, lewe ucho, 25 Hz, 250 µs · 48 zdrowych ochotników, aktywna tVNS vs sham (bez stymulacji), randomizowane badanie krzyżowe Zaobserwowano: Wyższy próg bólu mechanicznego i uciskowego oraz mniejsza wrażliwość na ból mechaniczny; niższa ocena bólu podczas 5 minut bolesnego bodźca cieplnego niż po sham. Co to daje: Mniejsza wrażliwość na ból.
okołooperacyjnie oraz w 1. i 2. dobie po operacji · 120 dorosłych po artroskopii barku z blokadą splotu ramiennego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Ból z odbicia po ustąpieniu blokady u 12 z 60 osób (20,0%) vs 26 z 60 (43,3%) po sham (p = 0,006; NNT 4,3). Mniejszy ból w spoczynku i w ruchu, wyższe QoR-15 w 1. i 2. dobie i lepszy sen (p < 0,01). Co to daje: Mniej nagłego bólu po zakończeniu działania znieczulenia.
dzień przed i dzień po operacji · Osoby po laparoskopowej operacji guza przewodu pokarmowego, taVNS vs stymulacja kontrolna, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu w VAS po 24 h: mediana 12 vs 5 mm (p < 0,001); mniej opioidów po 48 i 72 h; pierwsze gazy po 45 vs 75 h (p < 0,001). Co to daje: Mniej bólu i szybszy powrót pracy jelit.
1 sesja 2 min, 100 Hz · 20 zdrowych osób, taVNS vs sham, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Wzrost progu odruchu bólowego 10 i 30 min po stymulacji (p = 0,008); większa aktywacja przywspółczulna wiązała się z silniejszym efektem. Co to daje: Stymulacja podnosi próg bólu.
6 miesięcy · 6 pacjentek (4 z adenomiozą, 2 z endometriozą), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Zmniejszenie bólu miesiączkowego po 3 i 6 miesiącach stosowania; dobra tolerancja (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej bólu miesiączkowego przy adenomiozie i endometriozie.
10 kolejnych dni; ocena w 1., 2. i 6. cyklu · 60 kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, taVNS vs sham, RCT pojedynczo ślepe (+30 zdrowych do porównania Zaobserwowano: Złagodzenie objawów bolesnego miesiączkowania utrzymujące się co najmniej 6 miesięcy; wyjściowe mikrostany EEG wiązały się z różnicami w odpowiedzi (dane ze streszczenia). Co to daje: Efekt 10 dni stymulacji utrzymuje się przez pół roku.
20 dni, 30 Hz · Osoby z uporczywym bólem brzucha (liczebność niepodana w streszczeniu) Zaobserwowano: Istotne zmniejszenie bólu i normalizacja aktywności alfa w okolicy przedczołowej (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej przewlekłego bólu brzucha.
7 dni, 2 × 30 min dziennie, razem z pregabaliną · 116 osób z bólem neuropatycznym po radioterapii nowotworów głowy i szyi, taVNS vs sham, RCT wieloośrodkowe Zaobserwowano: Spadek bólu (NRS) o 2,43 vs 1,12 pkt po sham; różnica 1,31 pkt (p < 0,001). Co to daje: Szybsza ulga w bólu neuropatycznym na początku leczenia.
30 min dziennie w dniu operacji i 2 kolejne dni · 156 kobiet po planowym cięciu cesarskim, taVNS vs sham (78 + 78), RCT Zaobserwowano: Umiarkowany lub silny ból skurczowy macicy w 3. dobie: 5,1% vs 28,2% (p < 0,001); mniejszy ból rany, niższy wynik EPDS (3 vs 5) i lęku, lepsza rekonwalescencja i sen. Co to daje: Mniej bólu i lepsze samopoczucie po cesarskim cięciu.
sesje z pomiarem HRV · 28 osób z neuropatią po chemioterapii lub cukrzycową, pilotaż randomizowany z sham Zaobserwowano: Podczas aktywnej taVNS spadek mrowienia (mediana −2,0) i bólu (mediana −1,5) oraz wzrost SDNN z 34,9 do 44,8 ms. Co to daje: Mniej mrowienia i bólu w neuropatii.
1 sesja 60 min · 30 osób z chorobą zwyrodnieniową kolana, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Ból kolana mniejszy o 1,27 pkt bezpośrednio po sesji i o 1,87 pkt po 15 min; poprawa warunkowej modulacji bólu i wzrost HF w HRV. Co to daje: Szybka ulga w bólu kolana po jednej sesji.
3 miesiące, 30 min dziennie, lewe ucho · 30 osób z przewlekłym bólem krzyża, badanie otwarte bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Ból (VAS) mniejszy o 16,1 mm po miesiącu i 22,5 mm po 3 miesiącach; ODI lepszy o 11,9 pkt; 51,9% osób z klinicznie istotnym spadkiem bólu (≥ 20 mm). Co to daje: Mniej bólu krzyża i lepsza sprawność przy codziennym stosowaniu.
4 dni, stymulacja przy 30-min wysiłku na cykloergometrze · 90 zdrowych osób w wieku 18–23 lat, 3 grupy: obustronna taVNS, lewostronna taVNS, obustronny sham (ra Zaobserwowano: Obustronna taVNS istotnie zmniejszała ból i zmęczenie po wysiłku w porównaniu z pozostałymi grupami (p < 0,05). Co to daje: Mniejszy ból i zmęczenie po intensywnym wysiłku.
4 tygodnie, 5 razy w tygodniu, samodzielnie w domu · 70 osób z przewlekłym bólem krzyża (51 ukończyło), taVNS vs stymulacja nerwu usznego wielkiego, RCT, fMRI Zaobserwowano: W obu grupach istotna poprawa w zakresie bólu. taVNS zwiększała łączność istoty szarej okołowodociągowej (PAG – ośrodek hamowania bólu) z ciałem migdałowatym i płacikiem okołośrodkowym, a zmniejszała z przyśrodkową korą czołową. Co to daje: Mniejszy ból krzyża przy stymulacji stosowanej samodzielnie w domu.
4 sesje: bez interwencji, sham, placebo, tVNS · 49 zdrowych osób (25 kobiet), crossover, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: U mężczyzn tVNS zmniejszała ból cieplny przed wystąpieniem sumowania bólu bardziej niż sham i placebo (różnica 6,2 pkt w skali 0–100); u kobiet zmniejszała sumowanie bólu względem braku interwencji (mediana 7,5 pkt). Co to daje: Słabsze odczuwanie powtarzanego bólu.
2 tygodnie · 16 osób z bolesnym przewlekłym zapaleniem trzustki, szyjna nVNS vs sham, crossover podwójnie ślepe, fMRI i spektroskopia MR Zaobserwowano: Po nVNS względem sham mniejsza łączność między wzgórzem a zakrętem czołowym górnym, przednim zakrętem obręczy a skorupą oraz tylnym zakrętem obręczy a wzgórzem (p < 0,05). Co to daje: Stymulacja wycisza połączenia struktur mózgu związanych z odczuwaniem bólu.
do 1 miesiąca leczenia napadów · 133 osoby z klasterowym bólem głowy w analizie ITT, szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: W epizodycznym klasterowym bólu głowy ulga po 15 min: 34,2% vs 10,6% (p = 0,008); utrzymana odpowiedź istotnie częstsza w epizodycznym (p = 0,008) i w całej grupie (p = 0,04). Co to daje: Szybka ulga w napadzie epizodycznego klasterowego bólu głowy.
do 52 tygodni, doraźnie i zapobiegawczo · 19 osób z klasterowym bólem głowy (11 przewlekły, 8 epizodyczny), szyjna nVNS, obserwacja otwarta Zaobserwowano: 47% napadów przerwanych średnio w 11 min; napady 4,5 → 2,6 na dobę (p < 0,0005); tlen −55% (10 osób), tryptany −48% (9 osób). Co to daje: Mniej napadów i mniej leków doraźnych.
leczenie doraźne napadów, ocena po 30 min · rejestr osób z epizodycznym klasterowym bólem głowy: 182 z danymi wyjściowymi, 17 z danymi o napadach (116 leczonych Zaobserwowano: Po 30 min ból brak lub łagodny w 70% leczonych napadów (brak 27%, łagodny 43%); spadek bólu o ≥1 pkt w 81%; ból 2,7 → 1,3. Co to daje: Szybka ulga w napadzie w codziennej praktyce.
mediana 47 miesięcy u osób z korzyścią, doraźnie lub zapobiegawczo · 108 osób z trójdzielno-autonomicznymi bólami głowy (74 klasterowy, 15 hemikrania ciągła, 10 Zaobserwowano: 70 ze 108 osób uznało terapię za przydatną; skuteczniejsza zapobiegawczo, w klasterowym bólu głowy i SUNCT/SUNA także doraźnie; bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Większość chorych z rzadkimi bólami głowy odnosi korzyść.
blokada zwoju skrzydłowo-podniebiennego, u 7 osób także nVNS · 9 osób z opornymi pierwotnymi bólami głowy i popunkcyjnym bólem głowy, interwencja łączona (bloka Zaobserwowano: Szybkie, wyraźne i utrzymujące się ustąpienie objawów u wszystkich 9 osób (efekt łączny blokady i nVNS). Co to daje: Ulga w bólach głowy opornych na wcześniejsze leczenie.
Peng i May, 2022 · Pain ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 3 grupy zdrowych (15, 20 i 21 osób), szyjna nVNS vs sham, crossover pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Wzrost mechanicznego progu bólu w obszarach V1 i V3 nerwu trójdzielnego (obustronnie przy stymulacji jednostronnej), bez zmian na przedramieniu; po sham bez zmian. Co to daje: Stymulacja zmniejsza wrażliwość na ból w okolicy twarzy i głowy.
doraźnie i zapobiegawczo, ocena po okresie próbnym 3–6 miesięcy · 30 osób z opornym klasterowym bólem głowy (29 przewlekły), które zareagowały na szyjną nVNS, a Zaobserwowano: Napady 26,6 → 9,5 tygodniowo; czas napadu 51,9 → 29,4 min; nasilenie 7,8 → 6,0/10 (wszystko p < 0,01); mniej leków doraźnych. Co to daje: Rzadsze, krótsze i słabsze napady u chorych opornych na leki.
De Icco i wsp., 2018 · Cephalalgia ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja, ocena po 5 i 30 min · 10 zdrowych osób, szyjna nVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Wyższy próg nocyceptywnego odruchu cofania po 5 i 30 min oraz próg sumowania czasowego po 30 min; po sham bez zmian. Co to daje: Stymulacja wzmacnia naturalne hamowanie bólu.
Lerman i wsp., 2019 · PLoS One ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 30 zdrowych osób, szyjna nVNS (n = 15) vs sham (n = 15), fMRI i reakcja skórno-galwaniczna Zaobserwowano: Mniejsza odpowiedź na powtarzane bolesne bodźce cieplne w korze somatosensorycznej, wyspie, wzgórzu, przednim zakręcie obręczy i jądrach pnia mózgu (p < 0,001). Co to daje: Mózg słabiej reaguje na bodźce bólowe.
co najmniej 40 tygodni, obserwacja przez rok · 233 osoby z wielochorobowością (132 z pierwotnymi bólami głowy), szyjna nVNS, audyt w podstawowej opiece zdrowotn Zaobserwowano: U osób stosujących terapię ≥40 tygodni EQ-5D +0,156 (z 0,581); wizyty u lekarza rodzinnego −28,5%. Co to daje: Lepsza jakość życia i rzadsze wizyty u lekarza.
Möller i wsp., 2020 · Neurology ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 21 zdrowych osób, szyjna nVNS vs sham, badanie wewnątrzosobnicze pojedynczo ślepe, fMRI Zaobserwowano: Zmieniona aktywacja jądra mostowego i zakrętu przyhipokampowego oraz łączność z podwzgórzem i jądrami rdzeniowymi nerwu trójdzielnego w czasie odruchu trójdzielno-autonomicznego. Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja może łagodzić klasterowy ból głowy.
1 sesja, 30 min · 15 osób z przewlekłym bólem kończyny górnej po udarze (14 ukończyło), uszna neurostymulacja vs sham, pilotaż Zaobserwowano: Wzrost progu bólu cieplnego tylko po aktywnej stymulacji (interakcja p = 0,017); subiektywny ból zmniejszył się w obu grupach. Co to daje: Mniejsza wrażliwość na ból po udarze.
3 dni, 2 h dziennie (dzień operacji i 2 kolejne) · 70 osób po artroskopii barku, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsze zużycie sufentanylu po 24 i 48 h, niższy ból w spoczynku (4–48 h) i rzadsza potrzeba leku ratunkowego; lepsza rekonwalescencja QoR-15 (wszystko p < 0,05); rzadziej nudności i wymioty. Co to daje: Mniej bólu i opioidów po operacji barku.
3 tygodnie, co wieczór, po terapii manualnej · 63-letnia kobieta z szyjnopochodnym bólem głowy, stymulacja uszna dołączona do fizjoterapii (leczenie łączone) Zaobserwowano: NDI −77%, HDI −72%, ból −100%; lepszy sen i mniej lęku, poprawa utrzymana po miesiącu. Co to daje: Ustąpienie bólu głowy przy leczeniu łączonym.
w czasie operacji + 2 h w 1. i 2. dniu po · 67 osób po torakoskopowej lobektomii, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejszy ból w spoczynku (p = 0,001) i przy głębokim oddechu (p < 0,001); ból z odbicia 18% vs 58%; ból przewlekły po 3 miesiącach 6% vs 27% (wynik mieszany – zużycie opioidów bez różnicy). Co to daje: Mniej bólu po operacji płuca i rzadziej ból przewlekły.
6 × 1 h w ciągu 12 h po operacji · 78 osób po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego z blokadą nerwu udowego, taVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Rzadszy (p = 0,025) i krótszy (p = 0,015) ból z odbicia; niższy ból po 8 i 12 h; mniej dodatkowych leków przeciwbólowych (p = 0,004) i zaburzeń snu (p = 0,030). Co to daje: Mniej bólu po ustąpieniu blokady i spokojniejsza noc.
Möller i wsp., 2018 · Ann Neurol ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 22 zdrowe osoby, szyjna nVNS vs sham vs brak stymulacji, prowokacja odruchu trójdzielno-autonomicznego Zaobserwowano: Łzawienie po 5 min: 4,7 mm po nVNS vs 13,9 mm po sham (p = 0,030) i 14,4 mm bez stymulacji (p = 0,026); efekt obustronny. Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja łagodzi klasterowy ból głowy.
4 tygodnie + 4 tygodnie przedłużenia · 97 osób z przewlekłym klasterowym bólem głowy, szyjna nVNS + standard vs sam standard, analiza post hoc RCT PREVA Zaobserwowano: Istotnie mniej napadów już od 2. tygodnia; częstsze odpowiedzi ≥25%, ≥50% i ≥75% niż przy samym leczeniu standardowym. Co to daje: Szybka poprawa – po 2 tygodniach widać, kto skorzysta.
2 × 50 min (przed i 24 h po operacji), obustronnie · 79 osób po operacji urazu ortopedycznego, uszna neurostymulacja vs sham, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu VAS o 19 mm vs 10 mm po sham (p = 0,023); klinicznie istotna ulga u 78% vs 38% (p = 0,001); wzrost HRV tylko po aktywnej stymulacji. Co to daje: Mniej bólu po operacji ortopedycznej.
metaanaliza 6 RCT · 324 osoby z bólem neuropatycznym, taVNS dodany do leczenia vs sham Zaobserwowano: Mniejszy ból po 1 tygodniu (SMD −0,64) i po 4 tygodniach (SMD −0,85); odpowiedź kliniczna RR 2,14; mniej lęku po 1 tygodniu (SMD −0,57; 2 badania); bez poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniejszy ból neuropatyczny w pierwszym miesiącu stymulacji.
4 tygodnie, 5 sesji po 20 min w tygodniu (20 sesji); obie muszle uszne, 20–25 Hz, 200–300 µs · 30 dorosłych z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi (TMD), badanie j Zaobserwowano: Ból VAS z 6,8 do 4,6 (−32%; p < 0,001), ograniczenie funkcji żuchwy JFLS z 42,5 do 30,6 (−28%; p < 0,001), maksymalne otwarcie ust z 34,2 do 38,9 mm (p < 0,001); RMSSD z 22,4 do 29,8 ms, LF/HF z 2,4 do 1,6 (p < 0,001); poprawa wszystkich 8 domen jakości życia; tylko łagodne mrowienie i zaczerwienienie ucha. Co to daje: Mniejszy ból i swobodniejsze ruchy żuchwy przy zaburzeniach stawu skroniowo-żuchwowego.
okołooperacyjnie · 100 osób operowanych (laparoskopowa rękawowa resekcja żołądka; 97 w analizie: 48 taVNS, 49 sham), RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Ból w spoczynku po 24 h (VAS, mediana): 1,0 vs 2,0 przy sham (p = 0,014); po 12 h: 2,0 vs 3,0 (p < 0,001). Ból przy ruchu po 12 h: 2,0 vs 3,0 (p < 0,001), po 24 h: 2,0 vs 3,0 (p = 0,002); mniejszy ból także po 48 h (p = 0,043 i 0,044). Co to daje: Mniejszy ból w pierwszej dobie po operacji bariatrycznej.
1 sesja w trakcie fMRI, oba uszy, maksymalne niebolesne natężenie · 20 zdrowych osób, randomizowane badanie krzyżowe z placebo (wyłączone urządzenie) Zaobserwowano: Mniejszy sygnał fMRI w przedniej części zakrętu obręczy niż przy placebo; większa aktywacja kory ruchowej i prawego ciała migdałowatego podczas bolesnego bodźca cieplnego (dane ze streszczenia). Co to daje: Stymulacja zmienia sposób, w jaki mózg przetwarza ból.

Układ autonomiczny i sercowo-naczyniowy

6 miesięcy · RCT z sham Zaobserwowano: Czas migotania o 85% niższy niż po sham. Co to daje: Rzadsze epizody arytmii.
2 miesiące · 26 kobiet · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów, niższe autoprzeciwciała i cytokiny. Co to daje: Mniej kołatania przy wstawaniu.
1 sesja · 16 osób · vs sham Zaobserwowano: Mniejsza zmienność ciśnienia tętna i ciśnienia centralnego. Co to daje: Stabilniejsze ciśnienie.
1 sesja · zdrowi · vs sham Zaobserwowano: HRV obniżona bez zmiany tętna. Co to daje: HRV nie jest prostym miernikiem działania.
3 miesiące · 52 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsze GLS, cytokiny zapalne i jakość życia. Co to daje: Lepsza praca serca w HFpEF.
1 sesja · 24 osoby · crossover z sham Zaobserwowano: GLS +1,8% vs sham. Co to daje: Efekt już po jednej sesji.
7 dni · 28 zdrowych · RCT crossover z sham Zaobserwowano: VO2peak +1,04 ml/kg/min (ok. +4%). Co to daje: Lepsza wydolność.
od przed zabiegiem PCI, dodane do standardowego leczenia · 110 osób z zawałem STEMI randomizowanych (109 w analizie), stymulacja tragusa vs płatka (sham), RCT z Zaobserwowano: Mniejsza śmiertelność szpitalna (p = 0,024), rzadziej wstrząs kardiogenny (p = 0,044) i blok AV III st. (p = 0,013); niższe markery uszkodzenia serca. Co to daje: Mniej powikłań ostrego zawału w szpitalu.
1 sesja w trakcie wysiłku, 100 Hz · 16 zdrowych ochotników, crossover Zaobserwowano: Niższe tętno przy maksymalnym wysiłku i po nim; niższy stosunek LF/HF; ciśnienie bez istotnych zmian. Co to daje: Łagodniejsza reakcja serca na wysiłek.
sesje rano i wieczorem · Osoby zdrowe, stymulacja o różnych porach i różnym czasie trwania Zaobserwowano: Wskaźniki aktywności nerwu błędnego (HRV) rosły przy stymulacji rano, nie wieczorem; większa poprawa przy niskiej wyjściowej aktywności; dłuższy czas nie zwiększał efektu. Co to daje: Pora dnia może mieć znaczenie dla efektu.
72 h po operacji serca · 54 osoby po operacji kardiochirurgicznej, stymulacja elektrodą przy nerwie błędnym vs sham Zaobserwowano: Migotanie pooperacyjne 12% vs 36% (p = 0,027); niższe TNF-α i IL-6. Co to daje: Kontekst: inna metoda (elektroda śródoperacyjna).
1 tydzień i 8 tygodni · 145 osób z cukrzycą typu 1 i 2 oraz neuropatią autonomiczną, szyjna tVNS vs sham Zaobserwowano: Wynik negatywny ogółem (zmienność glikemii i czas w zakresie bez różnic); w cukrzycy typu 1 po 8 tygodniach mniejsza zmienność glikemii (−11,6%). Co to daje: Sygnał tylko w podgrupie – inna metoda (szyjna).
metaanaliza · 76 RCT stymulacji ucha (elektrycznej i akupunktury) Zaobserwowano: Istotny spadek tętna i stosunku LF/HF; ciśnienie, saturacja i baroodruch bez istotnych zmian; tylko drobne działania niepożądane. Co to daje: Zbiorczo: przesunięcie równowagi w stronę nerwu błędnego.
przegląd systematyczny · 3 RCT, 121 osób z napadowym migotaniem przedsionków, stymulacja tragusa vs sham Zaobserwowano: Zmniejszenie czasu trwania migotania do 85% po 6 miesiącach, niższy TNF-α; brak poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Zbiorczo: bezpieczna terapia wspomagająca w migotaniu.
1 sesja, cymba concha, 25 Hz · 13 zdrowych osób, crossover z kontrolą, test pionizacyjny Zaobserwowano: W pozycji leżącej niższe tętno, mniejsza zmienność ciśnienia i mniejsza aktywność współczulna (p < 0,01); większa reakcja obwodowa na pionizację (p = 0,03). Co to daje: Stymulacja wycisza układ współczulny w spoczynku.
1 miesiąc, 2 × 1 h dziennie, prawy tragus, 20 Hz · 57 osób z POTS po COVID-19, RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy wzrost tętna przy pionizacji, przesunięcie równowagi w stronę nerwu błędnego (p < 0,01); efekt utrzymany po roku. Co to daje: Nowa opcja w zespole tachykardii posturalnej.
1 sesja, 15 min, tragus · 18 zdrowych osób w wieku 60–84 lat, aktywna vs sham, crossover Zaobserwowano: U 12 z 18 osób spadek LF/HF 1,99 → 1,25 (p = 0,007); spadek aktywności współczulnej mięśni u 5 badanych (p = 0,043); bez zmian po sham. Co to daje: Przesunięcie równowagi w stronę nerwu błędnego u starszych.
1 sesja, 1 h, tragus, 20 Hz · 40 osób z napadowym AF przed ablacją, stymulacja vs sham, RCT Zaobserwowano: Czas wyindukowanego AF krótszy o 6,3 min (p = 0,002); dłuższy cykl AF o 28,8 ms (p = 0,0002); spadek TNF-α i CRP we krwi obwodowej tylko w grupie aktywnej. Co to daje: Godzina stymulacji ucha hamuje migotanie przedsionków i stan zapalny.
Andreas i wsp., 2019 · Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology ★★★ (inna lokalizacja: nerw uszny wielki)
do 2 tygodni po operacji, 1 Hz, dół trójkątny · 40 osób po operacji kardiochirurgicznej, stymulacja vs sham, RCT pilotażowe Zaobserwowano: Pooperacyjne AF u 4 z 20 vs 11 z 20 osób (p = 0,022); bez wpływu na CRP i IL-6. Co to daje: Mniej migotania przedsionków po operacji serca.
Wolf i wsp., 2021 · Psychophysiology ★★ (wynik zerowy, zdrowi)
metaanaliza bayesowska · 16 pojedynczo zaślepionych badań u zdrowych, taVNS vs sham Zaobserwowano: Silne dowody na brak wpływu pojedynczej sesji taVNS na HRV zależną od nerwu błędnego (g = 0,014; BF01 = 24,7). Co to daje: HRV nie jest wiarygodnym wskaźnikiem działania jednej sesji – oceniaj efekt kliniczny.
1 sesja · 6 osób (3 aktywna tVNS, 3 sham), pomiar PEP i PPG Zaobserwowano: Po aktywnej tVNS brak skrócenia PEP i wzrost amplitudy PPG; odmienny profil odpowiedzi na stres psychiczny niż przy sham. Co to daje: Sposób monitorowania reakcji autonomicznej na stymulację.
1 sesja, małżowina uszna (tragus) · 13 zdrowych mężczyzn, tVNS vs 2 warianty kontrolne (bez prądu; płatek ucha), badanie randomizowane Zaobserwowano: Wrażliwość odruchu z baroreceptorów +24 ± 8%, tętno −3,4 ± 1%, stosunek LF/HF −15 ± 12% (p < 0,05); przy obu kontrolach bez zmian. Co to daje: Lepsza regulacja rytmu serca przez układ autonomiczny.
8 tygodni, 30 min raz w tygodniu, NEMOS®, muszla uszna · 30 osób z zespołem metabolicznym: 20 z taVNS, 10 bez stymulacji, otwarte badanie randomizowane (2:1) Zaobserwowano: Po 8 tygodniach niższe ciśnienie gabinetowe i tętno, lepsza równowaga współczulno-przywspółczulna (HRV), przesunięcie monocytów w stronę profilu przeciwzapalnego i komórek śródbłonka w stronę naprawczego – tylko w grupie taVNS. Co to daje: Niższe ciśnienie i mniejszy stan zapalny naczyń.
1 sesja, 1 h, małżowina uszna (tragus) · Zdrowi dorośli, tVNS vs brak stymulacji (elektroda na płatku ucha), randomizowane badanie krzyżowe Zaobserwowano: Większe krótkoodstępowe hamowanie wewnątrzkorowe SICI; w HRV większy spadek stosunku LF/HF i większy wzrost znormalizowanej składowej HF niż bez stymulacji. Co to daje: Silniejsze hamowanie w korze mózgu i większa aktywność nerwu błędnego w sercu.
1 sesja, 20 min, obustronnie, 25 Hz, 250 µs · 76 zdrowych osób w 4 grupach (elektrody w uchu i za uchem, każda z grupą sham), randomizowane, jednoślepe Zaobserwowano: Po stymulacji spadek ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz wzrost RMSSD w obu grupach aktywnych (p < 0,05), bez zmian w grupach sham; wariant wewnątrzuszny dawał większy spadek ciśnienia skurczowego i wzrost RMSSD (dane ze streszczenia). Co to daje: Niższe ciśnienie i lepsza regulacja rytmu serca po jednej sesji.
7 dni, 30 min dziennie, obustronnie · 28 zdrowych ochotników, taVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe podwójnie zaślepione Zaobserwowano: VO₂peak wzrosło o 1,04 ml/kg/min (95% CI 0,34–1,73; p = 0,005), a po sham nie zmieniło się (−0,54); moc szczytowa +6 W (p = 0,006). Co to daje: Lepsza wydolność wysiłkowa u zdrowych osób.
powtarzana stymulacja podczas pobytu na OIT · 24 pacjentów z krwotokiem podpajęczynówkowym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Powtarzana taVNS zwiększała ogólną zmienność rytmu serca (HRV) i aktywność przywspółczulną względem sham; największy wzrost w dniach 2–4 (Cohen d = 0,50). Co to daje: Lepsza regulacja pracy serca po krwotoku do mózgu.
1 sesja, 2 × 10 min (prawy i lewy tragus) · 16 pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca (LVEF < 50%), losowa kolejność stron, bez sham Zaobserwowano: Stymulacja prawego tragusa zwiększyła czułość sercowo-błędnego odruchu z baroreceptorów z 5,6 do 7,5 ms/mmHg (p < 0,001); tętno i ciśnienie bez zmian. Co to daje: Lepsza regulacja pracy serca przez nerw błędny – inna metoda.
2 sesje w odstępie 48–72 h · 76 zdrowych osób, taVNS z pomiarem HRV i ciśnienia przed i po stymulacji, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe obniżyło się we wszystkich podgrupach po obu sesjach (p < 0,05); większa odpowiedź autonomiczna (wskaźnik przywspółczulny w górę, współczulny w dół) u osób z niższą wyjściową aktywnością przywspółczulną i wyższą współczulną. Co to daje: Niższe ciśnienie po stymulacji; wyjściowe HRV pozwala przewidzieć odpowiedź.
1 sesja, 15 min, muszla lewego ucha (7 sesji, 6 ustawień + sham) · 78 zdrowych dorosłych, 6 ustawień taVNS (10 lub 25 Hz; 100, 250, 500 µs) vs sham, randomizowa Zaobserwowano: Ustawienia 10 Hz/250 µs, 10 Hz/500 µs i 25 Hz/100 µs zwiększały wskaźnik SDNN względem sham (p < 0,05). Co to daje: Dobór ustawień stymulacji zwiększa zmienność rytmu serca.
3 kolejne dni, 15 min stymulacji dziennie · 28 zdrowych ochotników: taVNS (10), interwencja osteopatyczna (9), odpoczynek (9), badanie randomizowane Zaobserwowano: W grupie taVNS RMSSD wzrósł (28,8 vs 24,7 ms; p < 0,05) i wydłużył się odstęp PQ (166,6 vs 162,1 ms; p < 0,05), czyli zwolniło przewodzenie przedsionkowo-komorowe; w grupie odpoczynku bez zmian. Co to daje: Zwolnienie przewodzenia w sercu – kierunek dla kontroli rytmu serca w migotaniu przedsionków.
1 sesja, 30 min, obustronnie, 25 Hz, 250 µs · 80 zdrowych osób w 4 grupach po 20: taVNS, stymulacja nerwu trójdzielnego, sham taVNS, sham trójdzielna, RCT jedno Zaobserwowano: W grupie taVNS spadek częstości rytmu serca i ciśnienia skurczowego względem początku badania (p < 0,05); wzrost RMSSD większy niż po stymulacji nerwu trójdzielnego (p < 0,05); w grupach sham bez zmian. Co to daje: Niższe ciśnienie i lepsza regulacja rytmu serca po jednej sesji.
1 sesja, serie 60 s, różne parametry · 15 zdrowych osób w badaniu eksploracyjnym i 20 w potwierdzającym, taVNS (tragus) vs stymulacja płatka ucha, badanie krzyż Zaobserwowano: Najsilniejsze zwolnienie rytmu serca przy 500 µs i 10 Hz; w badaniu potwierdzającym aktywna stymulacja zwalniała rytm bardziej niż kontrolna (p = 0,02). Co to daje: Dobór ustawień stymulacji, które najlepiej spowalniają tętno.
1 sesja, serie po 5 impulsów 25 Hz, 6 miejsc i 24 kombinacje parametrów · 13 zdrowych osób, porównanie 6 miejsc na małżowinie usznej i lewego z prawym uchem Zaobserwowano: Wzrost HRV zależny od dostarczanego ładunku i miejsca; najsilniejsze efekty w cymba conchae i dole trójkątnym, mniejsze przy wewnętrznej stronie skrawka; 100 µs i 2 mA były wygodne i skuteczne. Co to daje: Wskazanie najlepszych miejsc i ustawień stymulacji dla serca.
Forte i wsp., 2022 · PeerJ ★★ (zdrowi)
1 sesja, 10 min · 28 zdrowych młodych osób, cymba conchae vs kontrola na obrąbku ucha, badanie randomizowane Zaobserwowano: Aktywna taVNS zwiększała wskaźniki HRV związane z modulacją przywspółczulną w analizie czasowej i częstotliwościowej względem sham i spoczynku. Co to daje: Szybkie zwiększenie aktywności nerwu błędnego w sercu.
1 sesja, 6 bloków (wdech, wydech, sham; tragus i cymba) · 44 zdrowych dorosłych, taVNS vs sham, lewe lub prawe ucho Zaobserwowano: Podczas stymulacji (nie po niej) zmiany tętna i HRV w kierunku aktywacji przywspółczulnej; wyjściowe sprzężenie EEG–serce przewidywało indywidualną odpowiedź HRV. Co to daje: Możliwość przewidzenia, kto najlepiej zareaguje na stymulację.
1 sesja, 200 µs, 30 Hz · 48 zdrowych osób (34 aktywna, 14 sham), tVNS vs sham, pomiar HRV i mikroneurografia Zaobserwowano: Wzrost zmienności rytmu serca (HRV; p = 0,026) oraz spadek częstości (p = 0,0001) i liczby (p = 0,0002) wyładowań współczulnych w mięśniach. Co to daje: Mniejsza aktywność współczulna i większa przywspółczulna.
8 tygodni, 1 sesja 60 min w tygodniu · 14 kobiet z zespołem Ehlersa-Danlosa (postać z hipermobilnością) i dysautonomią, badanie otwarte bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: COMPASS-31 z 44,6 do 28,3 pkt (−36,5%, p < 0,001); poprawa nietolerancji ortostatycznej, objawów żołądkowo-jelitowych, naczynioruchowych i wydzielniczych. Istotna poprawa części skal SF-36 (m.in. ból, witalność). Co to daje: Mniej objawów zaburzeń układu autonomicznego.
1 sesja 30 min, 25 Hz · 17 zdrowych kobiet w wieku 60+, taVNS vs sham (płatek ucha), randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Dłuższy odstęp między uderzeniami serca (p = 0,008), niższe tętno (p = 0,03), spadek LF i LF/HF; lepszy dystans marszu 6-minutowego względem wartości należnej (p < 0,01; d = 0,65). Co to daje: Spokojniejsza praca serca i lepszy marsz u seniorek.
1 sesja, obustronnie · 30 funkcjonariuszy stacjonujących długo na dużej wysokości i 30 zdrowych z nizin Zaobserwowano: W grupie wysokogórskiej niższe tętno w trakcie stymulacji niż na początku (p < 0,05) i wzrost RMSSD po jej zakończeniu; w grupie nizinnej bez zmian. Co to daje: Na wysokości reakcja serca na stymulację pojawia się z opóźnieniem.
1 sesja aktywna i 1 sham · 24 zdrowe osoby, taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Mniejszy wzrost tętna w pierwszych 40 s zanurzenia ręki w zimnej wodzie: 12,75 vs 16,09/min (p = 0,044). Co to daje: Łagodniejsza reakcja serca na stres.
1 sesja, cykle 30 s podczas podciśnienia dolnej połowy ciała · 10 zdrowych osób Zaobserwowano: W aktywnych cyklach tętno spadało z 72,9 do 70,2/min (p < 0,05), z niewielkim wzrostem objętości wyrzutowej. Co to daje: Stymulacja bezpośrednio zwalnia serce.
pojedyncze sesje · 3 badania crossover (29, 28 oraz 30 zdrowych i 32 osoby z niewydolnością serca), różne częstotliwości i strony vs sham Zaobserwowano: U zdrowych lewostronna stymulacja skrawka ucha 25 Hz najlepiej obniżała tętno (−1,1 vs −0,2/min po sham) i podnosiła RMSSD i HF; skuteczniejsza niż 10 Hz i strona prawa. Co to daje: Lewe ucho i 25 Hz najlepiej działają na serce.
1 sesja · 44 zdrowe osoby (22 taVNS, 22 sham), randomizacja Zaobserwowano: Istotny wzrost HF-HRV względem sham, większy u osób starszych; w grupie sham HF-HRV spadało. Co to daje: U starszych stymulacja szczególnie wspiera regulację serca.
1 sesja 15 min aktywna i 1 sham · 30 nastolatków w wieku 14–17 lat, crossover randomizowany Zaobserwowano: Wyższe HRV i niższe tętno niż po sham (p < 0,0001); lepsze utlenowanie kory przedczołowej (p = 0,017), związane ze zmianami HRV. Co to daje: Stymulacja uspokaja serce i dotlenia korę czołową.
1 sesja, różne ustawienia · Zdrowi młodzi dorośli, 2 eksperymenty, taVNS vs sham Zaobserwowano: Wzrost RMSSD, pRR50, SDRR i HF; wzrost HF i pRR50 utrzymywał się po stymulacji; wyższe wyjściowe LF/HF – większy spadek. Co to daje: Stymulacja podnosi zmienność rytmu serca.
1 sesja, 1–100 Hz i 0,2–3 mA · 35 zdrowych dorosłych, lewa cymba concha Zaobserwowano: Wszystkie częstotliwości zwalniały tętno (p = 0,001), najsilniej 100 Hz przy 3 mA; większa odpowiedź przy wyższej wyjściowej aktywności współczulnej. Co to daje: Parametry stymulacji wpływają na siłę efektu.
1 sesja: sham, toniczna 25 Hz i impulsowa (burst) · 42 młodych dorosłych Zaobserwowano: Oba warianty obniżały tętno (także po stymulacji) i zwiększały aktywność przywspółczulną; odsetek reagujących 38,1% (toniczny) i 35,7% (burst) vs 11,9% po sham. Co to daje: Więcej osób reaguje na stymulację niż na sham.
przed pierwotną PCI · 132 osoby z zawałem STEMI: kontrola, tVNS oraz tVNS + zdalne kondycjonowanie niedokrwienne, RCT Zaobserwowano: Sama tVNS zmniejszyła częstość komorowych zaburzeń rytmu w ciągu 24 h po reperfuzji; tVNS z kondycjonowaniem dodatkowo zmniejszyła CK-MB (AUC) i BNP oraz poprawiła LVEF po 7 dniach. Co to daje: Mniej groźnych zaburzeń rytmu po udrożnieniu tętnicy.
1 Hz, 1 mA, dołek trójkątny ucha · 13 osób z przewlekłą niewydolnością serca z obniżoną EF (12 ukończyło), taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Dystans 6-minutowego marszu wzrósł o 101,1 m vs 7,2 m po sham (p = 0,04). Co to daje: Dłuższy dystans marszu w niewydolności serca.
14 dni; obserwacja do 24 miesięcy · 22 osoby z hiperadrenergicznym POTS, badanie przed–po Zaobserwowano: Spadek aktywności współczulnej (MSNA) i objawów ortostatycznych (mVOSS), niższe tętno i lepsza kontrola przywspółczulna podczas pionizacji; poprawa objawów utrzymała się po zakończeniu stymulacji. Co to daje: Mniej objawów przy wstawaniu, także po zakończeniu stymulacji.
2 × 10 dni (aktywna i sham), przerwa 8 dni · 36 osób z objawowymi pobudzeniami komorowymi opornymi na leki (35 w analizie), stymulacja tragusa vs sham, crossove Zaobserwowano: Obciążenie pobudzeniami komorowymi niższe o 13,4% niż po sham (p = 0,021). Co to daje: Mniej dodatkowych skurczów serca.
stymulacja podczas stresorów psychicznych · 19 zdrowych osób, stymulacja uszna nerwu błędnego vs stymulacja nerwu pośrodkowego Zaobserwowano: Stymulacja uszna łagodziła odpowiedź stresową tętna, ciśnienia, objętości wyrzutowej, rzutu serca i skurczu naczyń obwodowych (podobnie jak stymulacja nerwu pośrodkowego). Co to daje: Słabsza reakcja serca i naczyń na ostry stres.
1 sesja · 60 zdrowych dorosłych, taVNS vs ćwiczenia głębokiego oddychania, randomizacja Zaobserwowano: Po taVNS spadek odczuwanego stresu, tętna i ciśnienia, przesunięcie równowagi autonomicznej w stronę przywspółczulną i mniejsza sztywność mięśni; większa relaksacja mięśnia brzuchatego łydki niż po ćwiczeniach oddechowych. Co to daje: Jedna sesja zmniejsza stres i napięcie mięśni.
5 dni, 1 h dziennie, tragus, 20 Hz · 22 osoby hospitalizowane z ostrą niewydolnością serca, stymulacja tragusa vs płatka ucha (sham), RCT Zaobserwowano: Spadek centralnego ciśnienia skurczowego w aorcie, ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz tętna po stymulacji; zmiany istotnie różne od sham (p < 0,01). Co to daje: Mniejsze obciążenie serca w ostrej niewydolności.
2/15 Hz · 43 osoby z niewydolnością serca z obniżoną EF, taVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Po interwencji wyższe rMSSD (31 vs 21; p = 0,046) i SDNN (110 vs 84; p = 0,033) niż po sham. Co to daje: Lepsza równowaga autonomiczna w niewydolności serca.
1 sesja, 30 min (NEMOS®, 25 Hz, 250 µs, 30 s on / 30 s off) · 52 osoby z RZS lub toczniem i 42 zdrowe, crossover: taVNS vs głębokie oddychanie Zaobserwowano: U pacjentów z RZS i toczniem po 30 min taVNS wzrosły wszystkie parametry HRV o 18–25% (porównywalnie z głębokim oddychaniem: 17–31%); u zdrowych SDNN +16%. Co to daje: Jedna sesja wzmacnia aktywność nerwu błędnego u chorych reumatycznie.
4 wizyty: taVNS, stymulacja szyjna, nerwu pośrodkowego i sham, podczas 3 stresorów · 19 zdrowych młodych dorosłych, crossover z sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: taVNS względem sham skracała wskaźnik czasu wyrzutu lewej komory (p = 0,015) i zwiększała stosunek PEP/LVET (p = 0,029) – zmiany oznaczające mniejsze pobudzenie współczulne po stresie. Co to daje: Łagodniejsza reakcja organizmu na ostry stres.
1 sesja, serie 25 Hz w 4 miejscach ucha, jednoczesne EEG i EKG · 13 zdrowych osób, cymba conchae i tragus vs miejsca kontrolne Zaobserwowano: Wzrost HRV podczas stymulacji szedł w parze ze zmianami czynności kory zależnymi od częstotliwości – najwyraźniej ze wzrostem czołowej aktywności theta. Co to daje: Wyjaśnia, jak stymulacja ucha łączy pracę mózgu i serca.
pojedyncze próby: stymulacja w wydechu, we wdechu i niezależna od oddechu · 12 zdrowych osób, 72 próby Zaobserwowano: Przy wyższym tętnie wyjściowym stymulacja niezależna od oddechu obniżała tętno o 1,69% (vs +0,11% przy stymulacji we wdechu, p = 0,02). Co to daje: Stymulacja zwalnia przyspieszone tętno.
Houff i wsp., 2025 · J Innov Card Rhythm Manag ★ (opis przypadku, inna metoda)
2 miesiące, 2 × dziennie · 30-letnia kobieta z nieadekwatną tachykardią zatokową, niewielka poprawa po beta-blokerze, szyjna nVNS Zaobserwowano: Niemal całkowite ustąpienie tachykardii i towarzyszących objawów (zawroty, poty, utraty przytomności). Co to daje: Ustąpienie kołatania serca, gdy leki niewiele pomagały.
10 min (badanie 1) i 1 h (badanie 2), ucho prawe lub lewe · zdrowe osoby, tVNS w uchu vs brak stymulacji, 2 badania Zaobserwowano: Po 10 min stymulacji prawego ucha wzrost SDNN; po 1 h wzrost LF i LF/HF oraz SDNN u kobiet. Co to daje: Stymulacja prawego ucha zwiększa zmienność rytmu serca.
1 sesja · 24 osoby, szyjna tcVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe, EKG i fotopletyzmografia Zaobserwowano: Amplituda fotopletyzmogramu lepiej niż tętno odróżniała stymulację od sham (p = 0,03); odpowiedź krążenia pojawiała się > 5 s od początku stymulacji. Co to daje: Pomaga mierzyć działanie stymulacji czujnikami noszonymi.
w czasie programu treningu obwodowego · 70 mężczyzn z zespołem metabolicznym, stymulacja uszna + trening oporowy vs sam trening, randomizacja Zaobserwowano: Spadek masy ciała 8,9% vs 2,9% i kortyzolu w ślinie 44,5% vs 40,6%; lepsza kontrola jedzenia emocjonalnego i zadowolenie z terapii. Co to daje: Większa utrata masy ciała przy treningu.
4 tygodnie, obserwacja 6 miesięcy · 22 osoby z napadowym migotaniem przedsionków, uszna stymulacja niskiego natężenia dodana do leków, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Niższe ciśnienie skurczowe i rozkurczowe oraz minimalne tętno; mniej objawów w skalach AFSS i MSAS-HF (p < 0,05). Co to daje: Mniej dolegliwości przy migotaniu przedsionków.
5 dni, 1 h dziennie, tragus · 22 osoby z ostrą niewydolnością serca, stymulacja tragusa vs sham (płatek ucha), randomizacja Zaobserwowano: Istotny spadek zmienności ciśnienia skurczowego (SD, CV, δ) po stymulacji; zmiany różne od sham (p < 0,05). Co to daje: Stabilniejsze ciśnienie w niewydolności serca.
w czasie hospitalizacji, 2 × 4 h dziennie, tragus · 19 osób z ostrą niewyrównaną niewydolnością serca (EF < 40%), stymulacja tragusa vs sham, randomizacja Zaobserwowano: IL-6 −78% vs −9% po sham (p = 0,012); mniejszy stres oksydacyjny komórek śródbłonka (1363 → 978 jednostek, p = 0,003). Co to daje: Mniejszy stan zapalny w ostrej niewydolności serca.
6 miesięcy, 1 h dziennie, tragus, 20 Hz · 28 osób z napadowym migotaniem przedsionków, stymulacja tragusa vs sham (płatek ucha), RCT Zaobserwowano: Po 6 miesiącach istotnie mniejsze obciążenie migotaniem przedsionków i alternansem załamka P niż po sham (p < 0,05). Co to daje: Mniej migotania przedsionków.
1 sesja, 60 min, tragus, 20 Hz · 50 osób z niewydolnością serca (EF ≤ 40%), stymulacja tragusa vs sham, crossover podwójnie ślepe Zaobserwowano: Rozszerzenie tętnicy ramiennej zależne od przepływu 5,0 → 7,5% (p = 0,02) i 4,9 → 7,1% (p = 0,003); po sham bez zmian. Co to daje: Lepsza funkcja naczyń w niewydolności serca.
1 sesja, 10 min, obustronnie cymba concha · 40 zdrowych osób, pomiar przed i po taVNS trzema urządzeniami, bez sham Zaobserwowano: Po sesji tętno −1,5/min (p = 0,019), RMSSD +2,7 ms (p = 0,045), SDNN +6,3 ms (p = 0,005), ciśnienie skurczowe −7,0 mmHg; zgodność urządzeń zależna od parametru. Co to daje: Krótka sesja uspokaja pracę serca; tętno i RR mierzą wiarygodnie różne czujniki.
Lee i wsp., 2023 · Ann Rehabil Med ★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · 22 zdrowe osoby, dotykowa stymulacja cymba concha strumieniem powietrza (3 warianty) Zaobserwowano: Istotne zmiany tętna (p = 0,001), SDNN (p = 0,003) i RMSSD w czasie stymulacji; bez różnicy między wariantami. Co to daje: Nawet bodziec dotykowy w uchu zwiększa aktywność przywspółczulną.
w czasie angioplastyki i 2 h po reperfuzji, prawy tragus · 95 osób z zawałem STEMI leczonych pierwotną angioplastyką, stymulacja tragusa (n = 47) vs sham (n = 4 Zaobserwowano: Rzadsze komorowe zaburzenia rytmu po reperfuzji w 1. dobie; mniejsze uwalnianie CK-MB i mioglobiny; niższe markery zapalne; lepsze NT-proBNP, frakcja wyrzutowa i kurczliwość. Co to daje: Mniejsze uszkodzenie serca przy leczeniu zawału.
3 miesiące, 30 min dziennie, cavum conchae · 71 osób z cukrzycą typu 2, stymulacja uszna, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Istotny spadek HbA1c oraz mocznika, kreatyniny, cholesterolu całkowitego i AST (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsza kontrola cukrzycy.
kurs stymulacji, obserwacja 3 miesiące · 70 osób z przewlekłą niewydolnością serca (III–IV klasa), uszna stymulacja vs placebo, badanie równoległe Zaobserwowano: Poprawa u 58 z 63 osób (92%): spadek klasy czynnościowej o ≥1 i dłuższy dystans marszu, utrzymane po 3 miesiącach; wzrost frakcji wyrzutowej. Co to daje: Lepsza wydolność w niewydolności serca.
8 sesji po 5 × 60 s: tragus vs płatek ucha w 4 konfiguracjach · 25 zdrowych osób, crossover pojedynczo ślepe; lewostronnie 25 Hz, 100 Hz, seriami i obustronnie Zaobserwowano: Tylko lewostronna stymulacja tragusa 25 Hz zwiększała RMSSD względem płatka ucha (p = 0,01; we wszystkich blokach p < 0,01); pozostałe konfiguracje bez efektu, oddech bez zmian. Co to daje: 25 Hz po lewej stronie najlepiej pobudza układ przywspółczulny.
sesje o długości od 15 do 75 min aktywnej stymulacji · 28 zdrowych osób, porównanie długości sesji taVNS, HRV i EEG (P300) w zadaniach poznawczych Zaobserwowano: Dopiero dłuższe sesje (60–75 min) korzystnie zmieniały zmienność rytmu serca w czasie wysiłku umysłowego; potencjał P300 nie zależał od długości sesji. Co to daje: Dłuższa sesja silniej wpływa na układ autonomiczny.
8 tygodni · 240 osób z ciężką depresją (po 120), taVNS vs escitalopram, retrospektywne badanie kohortowe z doborem par (PSM) Zaobserwowano: Objawy depresji (MADRS, HAMD-17) bez istotnej różnicy względem escitalopramu; po taVNS lepszy sen (PSQI, p<0,001), funkcje poznawcze (MoCA, p=0,024), mniejsza anhedonia (SHAPS, p=0,040) i wyższe HRV (SDNN p=0,006, RMSSD p=0,016, LF/HF p<0,001); po taVNS głównie łagodne reakcje skórne, po escitalopramie częściej nudności, senność i suchość w ustach (dane ze streszczenia). Co to daje: Działanie na depresję porównywalne z lekiem, a przy tym lepszy sen i mniej działań niepożądanych.
12 tygodni codziennie w blokach 4-tygodniowych (8 tygodni stymulacji aktywnej), obserwacja do 24. tygodnia; lewe ucho, 20 Hz, 300 µs · 40 osób z łagodną i umiar Zaobserwowano: W okresie stymulacji aktywnej w porównaniu z okresem sham: aktywność choroby CDAI −29,4 pkt (p = 0,004), CRP −3,5 mg/l (p = 0,008), OB −17,0 mm/h (p = 0,009), LF/HF −0,60 (p = 0,002), wzrost HFnu (p = 0,002); bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniejsza aktywność choroby i niższe wskaźniki zapalenia w chorobie Leśniowskiego-Crohna.
4 tygodnie, 5 sesji po 20 min w tygodniu (20 sesji); obie muszle uszne, 20–25 Hz, 200–300 µs · 30 dorosłych z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi (TMD), badanie j Zaobserwowano: Ból VAS z 6,8 do 4,6 (−32%; p < 0,001), ograniczenie funkcji żuchwy JFLS z 42,5 do 30,6 (−28%; p < 0,001), maksymalne otwarcie ust z 34,2 do 38,9 mm (p < 0,001); RMSSD z 22,4 do 29,8 ms, LF/HF z 2,4 do 1,6 (p < 0,001); poprawa wszystkich 8 domen jakości życia; tylko łagodne mrowienie i zaczerwienienie ucha. Co to daje: Mniejszy ból i swobodniejsze ruchy żuchwy przy zaburzeniach stawu skroniowo-żuchwowego.
1 sesja aktywna i 1 sham, z jednoczesnym EKG i fMRI · 41 osób z chorobą Parkinsona (oraz 44 zdrowych do porównania wyjściowego), taVNS vs sham, randomizowane ba Zaobserwowano: Względem sham taVNS zwiększyła rMSSD, pNN50 i składową HF zmienności rytmu serca oraz zmieniła lokalną aktywność mózgu (fALFF, ReHo) (dane ze streszczenia). Co to daje: Już jedna sesja poprawiła wskaźniki pracy układu przywspółczulnego w chorobie Parkinsona.
4 h dziennie, łącznie 8 miesięcy (3 miesiące + 5 miesięcy po nawrocie) · 1 osoba (20 lat) z zespołem cyklicznych wymiotów, opis przypadku Zaobserwowano: Po miesiącu napad łagodniejszy i krótszy (2 dni zamiast 3–4); po 3 miesiącach poranny wzrost tętna po wstaniu 34 ± 8 zamiast 55 ± 10/min; po drugim cyklu 8 miesięcy bez napadów. Co to daje: Stymulacja może zapobiegać napadom wymiotów i stabilizować tętno.

Long COVID

4 tygodnie · 13 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Domowa stymulacja wykonalna i bezpieczna. Co to daje: Terapia bez wizyt w gabinecie.
12 tygodni · 36 kobiet Zaobserwowano: Mniej zmęczenia i duszności we wszystkich grupach. Co to daje: Sygnał korzyści, bez przewagi nad kontrolą.
1 sesja, 10 min · 10 osób z zaburzeniami węchu po COVID-19 i 30 zdrowych Zaobserwowano: Lepsze różnicowanie zapachów (p = 0,017) i uwaga (test d2); próg węchowy bez zmian. Co to daje: Sygnał poprawy węchu po COVID-19.
10 dni · 20 osób z przewlekłym zespołem po COVID-19, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Wyraźna poprawa objawów (zmęczenie, ból, dolegliwości trawienne, mgła mózgowa) u wszystkich; bez zmian markerów zapalnych. Co to daje: Sygnał korzyści – możliwy mechanizm autonomiczny, nie przeciwzapalny.
20 dni po 30 min, 10 Hz · 42 osoby z zespołem po COVID-19, RCT z sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Zmęczenie zmniejszyło się w obu grupach; taVNS lepiej poprawiła HRV (wskaźnik PNS, LF); autorzy: efekt mniejszy niż zakładano. Co to daje: Wynik mieszany – bez jasnej przewagi w zmęczeniu.
1 miesiąc, 2 × 1 h dziennie, prawy tragus, 20 Hz · 57 osób z POTS po COVID-19, RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy wzrost tętna przy pionizacji, niższe tętno średnie i maksymalne; niższy neuropeptyd Y; wyższa składowa HF i niższy LF/HF (p < 0,01); efekt utrzymany po roku. Co to daje: Mniej kołatania serca przy wstawaniu – trwale.
10 dni, 2 × 30 min dziennie w domu · 24 kobiety z long COVID (średnio 20 mies. po zakażeniu), badanie pilotażowe bez kontroli Zaobserwowano: Poprawa funkcji poznawczych, lęku, depresji i snu po leczeniu, utrzymana lub większa po miesiącu; zmęczenie poprawiło się z opóźnieniem; węch bez zmian. Co to daje: Sygnał poprawy „mgły mózgowej” i samopoczucia.
8 tygodni, 1 sesja po 1 h tygodniowo · 17 pacjentów z long COVID, otwarte badanie pilotażowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Objawy autonomiczne (COMPASS-31) spadły z 33,71 do 13,78 (p < 0,0001); objawy stresu pourazowego (PCL-5) z 25,76 do 19,47 (p = 0,028); wynik poznawczy (COGBAT) wzrósł z 37,71 do 49,41 (p = 0,011). Bez zdarzeń niepożądanych. Co to daje: Mniej objawów układu autonomicznego i lepsza koncentracja po long COVID.
8 tygodni, 3 × dziennie, tragus; potem faza otwarta do 16. tygodnia · 114 dorosłych ze zmęczeniem po COVID-19, taVNS vs sham i placebo (płatek ucha), RCT pojedy Zaobserwowano: W analizie per-protocol po aktywnym taVNS mniejsze zmęczenie: VAS (p<0,001), FIS całkowity i trzy podskale (p<0,001), zmęczenie obwodowe (p=0,001); w tygodniach 8–16 VAS spadł o dalsze 7,0 ± 10,4 pkt (p=0,003). Co to daje: Mniej zmęczenia u osób, które stosowały stymulację zgodnie z zaleceniami.

Stany zapalne

7 dni · 52 osoby z COVID-19 · RCT z sham Zaobserwowano: CRP −23,9%, IL-6 −37,7%, mniej objawów depresji; bez poprawy pozostałych objawów klinicznych i HRV. Co to daje: Mniejszy stan zapalny i lepszy nastrój w ostrej chorobie.
7 dni · 52 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: CRP −23,9%, IL-6 −37,7%, mniej objawów depresji; bez poprawy pozostałych objawów klinicznych i HRV. Co to daje: Mniejszy stan zapalny i lepszy nastrój w ostrej chorobie.
5 dni · 20 osób z sepsą, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Spadek TNF-α i IL-1β, wzrost przeciwzapalnych IL-4 i IL-10; spadek punktacji SOFA w 5. i 7. dniu (bez zmian w grupie sham). Co to daje: Mniejsza „burza cytokinowa” i mniejsza niewydolność narządów.
15 kobiet · szyjna nVNS · bez sham Zaobserwowano: Mniejsze zmęczenie (Pro-F) i senność (ESS); spadek cytokin. Co to daje: Sygnał w zmęczeniu.
14 sesji · 21 osób z COVID-19 w szpitalu, RCT z sham Zaobserwowano: CRP niższe niż po sham (p = 0,04); lepsza subiektywna pamięć i uwaga; bez różnic w innych wynikach klinicznych. Co to daje: Mniejszy stan zapalny i lepsza koncentracja w ostrej chorobie.
7 dni, przezskórnie igłowo (aVNS) · Pacjenci z krytycznym COVID-19 na OIT, badanie randomizowane Zaobserwowano: CRP −80%, TNF-α −58%, D-dimery −66%, IL-10 +66% w ciągu 7 dni. Co to daje: Silne wyciszenie stanu zapalnego – inna metoda (elektrody igłowe).
metaanaliza · 4 RCT, 180 osób z COVID-19 Zaobserwowano: Istotny wzrost przeciwzapalnej IL-10 (p < 0,001); CRP, IL-6, kortyzol i D-dimery bez istotnej różnicy. Co to daje: Zbiorczo: umiarkowany sygnał przeciwzapalny.
4 × 3 h na dobę na OIT · 12 osób z ciężkim COVID-19, przezskórna stymulacja igłowa vs leczenie standardowe, RCT Zaobserwowano: Bezpieczna; trend do rzadszej wentylacji inwazyjnej (3/6 vs 5/6) i ECMO (0% vs 60%; p = 0,061). Co to daje: Kontekst: inna metoda (elektrody igłowe), bardzo mała grupa.
5 dni, 3 × 120 s dziennie · 40 osób w remisji: łuszczycowe zapalenie stawów i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, szyjna nVNS, badanie otwarte Zaobserwowano: ŁZS: mniejsza aktywność choroby i CRP −20%; ZZSK: spadek IFN-γ, IL-8, IL-10; bez działań niepożądanych. Co to daje: Sygnał przeciwzapalny – inna metoda (szyjna).
8 tygodni, 1 h w trakcie dializy, 3 × w tygodniu · 63 osoby hemodializowane, tVNS w trakcie dializ vs standardowa opieka, RCT Zaobserwowano: Lepsza adekwatność dializy (Kt/V 1,31 vs 1,25; p = 0,02), mniejsze obciążenie objawami (DSI 12,1 vs 16,3; p = 0,004), mniej bólu i zmęczenia, lepsza sprawność. Co to daje: Mniej zmęczenia i bólu w trakcie leczenia dializami.
60 min · 25 osób z zaostrzeniem astmy na SOR, przezskórna elektroda przy nerwie szyjnym, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: FEV1 +27,5% po 60 min; duszność mniejsza o 81%; bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Kontekst: inna metoda (elektroda przezskórna szyjna).
3 sesje w ciągu dnia · 20 zdrowych osób, szyjna nVNS (gammaCore) vs sham, RCT Zaobserwowano: Po 24 h spadek IL-1β, TNF, IL-8, MIP-1α i MCP-1 w hodowlach krwi; wzrost przeciwzapalnej IL-10 po stymulacji LPS. Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
1 dzień, obustronnie · 20 zdrowych osób, szyjna stymulacja przezskórna, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Po 24 h wyższe napięcie nerwu błędnego i niższy TNF-α; ciśnienie bez zmian. Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
5 dni, 3 × 2 dawki po 2 min dziennie · 97 osób hospitalizowanych z COVID-19, szyjna nVNS + standard vs sam standard, RCT Zaobserwowano: Większy spadek CRP i prokalcytoniny; bez różnic w objawach oddechowych; bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Kontekst: inna metoda (szyjna).
1 sesja, po 10 min na każde ucho · 16 zdrowych osób po podaniu CRH (model stresu), crossover z sham Zaobserwowano: Mniejsza przepuszczalność międzykomórkowa jelita cienkiego (stosunek laktuloza:mannitol, p = 0,009) niż po sham. Co to daje: Szczelniejsza bariera jelitowa w stresie.
26 tygodni, 5 min dziennie · 7 dzieci z zespołem nerczycowym (często nawracającym i steroidoopornym), badanie otwarte Zaobserwowano: Troje dzieci z postacią często nawracającą bez nawrotu przez 26 tygodni; u trojga ze steroidooporną wskaźnik białko/kreatynina w moczu niższy średnio o 42%. Co to daje: Mniej nawrotów i mniejszy białkomocz u dzieci.
pierwsze dni hospitalizacji, dodatek do leczenia standardowego · 60 pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mediana czasu do złagodzenia bólu brzucha i wzdęcia 3 vs 4 dni; poprawa w ciągu 3 dni u 50% vs 13,3%; większy spadek CRP. Co to daje: Szybsza ulga w bólu i wzdęciu w ostrym zapaleniu trzustki.
okołooperacyjnie · 120 osób operowanych z powodu chorób tarczycy, taVNS (muszla) vs sham (płatek ucha), RCT Zaobserwowano: Wyższy QoR-40 po 24 h (o 7,41 pkt, p = 0,0068), mniej bólu, nudności i wymiotów, krótszy pobyt w szpitalu; spadek IL-6 i TNF-α wyjaśniał ok. 27% efektu. Co to daje: Szybszy i łagodniejszy powrót do formy po operacji.
7 dni, raz dziennie, z leczeniem standardowym · 66 osób na OIT z sepsą i ostrym uszkodzeniem przewodu pokarmowego, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Wyższy wskaźnik motoryki antrum żołądka w USG w 7. dniu i częstsze osiągnięcie celu żywienia dojelitowego niż po sham. Co to daje: Lepsza praca żołądka i karmienie w sepsie.
1 sesja · Zdrowi dorośli: taVNS, technika osteopatyczna i kontrola czasowa Zaobserwowano: Mniejszy wzrost IL-1β w ślinie po taVNS niż w kontroli (+66 vs +142 pg/ml, p < 0,05); wzrost RMSSD i HF. Co to daje: Słabsza reakcja zapalna.
12 sesji w domu w ciągu 2 tygodni, stymulacja podczas wydechu · 12 osób z aktywnym RZS, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Średnie do dużych zmniejszenie wpływu bólu na funkcjonowanie, bólu przy chwycie, obciążenia psychicznego i stężenia TNF-α; wykonano 90% sesji, użyteczność 9/10. Co to daje: Mniej bólu i stanu zapalnego przy terapii w domu.
Tarn i wsp., 2023 · Neuromodulation ★★★ (inna metoda)
54 dni, 2 × dziennie · 40 osób z pierwotnym zespołem Sjögrena, szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Istotnie mniejsze zmęczenie tylko w grupie aktywnej: PRO-F fizyczne (p = 0,02), PRO-F psychiczne (p = 0,02), fVAS (p = 0,04); poprawa w teście pamięci cyfr (p = 0,03); HRV bez różnic. Co to daje: Mniejsze zmęczenie w chorobie autoimmunologicznej.
zabieg w czasie zaostrzenia · 4 osoby z zaostrzeniem astmy, szyjna nVNS, badanie wieloośrodkowe przerwane po 4 osobach Zaobserwowano: Skuteczne leczenie u 3 z 4 osób: poprawa FEV1 i mniejsza duszność (VAS), bez zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem. Co to daje: Łatwiejsze oddychanie w czasie zaostrzenia astmy.
okres okołooperacyjny · 90 osób po planowych operacjach brzusznych i kardiochirurgicznych, taVNS vs standardowa opieka Zaobserwowano: Istotnie niższe IL-6, TNF-α i CRP oraz wyższa IL-10; wcześniejsza pionizacja, mniejszy ból, mniej leków przeciwbólowych i krótszy pobyt w szpitalu (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniejszy stan zapalny i szybszy powrót do sił po operacji.
5 dni, 3 × dziennie obustronnie na szyi · 15 nieleczonych osób z polimialgią reumatyczną, szyjna tVNS, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Ból bioder 5,1 → 4,4 (−14%, p = 0,04); po pierwszej stymulacji tonus błędny serca +22% (p = 0,02) i tętno −4/min. Co to daje: Nieco mniejszy ból bioder w polimialgii.
w czasie hospitalizacji, 2 × 4 h dziennie, tragus · 19 osób z ostrą niewyrównaną niewydolnością serca (EF < 40%), stymulacja tragusa vs sham, randomizacja Zaobserwowano: IL-6 −78% vs −9% po sham (p = 0,012); mniejszy stres oksydacyjny komórek śródbłonka (1363 → 978 jednostek, p = 0,003). Co to daje: Mniejszy stan zapalny w ostrej niewydolności serca.
5 dni, 2 × 45 min dziennie, lewy tragus, start do 5 dni od zabezpieczenia tętniaka · 30 osób z krwotokiem podpajęczynówkowym z pękniętego tętniaka, taVNS (n = 1 Zaobserwowano: Większy spadek TNF-α w surowicy niż po sham; liczbowo rzadsze opóźnione niedokrwienie mózgu (6,6% vs 35,7%) i zaburzenia neurologiczne (16,7% vs 53,8%); ponad 80% sesji zrealizowanych, bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniejszy stan zapalny i możliwie rzadsze powikłania po krwotoku.
12 tygodni codziennie w blokach 4-tygodniowych (8 tygodni stymulacji aktywnej), obserwacja do 24. tygodnia; lewe ucho, 20 Hz, 300 µs · 40 osób z łagodną i umiar Zaobserwowano: W okresie stymulacji aktywnej w porównaniu z okresem sham: aktywność choroby CDAI −29,4 pkt (p = 0,004), CRP −3,5 mg/l (p = 0,008), OB −17,0 mm/h (p = 0,009), LF/HF −0,60 (p = 0,002), wzrost HFnu (p = 0,002); bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Mniejsza aktywność choroby i niższe wskaźniki zapalenia w chorobie Leśniowskiego-Crohna.

Śpiączka i zaburzenia świadomości

4 tygodnie · stan minimalnej świadomości · RCT z sham Zaobserwowano: Większa poprawa CRS-R w 3.–4. tygodniu vs sham. Co to daje: Więcej reakcji na otoczenie.
obserwacja 12 tygodni · RCT z sham Zaobserwowano: Lepszy wynik DRS po 12 tygodniach (p = 0,035). Co to daje: Mniejsza niepełnosprawność.
6 miesięcy · opis przypadku (Polska) Zaobserwowano: CRS-R 4–6 → 12–13. Co to daje: Powrót oznak świadomości.
14 dni · 12 osób Zaobserwowano: Zmiany łączności w EEG, głównie w stanie minimalnej świadomości. Co to daje: Sygnał biologiczny.
10 badań · 112 pacjentów Zaobserwowano: CRS-R +2,78 pkt; 40,2% istotna poprawa. Co to daje: Umiarkowany efekt u części chorych.
3 miesiące · 1 pacjent Zaobserwowano: CRS-R 2 → 14. Co to daje: Sygnał przy długiej stymulacji.
8 tygodni, 4 h dziennie, cymba concha · 5 osób z zaburzeniami świadomości po ciężkim urazie mózgu, badanie wykonalności Zaobserwowano: Stymulacja dobrze tolerowana, bez istotnego wpływu na parametry fizjologiczne; u 3 z 5 osób poprawa CRS-R o >3 pkt. Co to daje: Bezpieczny protokół 4 h dziennie – jak w tVNS®-E – na oddziale.
1 sesja, 10 min · 36 pacjentów z zaburzeniami świadomości (17 MCS, 19 UWS) i 26 zdrowych osób, pomiar HRV przed, w trakcie i po taVNS, prospektywne badanie Zaobserwowano: Model oparty na odpowiedzi autonomicznej odróżniał pacjentów od zdrowych z dokładnością 86%, stan minimalnej świadomości od zespołu niereaktywnego czuwania z dokładnością 78%, a rokowanie po 3 miesiącach przewidywał z dokładnością 86% (71% po 6 miesiącach). Co to daje: Pomoc w ocenie stanu świadomości i rokowania.
2 tygodnie, z leczeniem standardowym · 50 osób z przedłużonymi zaburzeniami świadomości (25 VS/UWS, 16 MCS−, 9 MCS+), badanie jednoramienne Zaobserwowano: Wzrost CRS-R średnio o 2,40 pkt po 2 tygodniach; przejście do wyższej kategorii u 9 z 25 osób w VS/UWS (36,0%) i u 6 z 16 w MCS− (37,5%). Co to daje: U części chorych więcej oznak świadomości.
4 tygodnie · 10 osób z zaburzeniami świadomości, taVNS, fMRI z ASL Zaobserwowano: U 5 osób reagujących na dźwięki korzystne rokowanie i wzrost przepływu krwi w wielu obszarach mózgu; u 5 niereagujących bez takiej zmiany. Co to daje: Pomaga wskazać chorych, którzy mogą skorzystać z terapii.

Rehabilitacja

6 tygodni · 22 osoby · RCT z sham + fizjoterapia Zaobserwowano: Mini-BEST +3,4 pkt, marsz 6 min +53,6 m; efekt utrzymany 4 tygodnie. Co to daje: Stabilniejsze stanie, dłuższe spacery.
6 tygodni · 108 osób · implant VNS, RCT Zaobserwowano: Klinicznie znacząca poprawa ręki u 47% vs 24%. Co to daje: Dwa razy więcej osób odzyskuje sprawność ręki.
10 dni · 14 osób · z sham Zaobserwowano: Większa poprawa ręki (Fugl-Meyer) przy rehabilitacji robotycznej. Co to daje: Te same ćwiczenia dają więcej efektu.
4 tygodnie · 40 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Większa poprawa ręki (FMA-UE, ARAT) i samodzielności (MBI). Co to daje: Łatwiejsze ubieranie się, jedzenie, mycie.
b.d. · RCT Zaobserwowano: Według tytułu: poprawa funkcji ruchowej ręki (do uzupełnienia). Co to daje: Kolejne potwierdzenie korzyści przy ćwiczeniach.
3 tygodnie · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsze funkcje poznawcze (MoCA) i mniejsze zmęczenie. Co to daje: Jedna terapia na ruch, pamięć i siły.
3 dni · 30 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Lepsza poprawa połykania przy wypisie niż po sham. Co to daje: Bezpieczniejsze jedzenie.
5 dni · 35 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Istotnie inny przebieg IL-6 niż po sham. Co to daje: Mniejszy stan zapalny w ostrym udarze.
10 dni · 8 osób z krwotokiem śródmózgowym Zaobserwowano: Bezpieczna; aktywna tVNS: Fugl-Meyer ręki +3 pkt. Co to daje: Dane o bezpieczeństwie w udarze krwotocznym.
15 dni · 21 osób po udarze, z sham Zaobserwowano: Większa poprawa kończyny górnej. Co to daje: Szybszy powrót do codziennych czynności.
4 tygodnie · 60 osób po udarze Zaobserwowano: Lepsze wyniki ruchowe i czuciowe, obserwacja do roku. Co to daje: Efekty trwałe po zakończeniu terapii.
4 tygodnie, 12 sesji · 20 osób po udarze Zaobserwowano: Lepsze efekty, gdy impuls jest zsynchronizowany z ruchem. Co to daje: Wskazówka praktyczna: stymulować w trakcie ćwiczeń.
6 tygodni, 18 sesji · 13 osób z przewlekłym niedowładem ręki po udarze, pilotaż bez sham Zaobserwowano: NEMOS®, lewe ucho, 25 Hz, 0,1 ms, maksymalne tolerowane natężenie; fizjoterapeuta włączał stymulację przy każdym ruchu, w trakcie ćwiczeń (30–50 powtórzeń 8–10 ruchów, ponad 300 ruchów na sesję). Fugl-Meyer kończyny górnej średnio +17,1 pkt (SD 7,8); obecność na 92% sesji; bez poważnych działań niepożądanych, u 3 osób głównie zmęczenie. Co to daje: Pierwszy dowód, że stymulację ucha można łączyć z ćwiczeniami ręki.
6 tygodni · 12 osób ponad 3 miesiące po udarze niedokrwiennym (analiza czucia w pilotażu Redgrave 2018), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Zaburzenie czucia na początku miało 11 z 12 osób; u 7 z 11 (64%) czucie częściowo wróciło (czucie ułożenia u 6, dotyk u 2); największa poprawa: +3 pkt w części czuciowej Fugl-Meyer, u osoby z największą poprawą ruchu. Co to daje: Lepsze czucie ułatwia chwytanie.
96 osób · RCT Zaobserwowano: Rehabilitacja połykania z taVNS vs bez. Co to daje: Wsparcie terapii połykania.
3 tygodnie, z treningiem zadaniowym · 30 osób w podostrej fazie udaru, RCT z sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większa poprawa FMA-UE, MoCA, MBI i zmęczenia (FSS) niż po sham; lepsza HRV i pobudliwość korowo-rdzeniowa. Co to daje: Lepsza ręka, myślenie i mniej zmęczenia po udarze.
b.d. · 124 osoby po udarze: rehabilitacja + t-VNS vs sama rehabilitacja Zaobserwowano: Większa poprawa sFMA i MBI, wyższe MEP i aktywność EMG (P < 0,05); częściej podrażnienie skóry i ból ucha. Co to daje: Lepsza sprawność i samodzielność po udarze.
1 sesja taVNS + TMS · 10 osób po udarze i 5 zdrowych Zaobserwowano: Wyższa amplituda i krótsza latencja MEP; większa efektywność sieci mózgowych w EEG. Co to daje: Łączenie tVNS z TMS wzmacnia pobudliwość kory.
1 sesja · 3 eksperymenty po 12 zdrowych osób, szyjna tcVNS i uszna taVNS vs sham Zaobserwowano: Szyjna tcVNS poprawiła słuch o 37% i wzrok o 23%; stymulacja uszna bez efektu w tym protokole. Co to daje: Wynik negatywny dla stymulacji usznej w tym zadaniu.
1 min, 30 Hz, 250 µs, 0,5–1,5 mA · 8 osób z padaczką z elektrodami wewnątrzczaszkowymi, aktywna vs sham Zaobserwowano: Odpowiedź mózgu zależna od natężenia: 1,0–1,5 mA zwiększało aktywność gamma (dłużej przy 1,5 mA), 0,5 mA ją tłumiło. Co to daje: Natężenie stymulacji ma znaczenie – zbyt niskie może nie działać.
1 sesja, lewy przewód słuchowy · 22 zdrowe osoby, stymulacja vs płatek ucha (sham), fMRI Zaobserwowano: Wyciszenie ciała migdałowatego, hipokampa i zakrętu przyhipokampowego; poprawa samopoczucia w skali nastroju; bez zmian przy sham; bez wpływu na tętno i ciśnienie. Co to daje: Jedno z pierwszych badań z Erlangen: wzorzec podobny do implantu VNS.
3 tygodnie, 5 dni w tygodniu · 60 osób z przewlekłym bólem krzyża, taVNS + ćwiczenia domowe vs standardowa rehabilitacja + ćwiczenia domowe, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa bólu, czasu wytrzymałości i siły zginaczy tułowia w grupie taVNS (p < 0,05); lepszy sen. Co to daje: Mniej bólu krzyża i silniejszy tułów.
8 tygodni, z rehabilitacją przedsionkową · 44 osoby z jednostronną niedoczynnością układu przedsionkowego (40 w analizie), rehabilitacja + taVNS vs sama rehabil Zaobserwowano: Większa poprawa parametrów równowagi, mniejsze nasilenie zawrotów głowy, zmęczenia, lęku przed ruchem oraz objawów lęku i depresji. Co to daje: Lepsza równowaga i mniej zawrotów przy rehabilitacji.
9 sesji po 1 h (3 × w tygodniu przez 3 tygodnie) podczas treningu robotycznego · 36 pacjentów z przewlekłym niedowładem ręki po udarze, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniejsza spastyczność nadgarstka i dłoni przy wypisie (skala Tardieu −8,94% vs +2,97% po sham; p < 0,05) i lepsza koordynacja mięśni ramienia przy sięganiu. Co to daje: Mniej spastyczności ręki po udarze.
2 tygodnie, 5 dni w tygodniu, 30 min przed rehabilitacją · 60 pacjentów w ostrej fazie udaru niedokrwiennego, taVNS + rehabilitacja vs sham + rehabilitacja, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa funkcji kończyny górnej (FMA-UE) i samodzielności (Barthel) oraz większy spadek NIHSS niż w grupie kontrolnej (p < 0,05); ciśnienie i tętno stabilne (dane ze streszczenia). Co to daje: Sprawniejsza ręka i większa samodzielność po udarze.
6 tygodni, 18 sesji po 45 min (3 × w tygodniu), z ćwiczeniami ręki · 90 osób w przewlekłej fazie udaru, tVNS vs przezskórna stymulacja rdzenia vs sham, RCT Zaobserwowano: Po 18 sesjach tVNS przewyższała sham w MoCA o 2,37 pkt i w FMA-UE o 3,37 pkt (p < 0,001); korzyści poznawcze utrzymały się miesiąc po terapii, a ruchowe – tylko w grupie tVNS. Co to daje: Lepsza pamięć i sprawność ręki po udarze, utrzymane po zakończeniu terapii.
4 tygodnie, 3 razy w tygodniu, 30 min przed fizjoterapią · 78 pacjentów w przewlekłej fazie udaru, taVNS vs sham, obie grupy z tym samym programem fizjoterapii, Zaobserwowano: Większa poprawa testu sprawności manualnej Box and Blocks oraz korzystniejsze wartości BDNF i IL-6 niż po sham (p < 0,05). Co to daje: Sprawniejsza ręka i korzystniejsze markery neuroplastyczności po udarze.
15 min podczas ćwiczenia zręczności · 31 zdrowych dorosłych, taVNS (tragus) vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Większe powiększenie reprezentacji ręki w korze ruchowej M1 (mapowanie TMS) niż po sham; poszerzenie źrenic w trakcie ćwiczenia. Co to daje: Ćwiczenie z taVNS mocniej przebudowuje korę ruchową.
4 tygodnie, 20 sesji z terapią ręki · 9 osób po udarze lub urazie rdzenia, taVNS wyzwalana automatycznie ruchem, badanie wykonalności Zaobserwowano: System objął stymulacją 50,4% ruchów vs 23,4% przy wyzwalaniu przez terapeutę, z podobną precyzją (76,3% vs 82,4%); spójna poprawa funkcji u uczestników; ocena użyteczności 85%. Co to daje: Stymulację podczas ćwiczeń można zautomatyzować.
6 tygodni, z ćwiczeniami torującymi ruch · 60 osób po krwotoku śródmózgowym, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa FMA-LE (p = 0,002), samodzielności chodu FAC (p = 0,006), długości kroku (p = 0,003) i wyprostu biodra (p = 0,010) niż po sham. Co to daje: Sprawniejsza noga i chód po krwotoku do mózgu.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 6 dni w tygodniu, z rehabilitacją · 111 osób z niedowładem po udarze (102 w analizie, po 34 w grupie): stymulacja obustronna vs Zaobserwowano: Obie stymulacje dały większą poprawę FMA-UE, FMA-LE i WMFT niż kontrola; obustronna lepsza od lewostronnej, także w równowadze (BBS) i samodzielności (MBI). Co to daje: Stymulacja obu uszu przyspiesza powrót sprawności.
1 sesja podczas zadania wzrokowo-ruchowego · Zdrowi dorośli w 2 grupach (TMS lewej i prawej kory ruchowej), taVNS vs sham Zaobserwowano: Wynik zadania wzrokowo-ruchowego poprawiał się tylko przy aktywnej stymulacji (grupa lewej kory); wzrost hamowania wewnątrzkorowego (SICI) u kobiet. Co to daje: Stymulacja wspiera uczenie ruchowe.
1 sesja · Osoby po udarze: bez stymulacji, taVNS i sham Zaobserwowano: Lepszy wynik testu Box and Blocks po stronie porażonej (vs stan wyjściowy p = 0,042) i zdrowej (aktywna vs sham p = 0,005). Co to daje: Już jedna sesja usprawnia rękę.
6 tygodni, dodane do rehabilitacji robotycznej · 40 osób po udarze niedokrwiennym, taVNS + rehabilitacja robotyczna vs sama rehabilitacja, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa szybkości chodu (różnica −1,84 s; p = 0,006) i większe zmniejszenie bólu (różnica −1,55; p = 0,048) niż po samej rehabilitacji; ból zmniejszył się istotnie tylko w grupie z taVNS. Co to daje: Szybszy chód i mniej bólu po udarze.
1 sesja 30 min, 20 Hz, 200 µs · 34 zdrowe osoby (spektroskopia MR) i 27 (zadanie ruchowe), tVNS vs sham Zaobserwowano: Spadek GABA+ w lewym prążkowiu i wzrost glutaminianu w DLPFC (p < 0,05); lepsze wykonanie zadania kontroli siły po 10 min niż w grupie sham. Co to daje: Szybsze uczenie się ruchu na początku treningu.
1 sesja 30 min aktywna i 1 sham, odstęp > 24 h · 28 zdrowych osób, szyjna tVNS vs sham, crossover, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Większa amplituda (p = 0,027) i krótsza latencja (p = 0,005) ruchowych potencjałów wywołanych niż po sham. Co to daje: Większa pobudliwość kory ruchowej.
3 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu, z rehabilitacją · 40 osób z dysfagią w ostrym udarze, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione (pilotaż) Zaobserwowano: Większa poprawa połykania w skalach MASA, FCM i skali penetracji/aspiracji (RAS, wideofluoroskopia) niż po sham (p < 0,05); poprawa utrzymała się co najmniej 4 tygodnie po leczeniu. Bez poważnych działań niepożądanych. Co to daje: Szybszy powrót bezpiecznego połykania po udarze.
1 sesja, 30 min, fNIRS przed i po stymulacji · 27 osób po udarze (15 z niedowładem lewostronnym, 12 prawostronnym), pilotaż, porównanie przed i po Zaobserwowano: Po taVNS silniejsza aktywacja kory podczas przenoszenia klocków, zwłaszcza lewej sieci ruchowej; przy niedowładzie lewostronnym wzrost w korze przedruchowej i dodatkowej ruchowej, przy prawostronnym – w pierwszorzędowej korze czuciowej. Lateralizacja aktywności bez zmian. Co to daje: Stymulacja pobudza obszary mózgu odpowiedzialne za ruch ręki.
10 dni, 30 min dziennie · 10 osób z zaburzeniami poznawczymi po urazie mózgu, badanie jednoramienne Zaobserwowano: Poprawa w MoCA-B u 8 z 10 osób, poprawa pamięci bezpośredniej (AVLT) u 5. Działania niepożądane minimalne. Co to daje: Kierunek: wsparcie funkcji poznawczych po urazie mózgu.
6 tygodni, 2 × 20 min dziennie, 5 dni w tygodniu · Kobieta 28 lat z ciężką dysfagią po zawale bocznej części rdzenia przedłużonego, 6 miesięcy karmiona sondą, o Zaobserwowano: Po leczeniu pełne żywienie doustne bez obracania głowy i wypluwania śliny; brak zalegania śliny w dolinkach i zachyłkach gruszkowatych, kontrast swobodnie przechodził przez górny zwieracz przełyku. Co to daje: Powrót do jedzenia ustami po pół roku karmienia sondą.
21 dni, 20 min dziennie · 38 osób z porażeniem fałdów głosowych i dysfagią po uszkodzeniu mózgu, magnetyczna stymulacja nerwu błędnego + elektrostymulacja i tre Zaobserwowano: SSA 36,9 → 32,6 (p < 0,001); PAS 6 → 4; porażenie fałdów głosowych 100% → 63,2%; rurka tracheostomijna 55,3% → 26,3% (11 osób bez rurki); sonda 100% → 68,4% (12 osób wróciło do jedzenia doustnego). Co to daje: Bezpieczniejsze połykanie i odzyskanie głosu oraz jedzenia doustnego u części chorych.
1 sesja, 60 min · 10 zdrowych osób, tVNS w uchu vs sham (płatek ucha), badanie podwójnie ślepe, TMS Zaobserwowano: Istotny wzrost hamowania wewnątrzkorowego (SICI) w prawej korze ruchowej; parametry krążenia bez zmian. Co to daje: Stymulacja wzmacnia procesy hamujące w korze ruchowej.
1 sesja, fNIRS przed i po · 2 grupy po 25 zdrowych osób (zadanie poznawcze lub połykanie), taVNS vs manualna modulacja nerwu błędnego Zaobserwowano: Po taVNS istotnie większa aktywacja i łączność obszarów kory związanych z zadaniem poznawczym lub połykaniem (p < 0,05). Co to daje: Stymulacja pobudza obszary mózgu odpowiedzialne za połykanie i myślenie.
3 tygodnie, 3 × w tygodniu · 40 osób z polineuropatią cukrzycową, taVNS + komputerowy trening poznawczy vs sham + ten sam trening, RCT Zaobserwowano: Większa poprawa uwagi i koncentracji, pamięci figuralnej i jakości życia niż w grupie sham (p < 0,05). Co to daje: Lepsza uwaga i pamięć przy cukrzycy.
1 sesja, 25 Hz, 100 Hz i sham · 32 zdrowe osoby, badanie podwójnie ślepe wewnątrzosobnicze, TMS Zaobserwowano: Hamowanie móżdżkowo-korowe istotnie wzrosło przy 100 Hz względem 25 Hz (p = 0,0003) i sham (p = 0,047). Co to daje: Stymulacja wpływa na móżdżek, który kontroluje ruch.
1 sesja, 20 min, 10 Hz, 300 µs · 90 zdrowych osób, stymulacja lewego, prawego lub obu uszu, EEG i EMG Zaobserwowano: Większa aktywacja prostowników nadgarstka po stronie przeciwnej do stymulacji; spadek mocy fal szybkich i wzrost wolniejszych w EEG. Co to daje: Stymulacja ucha wpływa na drogi ruchowe.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu, dodane do standardowej rehabilitacji · 42 osoby z zaburzeniami poznawczymi po podostrym urazie rdzenia kręgow Zaobserwowano: Większa poprawa w MoCA niż przy sham (p = 0,004) i więcej osób z klinicznie istotną poprawą (MCID; p = 0,012); bez działań niepożądanych. Co to daje: Lepsze funkcje poznawcze w trakcie rehabilitacji po urazie rdzenia.
metaanaliza · 6 RCT, 215 osób po udarze, stymulacja zsynchronizowana z ruchem · przegląd systematyczny i metaanaliza RCT (VNS w pętli zamkniętej: implant i prze Zaobserwowano: Poprawa FMA-UE względem kontroli (MD 2,33; 95% CI 0,95–3,70; p = 0,0009) i WMFT (4 RCT; SMD 0,62; 95% CI 0,25–0,98; p = 0,0009); pewność dowodów umiarkowana. Co to daje: Stymulacja zgrana z ćwiczeniami poprawia sprawność ręki po udarze.
Blatt i wsp., 2026 · Case Reports in Neurology ★ (implant) (opis przypadku)
21 wizyt terapii zajęciowej sparowanej z implantem VNS + ćwiczenia w domu · 1 mężczyzna (późne 50. lata), przewlekła dysfunkcja ręki z cechami zgodnymi z CRPS p Zaobserwowano: FMA-UE 57/66 → 62/66; Nine-Hole Peg Test (najlepszy wynik) 57,00 s → 52,44 s; epizody zimna i napięcia ręki z codziennych do kilku dni w tygodniu; mniejsze napięcie mięśni. Co to daje: Kontekst: lepsza sprawność ręki i rzadsze objawy naczynioruchowe po udarze.
pojedyncze sesje: taVNS aktywna lub sham w połączeniu z iTBS · 12 zdrowych osób, taVNS + iTBS vs sham + iTBS, badanie crossover Zaobserwowano: Połączenie aktywnej taVNS z iTBS zmniejszyło pobudliwość korowo-rdzeniową względem sham; autorzy wskazują na mechanizm homeostatyczny. Co to daje: taVNS zmienia reakcję kory ruchowej na stymulację magnetyczną.

Zawroty głowy i równowaga

12 tygodni, jako dodatek do betahistyny · Osoby z chorobą Ménière’a, taVNS + betahistyna vs sham + betahistyna, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Po 12 tygodniach korzystne różnice względem sham w skalach szumów usznych, ograniczeń związanych z zawrotami głowy, pełności ucha oraz w progach słyszenia. Co to daje: Mniej zawrotów, szumów i uczucia pełności ucha w chorobie Ménière’a.
1 zabieg · 18 osób · szyjna nVNS, retrospektywnie Zaobserwowano: Zawroty 5,2 → 3,1 po 15 min; bez efektu w PPPD. Co to daje: Szybka ulga w napadzie.
szyjna nVNS vs standardowe leczenie Zaobserwowano: Lepsza jakość życia (p = 0,04) i mniej depresji (p = 0,002). Co to daje: Lepsze samopoczucie przy przewlekłych zawrotach.
6 tygodni · 22 osoby z PD · RCT z sham Zaobserwowano: Mini-BEST +3,4 pkt. Co to daje: Mniejsze ryzyko upadku.
28 osób · RCT Zaobserwowano: Najspójniejsza poprawa równowagi w grupie łączonej. Co to daje: tVNS jako dodatek do ćwiczeń.
1 sesja · 42 zdrowe osoby · crossover z sham Zaobserwowano: Mniej objawów choroby lokomocyjnej. Co to daje: Badanie laboratoryjne.
b.d. · Uporczywy geotropowy oczopląs położeniowy zmieniający kierunek, tVNS, krótkie doniesienie kliniczne Zaobserwowano: Opis przypadku – wynik w pełnym tekście. Co to daje: Zastosowanie tVNS w uporczywym oczopląsie położeniowym.
8 tygodni, z rehabilitacją przedsionkową · 44 osoby z jednostronną niedoczynnością układu przedsionkowego (40 w analizie), rehabilitacja + taVNS vs sama rehabil Zaobserwowano: Większa poprawa parametrów równowagi, mniejsze nasilenie zawrotów głowy, zmęczenia, lęku przed ruchem oraz objawów lęku i depresji. Co to daje: Lepsza równowaga i mniej zawrotów przy rehabilitacji.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas bodźców wzrokowych · 29 zdrowych osób, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Zmiany w analizie EKG (SPAR) względem sham; spadek gęstości theta korelował ze zmniejszeniem nudności; model rozpoznawał odpowiedź z AUC 0,81. Co to daje: Stymulacja wiąże się z mniejszymi nudnościami w chorobie lokomocyjnej.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas bodźców wzrokowych · 15 zdrowych osób, taVNS vs sham, crossover, EEG Zaobserwowano: Po taVNS istotnie niższy łączny wynik kwestionariusza choroby lokomocyjnej (MSAQ) i jego podskale; słabsza aktywność theta w prawej korze czołowej, ciemieniowej i potylicznej. Co to daje: Mniej objawów choroby lokomocyjnej, w tym nudności.
Beh, 2021 · Otol Neurotol ★ (inna metoda)
1 zabieg w czasie napadu, ocena po 15 min · 4 osoby z napadem migreny przedsionkowej, szyjna nVNS, seria przypadków Zaobserwowano: Zawroty 5 → 1,5/10, ból głowy (3 osoby) 4 → 0,7/10; oczopląs napadowy ustąpił u wszystkich 4 osób. Co to daje: Szybka ulga w zawrotach i bólu głowy w czasie napadu.
1 sesja · 14 zdrowych osób, przezuszna stymulacja vs sham, crossover, choroba lokomocyjna wywołana obrazem Zaobserwowano: Mniej objawów choroby lokomocyjnej (MSAQ) niż po sham; wzrost znormalizowanej mocy HF i spadek LF/HF. Co to daje: Łagodzi chorobę lokomocyjną.

Lęk i PTSD

8 tygodni · 32 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: CAPS-5 ≥10 pkt mniej u 40% vs 28,5%. Co to daje: Akceptowana terapia domowa w PTSD.
3 miesiące · 20 osób · szyjna tcVNS, RCT z sham Zaobserwowano: Objawy PTSD −31% vs sham. Co to daje: Mniej napięcia i drażliwości.
14 dni · 30 osób z PD · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy lęk (HAMA) niż po sham. Co to daje: Spokojniejsze funkcjonowanie.
34 osoby · bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Poprawa HAM-A i BAI; GAD-7 bez istotnej zmiany. Co to daje: Terapia domowa wykonalna.
1–3 dni · badanie otwarte Zaobserwowano: GAD-7 −5,9, BAI −9,4. Co to daje: Szybka ulga w lęku.
14 dni, 4 h dziennie, tragus · 70 dorosłych z populacji ogólnej, RCT z sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Przewaga nad sham w zmniejszeniu lęku i odczuwanego stresu (w grupie wczesnej); bez efektu na objawy depresji. Co to daje: Protokół 4 h dziennie zmniejsza stres i lęk także u osób bez rozpoznania.
4 tygodnie, 4 × 30 min w tygodniu, z terapią poznawczo-behawioralną · 20 osób z objawami OCD po COVID-19, porównanie z samą terapią Zaobserwowano: Większe zmniejszenie objawów OCD w grupie z taVNS (p = 0,001). Co to daje: Sygnał wsparcia psychoterapii w natręctwach.
kilka dni treningu wygaszania · Osoby zdrowe, warunkowanie lęku, tVNS vs sham Zaobserwowano: tVNS w trakcie wygaszania ułatwiła hamowanie reakcji lękowych, utrwalenie pamięci wygaszenia i zapobiegła powrotowi lęku. Co to daje: Kierunek: wzmocnienie terapii ekspozycyjnej w zaburzeniach lękowych.
4 tygodnie, 4 × 30 min w tygodniu · 60 emerytowanych nauczycieli z lękiem, taVNS vs relaksacja Jacobsona Zaobserwowano: Spadek GAD-7 i kortyzolu w ślinie w obu grupach (p < 0,001), większy przy taVNS. Co to daje: Mniej lęku i niższy kortyzol u starszych osób.
1 sesja · 27 osób z wypaleniem i 24 bez, tVNS vs sham Zaobserwowano: Szybsze przetwarzanie przy hamowaniu reakcji (krótsza latencja N2–P3); mniej błędów u osób bez wypalenia. Co to daje: Sygnał wsparcia funkcji wykonawczych.
1 sesja, 30 min · 12 zdrowych dorosłych, crossover z sham, test stresu Zaobserwowano: Kortyzol w ślinie podczas stresu 49,5% vs 106% wartości wyjściowej przy sham (p < 0,05). Co to daje: Łagodniejsza reakcja hormonalna na stres.
pojedyncze sesje z odsłuchem traumy · 22 osoby z PTSD, szyjna tcVNS vs sham, PET Zaobserwowano: Większa aktywacja przedniego zakrętu obręczy i hipokampa podczas wspomnień traumy – kierunek odwrotny do zmian w PTSD. Co to daje: Badanie mechanizmu – nie dowód skuteczności w codziennym życiu.
3 miesiące, 2 × dziennie w domu · 15 osób z PTSD, szyjna tcVNS vs sham Zaobserwowano: Odtwarzanie tekstu z pamięci lepsze o 91% w grupie aktywnej (p = 0,03); bez zmian przy sham. Co to daje: Lepsza pamięć – inna metoda (szyjna).
1 h przy zgaszeniu światła, 2 noce · 13 weteranów z PTSD, stymulacja tragusa vs płatka (sham), polisomnografia Zaobserwowano: Więcej snu głębokiego N3, mniej niestabilności snu (CAP), wyższa aktywność przywspółczulna w nocy; nieco krótszy całkowity sen. Co to daje: Sygnał głębszego, stabilniejszego snu w PTSD.
9 tygodni, 4 h dziennie · 15 kobiet z zaburzeniami odżywiania, badanie otwarte Zaobserwowano: Lęk (BAI) 24,7 → 13,8; depresja (HAMD) 18,3 → 9,1. Co to daje: Mniej lęku w zaburzeniach odżywiania.
1 tydzień; obserwacja 2 tygodnie · 42 studentów z podwyższonym lękiem, taVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Istotny spadek lęku (BAI) i napięcia mięśni żwaczy w spoczynku; efekt utrzymany 2 tygodnie po zakończeniu. Co to daje: Mniej lęku i zaciskania szczęk.
4 tygodnie, 3 × 30 min w tygodniu · 42 starszych pracowników ochrony zdrowia z lękiem i bezsennością, taVNS vs relaksacja Jacobsona Zaobserwowano: Istotna poprawa jakości snu i spadek lęku po 4 tygodniach (p = 0,001), większa niż w grupie relaksacji. Co to daje: Mniej lęku i lepszy sen u przeciążonych pracowników.
1 sesja w trakcie wygaszania · 31 zdrowych osób, warunkowanie lęku, tVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Szybsze świadome wygaszanie lęku (oczekiwanie bodźca), ale bez lepszego utrwalenia po 24 h. Co to daje: Wskazówka dla terapii ekspozycyjnej – efekt krótkotrwały.
3 noce, 1 h stymulacji przy zasypianiu · 21 weteranów z PTSD (z łagodnym urazem mózgu lub bez), różne parametry tVNS vs sham, polisomnografia Zaobserwowano: Wariant 20 Hz, 100 µs zwiększył udział snu głębokiego N3 i poprawił reakcję przestrachu następnego dnia w porównaniu ze sham; był też najlepiej tolerowany. Co to daje: Głębszy sen i mniejsza nadmierna czujność w PTSD.
8 tygodni · 40 osób z bruksizmem, taVNS + ćwiczenia Rocabado vs same ćwiczenia, RCT pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Większa poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej, mniejszy stres oraz mniejsza spoczynkowa aktywność, napięcie i sztywność mięśni żwaczy niż przy samych ćwiczeniach. Co to daje: Mniej zaciskania zębów i napięcia szczęk, mniej stresu.
1 sesja · 40 zdrowych osób, taVNS vs sham, EEG i przewodnictwo skóry Zaobserwowano: Mniejsza reakcja przewodnictwa skóry na bodźce kojarzone z zagrożeniem i mniejsza amplituda LPP w EEG. Co to daje: Słabsza reakcja na wyuczony lęk – kierunek dla terapii lęku.
9 sesji: w 3 kolejne dni albo w 1 dzień · 10 pacjentów oddziału psychiatrycznego z depresją i lękiem, badanie otwarte, 2 schematy dawkowania Zaobserwowano: PHQ-9 −6,00 ± 7,57, BDI −11,00 ± 11,59 i BAI −9,40 ± 10,52 względem początku (p < 0,05); GAD-7 również niższy (p < 0,05). Co to daje: Mniej objawów depresji i lęku w ciągu kilku dni hospitalizacji.
12 tygodni, 2 × 30 min dziennie, muszla uszna, 20 Hz · 30 osób z AIDS i objawami depresyjnymi (po 15; ukończyło 29), taVNS vs sham (zewnętrzny brzeg ucha), RCT Zaobserwowano: Depresja (HAMD-17) po 12 tygodniach 6,20 vs 11,42 po sham (różnica 5,22 pkt; 95% CI 1,94–8,50; p = 0,0022); lęk (HAMA) 8,27 vs 13,53 (p = 0,042); jakość życia (WHOQOL-HIV BREF) 86,76 vs 71,41 (p = 0,0004); w HRV wzrost HF i spadek LF/HF. Co to daje: Mniej depresji i lęku oraz lepsza jakość życia przy AIDS.
4 tygodnie, 30 min dziennie, 7 dni w tygodniu · 18 młodych zawodniczek strzelectwa (po 9), stymulacja nerwu błędnego vs grupa kontrolna, RCT Zaobserwowano: Mniejszy stres (p < 0,01), lęk poznawczy (p < 0,001), lęk somatyczny (p < 0,01) i objawy depresyjne (p < 0,01) oraz większa pewność siebie (p < 0,001) niż w grupie kontrolnej (interakcja grupa × czas; dane ze streszczenia). Co to daje: Mniej stresu i lęku startowego oraz większa pewność siebie.
4 tygodnie · 70 osób z bezsennością pierwotną (67 ukończyło), taVNS vs sham, RCT z fMRI Zaobserwowano: Istotnie większy spadek PSQI, ISI i skali lęku SAS niż po sham; wyjściowa łączność przodomózgowia podstawnego z korą wzrokową przewidywała odpowiedź na leczenie. Co to daje: Lepszy sen i mniej lęku przy bezsenności.
8 tygodni, 1 sesja po 1 h tygodniowo · 17 pacjentów z long COVID, otwarte badanie pilotażowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Objawy autonomiczne (COMPASS-31) spadły z 33,71 do 13,78 (p < 0,0001); objawy stresu pourazowego (PCL-5) z 25,76 do 19,47 (p = 0,028); wynik poznawczy (COGBAT) wzrósł z 37,71 do 49,41 (p = 0,011). Bez zdarzeń niepożądanych. Co to daje: Mniej objawów układu autonomicznego i lepsza koncentracja po long COVID.
12 tygodni fazy ostrej, obserwacja do 4 lat · 11 dorosłych z opornym na leczenie OCD, lękiem napadowym lub PTSD, badanie otwarte bez grupy kontrolnej, VNS dodan Zaobserwowano: Po 12 tygodniach 3 z 7 osób z OCD odpowiedziały na leczenie (spadek Y-BOCS o ≥25%); w całej grupie 3 osoby odpowiedziały w skali lęku HAM-A. Lęk istotnie niższy w 14 z 18 kwartałów obserwacji. Po 4 latach 4 osoby (w tym 2 z OCD) nadal stymulowane, z utrzymaną poprawą (dane ze streszczenia). Co to daje: Wstępny sygnał długotrwałej poprawy w opornym OCD.
1 sesja aktywna i 1 sham · 16 osób z chorobą Parkinsona i lękiem, taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: W ograniczonej przestrzeni mniejszy błąd przenoszenia ciężaru ciała (p = 0,002 i p = 0,001) i większy zakres wychyleń; niższe przewodnictwo skóry jako wskaźnik lęku (p = 0,012 i p < 0,001). Co to daje: Lepsza równowaga i mniej lęku w ciasnej przestrzeni.
1 sesja podczas indukcji nastroju · 34 kobiety z osobowością borderline, taVNS vs sham, RCT pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Niższy negatywny afekt (PANAS) podczas oglądania materiałów wywołujących emocje niż po sham (p = 0,022). Co to daje: Słabsza reakcja na trudne emocje.
1 sesja aktywna i 1 sham · 68 osób (34 z większym i 34 z mniejszym nasileniem objawów depresji), taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Większa gotowość do wysiłku dla nagrody, zwłaszcza przy małym prawdopodobieństwie nagrody i u osób z większym nasileniem depresji; mniejszy deklarowany lęk w obu grupach. Co to daje: Więcej motywacji przy objawach anhedonii.
4 tygodnie, 2 × dziennie, z wolnym oddychaniem · 20 kobiet z Ukrainy z objawami PTSD związanymi z wojną, porównanie z okresem oczekiwania Zaobserwowano: Poprawa większości wyników samoopisowych; najsilniej zmalały bezsenność (dz = 1,01) i objawy somatyczne (dz = 0,84); efekt częściowo utrzymywał się w obserwacji. Co to daje: Lepszy sen i mniej dolegliwości z ciała po traumie wojennej.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas zadań stresowych · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Po zadaniach liczenia i 2-back stres istotnie rósł tylko po sham; przy taVNS większa sprawność sieci EEG (krótsza ścieżka w paśmie theta). Co to daje: Stymulacja chroni przed narastaniem stresu.
sesje podczas zadań stresowych · Osoby po traumie, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Grelina po wspomnieniach traumy 265 vs 479 pg/ml (p = 0,01), po wystąpieniu publicznym i liczeniu 293 vs 540 pg/ml (p = 0,009). Co to daje: Słabsza hormonalna reakcja na stres.
Gazi i wsp., 2023 · IEEE EMBC ★ (inna metoda)
sesje podczas wspomnień traumy · 26 osób po traumie, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Zmiany pracy serca, naczyń i oddechu pojawiały się w ciągu sekund od stymulacji. Co to daje: Szybka reakcja organizmu w ostrym stresie.
8 tygodni · 25 osób z nawracającą depresją, badanie jednoramienne Zaobserwowano: Istotny spadek HAMD-17, SDS, HAMA, SAS i ruminacji RRS (p < 0,05); zmiany łączności jąder podstawy związane z poprawą HAMD-17. Co to daje: Mniej depresji, lęku i natrętnego rozmyślania.
Gazi i wsp., 2021 · IEEE EMBC ★ (inna metoda)
sesje podczas wspomnień traumy · 24 osoby z PTSD, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Słabsza reakcja wskaźnika 1/PTT (związanego z ciśnieniem i napięciem naczyń) na wspomnienia traumy i w 1. minucie stymulacji (p < 0,05). Co to daje: Łagodniejsza reakcja naczyń na stres.
sesje podczas wspomnień traumy · 26 osób po traumie, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Dłuższy czas wydechu w kolejnych minutach po aktywnej stymulacji niż po sham. Co to daje: Spokojniejszy oddech po stymulacji.
sesje podczas wspomnień traumy · 50 osób po traumie (24 z PTSD), stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Rytm oddechu wiązał się z aktywnością ciała migdałowatego, wyspy i kory przedczołowej; u osób bez PTSD aktywna stymulacja zmieniała rytm wydechu. Co to daje: Stymulacja wpływa na oddech w stresie.
8 tygodni, 2 × 30 min dziennie · 32 osoby z depresją i 32 zdrowe, fMRI Zaobserwowano: Spadek HAMD i HAMA; mniej odpowiedzi, błędów i błędów perseweracyjnych w teście sortowania kart Wisconsin (p < 0,05). Co to daje: Lepszy nastrój i elastyczność myślenia.
5 sesji po 20 min, 20 Hz, lewe ucho; ocena po leczeniu i po 4 tygodniach · Osoby z przewlekłym stresem, taVNS vs sham (oraz tDCS vs sham), RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Po aktywnych interwencjach mniej objawów stresu (LSSI), niższy stres postrzegany (PSS-10) i lepsza jakość snu (PSQI). Co to daje: Mniej stresu i lepszy sen.
1 sesja z zadaniem stresu psychospołecznego · Zdrowi dorośli, taVNS (muszla) vs sham (płatek ucha) Zaobserwowano: Mniej subiektywnego natrętnego, powtarzalnego myślenia po stresie niż po sham. Co to daje: Łatwiej przestać rozmyślać po stresie.
2 tygodnie, 30 min dziennie · 35 osób z uczuciem guli w gardle, bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Mediana wyniku LUMP spadła z 10 do 5 (p < 0,001); spadek lęku (SAS 46,0 → 43,0) i depresji (SDS 49,5 → 44,7), głównie u osób z podwyższonym wynikiem wyjściowym. Co to daje: Słabsze uczucie guli w gardle i mniej napięcia.
1 sesja podczas ekspozycji laboratoryjnej, między ekspozycjami na żywo · Osoby z fobią przed pająkami, taVNS vs sham Zaobserwowano: Szybsze zmniejszanie unikania podczas kolejnych ekspozycji na żywą tarantulę; słabsza tachykardia lękowa i aktywność mięśnia marszczącego brwi na zdjęcia tarantuli (dane ze streszczenia). Co to daje: Stymulacja wspiera terapię ekspozycyjną fobii.
1 sesja w trakcie zadania (cymba concha; sham – płatek ucha) · 97 osób silnie zamartwiających się, tVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Po tVNS istotnie mniej spontanicznych natrętnych negatywnych myśli w okresie przed wywołaniem zamartwiania. Co to daje: Mniej natrętnych, zamartwiających myśli.
1 sesja w fazie generalizacji i wygaszania · 58 zdrowych studentów (29 tVNS, 29 sham), randomizacja Zaobserwowano: Podczas wygaszania osoby po tVNS deklarowały istotnie niższe oczekiwanie bodźca awersyjnego niż po sham – silniejsze wygaszanie strachu. Co to daje: Łatwiejsze wygaszanie wyuczonego strachu.
1 sesja w fazie wygaszania (3-dniowy eksperyment) · 42 zdrowych studentów, tVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: tVNS ułatwiała wygaszanie deklarowanego oczekiwania zagrożenia w porównaniu z sham. Co to daje: Szybsze wygaszanie wyuczonego strachu.
4 tygodnie, 2 × 30 min dziennie, 5 dni w tygodniu; kontrola po 6 tygodniach · 35 osób z bezsennością pierwotną i objawami afektywnymi, porównanie przed i po Zaobserwowano: PSQI istotnie niższy już po 2 tygodniach (13,20 ± 3,61); HAM-D17 i HAMA istotnie niższe po 4 i 6 tygodniach. Bez działań niepożądanych. Co to daje: Lepszy sen oraz mniej objawów depresji i lęku.
Parmar i Makulski, 2025 · Pain Med Case Rep ★ (opis przypadku, inna metoda)
szyjna nVNS, czas nie podany · 46-letni weteran z przewlekłym pourazowym bólem głowy, oporny na leczenie (w tym toksynę botulinową), szyjna nVNS Zaobserwowano: Wyraźne zmniejszenie częstości i nasilenia bólu głowy oraz istotne zmniejszenie lęku (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej bólu głowy i lęku po urazie mózgu u pacjenta, któremu nie pomogły inne leczenia.
3–4 miesiące, dodatek do leczenia standardowego · podgrupa osób z przewlekłymi objawami po łagodnym urazie mózgu i objawami PTSD (PCL-5 ≥ 31), szyjna nVNS, anal Zaobserwowano: NSI 2,50 → 2,03 (q < 0,05); największa poprawa w objawach emocjonalnych (−0,58) i poznawczych (−0,64), także somatycznych i przedsionkowych; u 40% spadek obciążenia objawami o ≥30%. Co to daje: Mniej objawów emocjonalnych i poznawczych po urazie mózgu u osób z PTSD.
Wittbrodt i wsp., 2020 · Brain Stimul ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja, 3 bloki przypominania traumy · 19 osób po traumie bez PTSD, szyjna nVNS (n = 11) vs sham (n = 8), badanie podwójnie ślepe, PET Zaobserwowano: Mniejsza aktywacja kory przedczołowej i oczodołowo-czołowej, wyspy, zakrętu przyhipokampowego i przedniego zakrętu obręczy w czasie przypominania traumy niż po sham. Co to daje: Mózg słabiej reaguje na wspomnienia traumatyczne.
6 cotygodniowych sesji do 30 min · 17 uczniów w wieku 15–17 lat (14 ukończyło), taVNS łącznie z wolnym oddychaniem i biofeedbackiem HRV, program szkolny bez gru Zaobserwowano: Spadek lęku sytuacyjnego (STAI-State) po programie; ocena programu 4,92/5; 1 łagodne, przemijające zdarzenie niepożądane. Co to daje: Mniej lęku u młodzieży w programie szkolnym.
3 dni ekspozycji na stres · 30 osób po traumie (12 z PTSD), szyjna tcVNS vs sham, randomizowane podwójnie ślepe Zaobserwowano: PACAP we krwi rósł istotnie tylko po sham (dzień 2 i 3, p = 0,04); po tcVNS wzrost nieistotny. Co to daje: Stymulacja może łagodzić biologiczną reakcję na stres.
1 wizyta, 3 h z przypominaniem traumy · 41 osób po traumie (22 z PTSD), szyjna tcVNS vs sham, randomizowane podwójnie ślepe Zaobserwowano: U osób z PTSD po aktywnej stymulacji narastający spadek tętna – ok. 5% poniżej wartości wyjściowych pod koniec badania (p < 0,05 vs sham). Co to daje: Uspokojenie pracy serca w PTSD.
3 miesiące, 2 × dziennie · 11 osób z PTSD, szyjna tcVNS (n = 6) vs sham (n = 5), randomizacja, PET Zaobserwowano: Po 3 miesiącach brak aktywacji obszarów strachu (tylny zakręt obręczy, wzgórze, zakręt przyhipokampowy) przy przypominaniu traumy, widocznej po sham; wzrost aktywności przyśrodkowej kory przedczołowej. Co to daje: Mózg słabiej reaguje strachem na wspomnienia traumy.
4 tygodnie, 5 min dziennie · 28 osób z nasilonym lękiem (BAI ≥ 16), ultradźwiękowa stymulacja gałęzi usznej nerwu błędnego, bez sham Zaobserwowano: BAI −14,9 pkt (d = 1,06), PCL-5 −20,0 pkt (p = 0,001); 1 łagodne zdarzenie niepożądane. Co to daje: Mniej lęku i objawów stresu pourazowego.
3 dni ekspozycji na stres · 24 osoby po traumie (bez PTSD), szyjna tcVNS vs sham, podwójnie ślepe, czujniki noszone Zaobserwowano: Po stresie traumatycznym dłuższy okres przedwyrzutowy serca (+4,2 ms), większa amplituda PPG i wolniejszy oddech niż po sham. Co to daje: Słabsza reakcja współczulna na stres.
10 sesji · 12 dorosłych z lękiem i depresją, tDCS + szyjna stymulacja z PEMF + wsparcie psychologiczne (leczenie łączone), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: BAI −52,0% i BDI −55,9% (p = 0,002); odpowiedź w depresji u 50%, w lęku u 41,7%. Co to daje: Mniej lęku i depresji przy leczeniu łączonym.
1 sesja w czasie 10-minutowego filmu · 63 osoby, taVNS (n = 33) vs sham (n = 30), randomizacja, ciągła ocena strachu i fNIRS Zaobserwowano: Mniejszy subiektywny strach w 4 fazach zagrożenia filmu; mniejsza aktywacja przyśrodkowej kory przedczołowej w scenie ucieczki i silniejsza łączność w jej obrębie. Co to daje: Słabsze odczuwanie strachu – możliwe wsparcie terapii ekspozycyjnej.
metaanaliza 6 RCT · 324 osoby z bólem neuropatycznym, taVNS dodany do leczenia vs sham Zaobserwowano: Mniejszy ból po 1 tygodniu (SMD −0,64) i po 4 tygodniach (SMD −0,85); odpowiedź kliniczna RR 2,14; mniej lęku po 1 tygodniu (SMD −0,57; 2 badania); bez poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniejszy ból neuropatyczny w pierwszym miesiącu stymulacji.
10 dni, 2× dziennie w trakcie medytacji mindfulness · 63 mężczyzn z uzależnieniem od alkoholu (AUD), mindfulness + taVNS (n = 32) vs mindfulness + sham (n = 31) Zaobserwowano: Większa poprawa kontroli hamowania przy emocjach (trafność w próbach no-go z twarzami gniewnymi) niż po sham (p < 0,001); w grupie aktywnej wysoka trafność niezależnie od wyniku wyjściowego (β = −0,015; p = 0,798), w sham zależna od niego (β = 0,406; p < 0,001). Wzrost sprzężenia mózg–serce (HRV–EEG) tylko w grupie aktywnej; większy i wcześniejszy spadek lęku i głodu alkoholowego. Co to daje: Lepsza kontrola nad impulsami i mniejszy głód alkoholu przy medytacji.

Schizofrenia

2 tygodnie · 50 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Większa poprawa objawów negatywnych (PANSS-FSNS) niż po sham: różnica −1,36 pkt (p = 0,033); efekt utrzymał się w 2-tygodniowej obserwacji. Co to daje: Mniej apatii i wycofania.
2 tygodnie, 10 sesji po 30 min, 25 Hz · 51 starszych pacjentów ze schizofrenią w szpitalu, taVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Mniej błędów w zadaniu przestrzennej pamięci roboczej niż po sham (efekt czasu i interakcji; p < 0,001); poprawa widoczna już po pojedynczej sesji. Co to daje: Lepsza pamięć robocza u starszych osób ze schizofrenią.

Uzależnienia

21 osób · szyjna tcVNS · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej objawów odstawienia, bólu i dyskomfortu. Co to daje: Łagodniejsze odstawienie.
31 osób · stymulacja uszna (tAN) Zaobserwowano: COWS −45,9% po 60 min. Co to daje: Szybka ulga.
114 mężczyzn · vs kontrola Zaobserwowano: Mniej depresji, lepszy sen, wzrost BDNF. Co to daje: Mniejsze ryzyko nawrotu.
do 12 dni, do 4 × 30 min dziennie · 8 noworodków z zespołem odstawienia opioidów, stymulacja uszna (tAN) jako dodatek do morfiny, badanie otwarte Zaobserwowano: U 7 z 8 noworodków odstawiono morfinę w trakcie terapii; mediana czasu od rozpoczęcia tAN do odstawienia morfiny 6 dni; dobra tolerancja. Co to daje: Krótsze podawanie morfiny noworodkom.
sesje w trakcie ostrego odstawienia · Osoby odstawiające opioidy, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda) Zaobserwowano: Mniejsza zmienność czasu wdechu niż po sham (p = 0,02); mediana zmiany o 500 ms mniejsza. Co to daje: Spokojniejszy oddech podczas odstawienia.
1 sesja podczas badania PET · Osoby z uzależnieniem od opioidów w odstawieniu, stymulacja szyjna vs sham Zaobserwowano: Większa aktywność przedniej kory obręczy i lewego dolnego zakrętu czołowego podczas bodźców związanych z opioidami (dane ze streszczenia). Co to daje: Stymulacja zmienia reakcję mózgu na bodźce związane z nałogiem.
Klaming i wsp., 2025 · Neuromodulation ★★★ (inna metoda)
7 dni, samodzielnie w domu · 19 mężczyzn (weteranów) z uzależnieniem od alkoholu, szyjna nVNS vs sham, RCT podwójnie ślepe Zaobserwowano: Większy spadek po nVNS niż po sham: objawy depresji PHQ-8 (p = 0,04), szkody związane z alkoholem DrInC-2R (p = 0,02), ograniczenia funkcjonowania BIPF (p = 0,01); stosowanie terapii 94%. Co to daje: Lepszy nastrój i funkcjonowanie w czasie odstawiania alkoholu.
10 dni, 2× dziennie w trakcie medytacji mindfulness · 63 mężczyzn z uzależnieniem od alkoholu (AUD), mindfulness + taVNS (n = 32) vs mindfulness + sham (n = 31) Zaobserwowano: Większa poprawa kontroli hamowania przy emocjach (trafność w próbach no-go z twarzami gniewnymi) niż po sham (p < 0,001); w grupie aktywnej wysoka trafność niezależnie od wyniku wyjściowego (β = −0,015; p = 0,798), w sham zależna od niego (β = 0,406; p < 0,001). Wzrost sprzężenia mózg–serce (HRV–EEG) tylko w grupie aktywnej; większy i wcześniejszy spadek lęku i głodu alkoholowego. Co to daje: Lepsza kontrola nad impulsami i mniejszy głód alkoholu przy medytacji.

Nowotwory – objawy leczenia

ok. 10 dni · 27 osób · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy ból i lepszy sen. Co to daje: Mniej pieczenia stóp i dłoni.
okres okołooperacyjny; 20 min przed znieczuleniem, 25 Hz · 134 osoby po laparoskopowej resekcji raka jelita grubego, taVNS o niskim natężeniu vs brak stymulacji Zaobserwowano: Pooperacyjne porażenie jelit 6,25% vs 20% (p = 0,022); regularniejsze ruchy jelit po 24–48 h (p < 0,001). Co to daje: Szybszy powrót pracy jelit po operacji.
2 tygodnie, co noc, obustronnie · Kobiety z rakiem piersi i bezsennością, badanie otwarte Zaobserwowano: Mniejsze nasilenie bezsenności, krótsze zasypianie, lepsza efektywność snu, mniej wybudzeń, mniejsze zmęczenie i objawy depresji; wzrost HRV. Co to daje: Sygnał w bezsenności onkologicznej.
1 dzień przed operacją i 4 doby po, 30 min dziennie · 103 seniorów operowanych z powodu guzów przewodu pokarmowego (49 taVNS, 52 sham), RCT Zaobserwowano: Pooperacyjne zaburzenia poznawcze u 10,2% vs 32,7% po sham (p = 0,006); niższe S100β i IL-6, mniej nudności i wymiotów (p = 0,017). Co to daje: Trzy razy rzadsze zaburzenia pamięci po operacji.
dzień przed i dzień po operacji · Osoby po laparoskopowej operacji guza przewodu pokarmowego, taVNS vs stymulacja kontrolna, RCT Zaobserwowano: Spadek bólu w VAS po 24 h: mediana 12 vs 5 mm (p < 0,001); mniej opioidów po 48 i 72 h; pierwsze gazy po 45 vs 75 h (p < 0,001). Co to daje: Mniej bólu i szybszy powrót pracy jelit.
7 dni, 2 × 30 min dziennie, razem z pregabaliną · 116 osób z bólem neuropatycznym po radioterapii nowotworów głowy i szyi, taVNS vs sham, RCT wieloośrodkowe Zaobserwowano: Spadek bólu (NRS) o 2,43 vs 1,12 pkt po sham; różnica 1,31 pkt (p < 0,001). Co to daje: Szybsza ulga w bólu neuropatycznym na początku leczenia.
sesje z pomiarem HRV · 28 osób z neuropatią po chemioterapii lub cukrzycową, pilotaż randomizowany z sham Zaobserwowano: Podczas aktywnej taVNS spadek mrowienia (mediana −2,0) i bólu (mediana −1,5) oraz wzrost SDNN z 34,9 do 44,8 ms. Co to daje: Mniej mrowienia i bólu w neuropatii.
okołooperacyjnie · 103 seniorów operowanych laparoskopowo z powodu guzów przewodu pokarmowego (99 w analizie), taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Od 7. doby wyższy wynik MoCA niż po sham (p = 0,01); różnica 2,06 pkt po 1 miesiącu i 2,97 pkt po 3 miesiącach (p < 0,01); w 7. dobie niższe IL-1β i S100β (p < 0,001) i mniejsze pogorszenie nastroju (HAMD-24). Działania niepożądane ok. 4,1% w obu grupach, łagodne miejscowe (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsza pamięć i myślenie u starszych osób po operacji nowotworu, utrzymane do 3 miesięcy.

Trądzik różowaty

3 tygodnie · 72 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: CEA 1,56 vs 2,47 (p < 0,001). Co to daje: Mniej czerwienienia się.
3 tygodnie · 72 osoby · RCT z sham Zaobserwowano: Mniej lęku, depresji, zaburzeń snu, migreny i zmęczenia. Co to daje: Lepsze samopoczucie.
5 dni · Mężczyzna stosujący szyjną tVNS z powodu bólu głowy Zaobserwowano: SEDASI 23 → 8 po 5 dniach stymulacji; po 2 tygodniach przerwy wzrost do 24. Co to daje: Sygnał w zapalnej chorobie skóry twarzy.

Bolesne miesiączkowanie

2 cykle · 34 kobiety · RCT z sham Zaobserwowano: Mniejszy ból i objawy, lepsza sprawność. Co to daje: Mniej bólu w dni miesiączki.
Czura i wsp., 2026 · Bioelectronic Medicine ★ (pilotaż, inna metoda)
dwie miesiączki ze stymulacją (2 × 1 h dziennie, potem 1 × 2 h dziennie) · 11 kobiet z obfitymi miesiączkami, otwarta stymulacja nerwu błędnego i trójdzielnego Zaobserwowano: Niższy wynik PBAC (szacowana utrata krwi) i krótszy czas miesiączki niż w cyklu wyjściowym bez stymulacji; wysoka ocena komfortu urządzenia (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniejsze krwawienie miesiączkowe – inna metoda (łączona stymulacja nerwu błędnego i trójdzielnego).
5 kolejnych dni przed spodziewaną miesiączką · 34 kobiety z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, taVNS vs sham, RCT, 2 cykle Zaobserwowano: Istotna przewaga taVNS nad sham (p < 0,05) w bólu (NRS), progu bólu uciskowego, objawach menstruacyjnych (MSQ), wpływie na funkcjonowanie (FEMD), lęku (HAM-A) i dystansie 6-minutowego marszu. Co to daje: Mniej bólu miesiączkowego i lepsze samopoczucie.
6 miesięcy · 6 pacjentek (4 z adenomiozą, 2 z endometriozą), bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Zmniejszenie bólu miesiączkowego po 3 i 6 miesiącach stosowania; dobra tolerancja (dane ze streszczenia, bez wartości liczbowych). Co to daje: Mniej bólu miesiączkowego przy adenomiozie i endometriozie.
10 kolejnych dni; ocena w 1., 2. i 6. cyklu · 60 kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, taVNS vs sham, RCT pojedynczo ślepe (+30 zdrowych do porównania Zaobserwowano: Złagodzenie objawów bolesnego miesiączkowania utrzymujące się co najmniej 6 miesięcy; wyjściowe mikrostany EEG wiązały się z różnicami w odpowiedzi (dane ze streszczenia). Co to daje: Efekt 10 dni stymulacji utrzymuje się przez pół roku.
Czura i wsp., 2025 · Front Med ★ (pilotaż, inna metoda)
2 × 1 h dziennie przez całą miesiączkę · 16 kobiet z obfitymi miesiączkami (8 z chorobą von Willebranda), stymulacja nerwu błędnego i trójdzielnego, bez grupy k Zaobserwowano: Wynik PBAC niższy o 57% (choroba von Willebranda) i 54% (przyczyna nieznana) niż w cyklu wyjściowym; miesiączka krótsza o 19%. Co to daje: Mniejsza utrata krwi podczas miesiączki.

Stwardnienie rozsiane

2–3 miesiące · 3 osoby ze stwardnieniem rozsianym, drżeniem móżdżkowym i zaburzeniami połykania, implant VNS Zaobserwowano: Poprawa drżenia posturalnego po 2 miesiącach i połykania po 3 miesiącach. Co to daje: Kontekst: implant w SM.
2 tygodnie, 4 h dziennie · 76 dorosłych, RCT z sham Zaobserwowano: Lepsza pamięć krótkotrwała tylko w grupie aktywnej. Co to daje: Dane pośrednie: protokół jak w tVNS®-E poprawił pamięć.
4 dni · 18 osób z toczniem, RCT z sham Zaobserwowano: Mniej zmęczenia i bólu. Co to daje: Dane pośrednie: zmęczenie w chorobie autoimmunologicznej.

Funkcje poznawcze u zdrowych

1 sesja · 80 zdrowych młodych osób, tVNS vs sham, RCT międzygrupowe Zaobserwowano: Lepsze myślenie dywergencyjne (zadanie alternatywnych zastosowań) niż przy sham. Co to daje: Więcej pomysłów przy zadaniach twórczych.
2 sesje (aktywna i sham) · 24 zdrowe osoby, crossover z sham Zaobserwowano: Lepsze rozpoznawanie emocji z całych twarzy niż przy sham. Co to daje: Trafniejsze odczytywanie emocji z twarzy.
b.d. · 60 zdrowych młodych osób, taVNS + gry treningowe i ćwiczenia aerobowe vs same gry i ćwiczenia Zaobserwowano: Większa poprawa dwóch parametrów pamięci wzrokowej. Co to daje: Lepsze zapamiętywanie obrazów przy treningu.
1 sesja · 30 seniorów · z sham Zaobserwowano: Lepsza pamięć skojarzeniowa twarz–imię. Co to daje: Łatwiej zapamiętać imiona.
1 sesja · 81 osób · z sham Zaobserwowano: Większa gotowość do wysiłku po nagrodę. Co to daje: Wsparcie przy braku motywacji.
1 sesja w trakcie wygaszania · 31 zdrowych osób, warunkowanie lęku, tVNS vs sham, RCT Zaobserwowano: Szybsze świadome wygaszanie lęku (oczekiwanie bodźca), ale bez lepszego utrwalenia po 24 h. Co to daje: Wskazówka dla terapii ekspozycyjnej – efekt krótkotrwały.
1 sesja · 40 zdrowych młodych dorosłych, tVNS vs sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Sprawniejszy wybór reakcji w najbardziej wymagających fragmentach sekwencji ruchów. Co to daje: Lepsza kontrola działania przy złożonych zadaniach.
1 sesja · 40 zdrowych młodych osób, tVNS vs sham, pojedynczo zaślepione, badanie międzygrupowe Zaobserwowano: Większe spowolnienie reakcji po błędzie (post-error slowing) przy aktywnej tVNS niż przy sham, w obu zadaniach poznawczych. Co to daje: Ostrożniejsze działanie po pomyłce – lepsza regulacja zachowania.
krótkie impulsy 3,4 s, cymba concha · 24 zdrowych mężczyzn, tVNS vs stymulacja płatka (sham) Zaobserwowano: Przejściowe rozszerzenie źrenic i silniejsze tłumienie potylicznego rytmu alfa w EEG niż przy sham, przy podobnym odczuciu stymulacji. Co to daje: Dowód, że stymulacja cymba concha pobudza układ noradrenergiczny.
krótkie impulsy 3,4 s · 29 zdrowych osób, replikacja badania Sharon 2021, taVNS vs sham Zaobserwowano: Potwierdzono większe rozszerzenie źrenic przy taVNS niż przy sham (p = 0,009); zmiany rytmu alfa nie powtórzono. Co to daje: Niezależne potwierdzenie pobudzenia układu noradrenergicznego.
1 sesja na warunek · Zdrowe osoby, tVNS vs sham, nieruchome i poruszające się sylwetki Zaobserwowano: Lepsze rozpoznawanie złości, słabsze rozpoznawanie smutku – niezależnie od tego, czy sylwetka była nieruchoma, czy w ruchu. Co to daje: tVNS zmienia odbiór emocji wyrażanych ciałem.
1 sesja, różne protokoły stymulacji · Zdrowe osoby, dwa badania ERP, taVNS vs sham Zaobserwowano: Silniejsze przetwarzanie i lepsze późniejsze rozpoznawanie nieprzyjemnych obrazów (większe LPP i efekt Old/New). Co to daje: Lepsze utrwalanie wspomnień emocjonalnych.
krótkie impulsy 3 s podczas zapamiętywania · 24 młodych dorosłych, taVNS vs sham vs brak stymulacji Zaobserwowano: Aktywna stymulacja wybiórczo poprawiła zapamiętywanie zdarzeń negatywnych (rozpoznawanie natychmiast i po 24 h). Co to daje: Lepsza pamięć zdarzeń emocjonalnych.
przed i w trakcie rozmowy konfliktowej · 67 par (134 osoby), tVNS vs sham u obojga partnerów Zaobserwowano: Większa synchronizacja ruchów partnerów podczas konfliktu przy tVNS. Co to daje: Lepsze „zgranie” w trudnej rozmowie.
1 sesja na warunek · 49 osób w analizie, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Wzrost oksytocyny w ślinie; dłuższe patrzenie na okolice nosa twarzy, skorelowane ze wzrostem oksytocyny. Co to daje: Biologiczne podstawy wpływu na kontakt społeczny.
1 sesja · Zdrowe osoby, tVNS vs sham, test skojarzeń utajonych Zaobserwowano: Osłabienie automatycznego skojarzenia „ja – duchowość”. Co to daje: Wpływ na utajone postawy wobec siebie.
1 h, NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E · 21 zdrowych kobiet, tVNS vs sham, fMRI Zaobserwowano: Zmieniona odpowiedź mózgu na zdjęcia jedzenia (m.in. wyspa, ciało migdałowate, wzgórze, hipokamp). Co to daje: Wpływ na mózgowe przetwarzanie bodźców pokarmowych.
1 sesja na warunek, 80 Hz vs 10 Hz vs placebo · 18 zdrowych mężczyzn, crossover, podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Stymulacja 80 Hz poprawiła wynik nadprogowego testu węchowego (p = 0,021) i aktywność prawej kory oczodołowo-czołowej (p = 0,014). Co to daje: Kierunek dla zaburzeń węchu, np. we wczesnym Parkinsonie i Alzheimerze.
Jigo i wsp., 2024 · Scientific Reports ★★ (zdrowi, inna metoda)
sesje 15–20 min, stymulacja ciągła 30 Hz · 29 zdrowych osób, trzy eksperymenty crossover z sham, stymulacja szyjna (tcVNS) Zaobserwowano: Lepsze rozróżnianie przerw w dźwiękach o 37% (p = 0,00052) i rozpoznawanie liter o 23% (p = 0,038) przy stymulacji szyjnej. Co to daje: Ostrzejszy słuch i wzrok w trakcie stymulacji.
8 sesji w 4 tygodnie · 10 zdrowych kobiet: 5 z taVNS, 5 w grupie kontrolnej Zaobserwowano: Wzrost stosunku alfa/theta w EEG u wszystkich stymulowanych; zmiany alfa/theta i theta/beta różniły grupy; dobra tolerancja. Co to daje: Kierunek dla regulacji emocji.
1 sesja · 83 zdrowe osoby, taVNS vs sham Zaobserwowano: Skuteczniejsza reinterpretacja poznawcza – reakcje na obrazy emocjonalne oceniane jako mniej intensywne. Co to daje: Łatwiejsze opanowanie silnych emocji.
1 sesja · 68 osób, taVNS vs sham Zaobserwowano: Większa elastyczność dostosowania uczenia się potrzeb emocjonalnych innych do zmienności otoczenia. Co to daje: Lepsze dopasowanie do potrzeb innych w zmiennych sytuacjach.
20 min obustronnie po 30-min marszu · 60 nieaktywnych fizycznie młodych dorosłych, taVNS vs odpoczynek Zaobserwowano: Większe zmniejszenie odczuwanego zmęczenia i stężenia mleczanu we krwi po wysiłku. Co to daje: Szybsza regeneracja po wysiłku.
1 sesja · 40 zdrowych osób, taVNS vs sham, EEG i przewodnictwo skóry Zaobserwowano: Mniejsza reakcja przewodnictwa skóry na bodźce kojarzone z zagrożeniem i mniejsza amplituda LPP w EEG. Co to daje: Słabsza reakcja na wyuczony lęk – kierunek dla terapii lęku.
1 sesja · 20 zdrowych osób, tVNS vs sham, jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze Zaobserwowano: Większa amplituda i krótsza latencja potencjału P3 w zadaniu rozpoznawania istotnych dźwięków niż przy sham. Co to daje: Lepsze przetwarzanie ważnych dźwięków – wzrost uwagi słuchowej.
1 sesja, 30 min, lewa muszla uszna, 25 Hz, 500 µs · 65 zdrowych mężczyzn po godzinie obciążenia poznawczego (62 w analizie), taVNS vs sham, jednoślepe RCT Zaobserwowano: Zaraz po stymulacji mniejszy efekt konfliktu (−16,4 ms; p = 0,039) i niższy koszt przełączania (−59,8 ms; p = 0,019) niż po sham. Co to daje: Szybsze odzyskanie kontroli wykonawczej po dużym wysiłku umysłowym.
1 sesja, 100 Hz · 30 zdrowych osób (+15 w kontroli bez stymulacji), taVNS vs sham płatka ucha, podwójnie zaślepione Zaobserwowano: taVNS zwiększyła hamowanie wewnątrzkorowe SICI (96,3% prawdopodobieństwa w analizie bayesowskiej) – wzrost aktywności korowego układu GABA-A. Co to daje: Wzmocnienie hamowania w korze mózgu.
1 sesja, 20 min · 38 zdrowych osób (po 19 w grupie), taVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji, wyższa trafność i większa krzywa uczenia w zadaniu kojarzenia obrazów z klawiszami niż po sham, ze zmianami w EEG (P200, P300, N170). Co to daje: Szybsze uczenie się skojarzeń.
2 sesje po 20 min (odstęp co najmniej tydzień) · 22 zdrowe osoby, taVNS vs sham, jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze Zaobserwowano: Lepsze wyniki uczenia sekwencji ruchowych (zadanie SRTT) niż po sham; w EEG niższe amplitudy potencjałów korowych związanych z ruchem i silniejsza łączność w kierunku płata czołowego. Co to daje: Szybsze uczenie się sekwencji ruchowych.
1 sesja, serie 4-sekundowe · Zdrowi dorośli, tVNS vs sham, badanie eksperymentalne Zaobserwowano: W trakcie stymulacji większa pobudliwość korowo-rdzeniowa (potencjały ruchowe) i większa źrenica niż po sham. Co to daje: Mierzalny wpływ na pobudliwość kory ruchowej w czasie stymulacji.
1 sesja, 20 min · 60 zdrowych osób, taVNS 20 min vs kontrola 30 s stymulacji, randomizowane Zaobserwowano: Szybsze reakcje na bodźce wymagające odpowiedzi prawą ręką, mniejsza moc szybkich fal alfa w EEG i krótszy mikrostan C związany z czujnością. Co to daje: Większa czujność i szybsze reakcje.
McIntire i wsp., 2021 · Communications Biology ★★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja przez 34 h bez snu, stymulacja szyjna · 40 zdrowych osób (po 20), szyjna tVNS vs sham, pozbawienie snu przez 34 h Zaobserwowano: Lepsze czuwanie (arousal) i wykonywanie wielu zadań jednocześnie oraz niższe deklarowane zmęczenie niż po sham przez cały czas badania. Co to daje: Większa czujność i mniej zmęczenia przy braku snu – inna metoda (stymulacja szyjna).
24 h ekspozycji na niedotlenienie (symulowane 3600 m) · 43 zdrowych mężczyzn (tVNS 23, bez tVNS 20) + 18 osób bez ekspozycji, badanie randomizowane Zaobserwowano: Przepływ krwi w płacie skroniowym wyższy w grupie tVNS niż w kontrolnej (76,22 ± 7,49 vs 70,88 ± 8,93; p = 0,039) (dane ze streszczenia). Co to daje: Lepsze ukrwienie płata skroniowego w niedotlenieniu.
1 sesja (2 wizyty: aktywna i sham) · 43 zdrowe osoby, tVNS vs sham, badanie krzyżowe Zaobserwowano: Wyższa trafność rozpoznania drugiego bodźca po prezentacji twarzy (zarówno neutralnej, jak i z emocją), gdy twarz patrzyła bezpośrednio na uczestnika. Co to daje: Lepsza uwaga na sygnały społeczne, np. kontakt wzrokowy.
1 sesja, 1 h, małżowina uszna (tragus) · Zdrowi dorośli, tVNS vs brak stymulacji (elektroda na płatku ucha), randomizowane badanie krzyżowe Zaobserwowano: Większe krótkoodstępowe hamowanie wewnątrzkorowe SICI; w HRV większy spadek stosunku LF/HF i większy wzrost znormalizowanej składowej HF niż bez stymulacji. Co to daje: Silniejsze hamowanie w korze mózgu i większa aktywność nerwu błędnego w sercu.
4 tygodnie, 30 min, 5 razy w tygodniu, po treningu lub przed snem · 10 zdrowych trójboistów siłowych, otwarte badanie pilotażowe bez grupy kontrolnej Zaobserwowano: Poprawa pozytywnego afektu i samooceny trudności z uwagą (duże efekty; analiza eksploracyjna, bez korekty wielokrotnych porównań). Co to daje: Lepszy nastrój i koncentracja u sportowców – kierunek do dalszych badań.
podczas hemodializy · 36 pacjentów dializowanych, taVNS vs sham, RCT z pomiarem fNIRS (pilotaż) Zaobserwowano: taVNS zwiększała utlenowanie grzbietowo-bocznej kory przedczołowej i poprawiała funkcje poznawcze; zmiany korelowały z czasami reakcji i wynikami MoCA. W grupie sham utlenowanie i wykonanie zadań pogorszyły się podczas dializy. Co to daje: Ochrona funkcji poznawczych podczas dializy.
2 kolejne dni oglądania obrazów, test po tygodniu · Zdrowi uczestnicy, dwa eksperymenty, taVNS vs sham (30 s on/off; w drugim zsynchronizowana z obrazami) Zaobserwowano: W obu eksperymentach większe amplitudy wczesnego LPP i różnic Old/New w EEG (kodowanie i odtwarzanie treści emocjonalnych); w drugim lepsza pamięć oparta na przypominaniu, dla obrazów nieprzyjemnych i neutralnych, po tygodniu. Co to daje: Lepsze zapamiętywanie bodźców emocjonalnych.
1 sesja, 2-sekundowe serie podczas ruchu · 36 zdrowych dorosłych, taVNS vs sham płatka ucha vs brak stymulacji, dwa eksperymenty Zaobserwowano: taVNS zwiększała amplitudę ruchowych potencjałów wywołanych przez TMS i aktywność czuciowo-ruchową w EEG podczas ruchu; wyraźna reakcja źrenic na stymulację. Co to daje: Wzmocnienie pracy układu ruchowego w trakcie ćwiczeń – podstawa łączenia taVNS z rehabilitacją.
1 sesja · 44 zdrowe osoby, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Większa czołowa moc fal delta w spoczynkowym EEG oraz przesunięcie asymetrii delta w stronę prawej półkuli niż po sham. Co to daje: Zmiana aktywności mózgu w kierunku większego spokoju.
1 sesja, 3-sekundowe serie podczas zapamiętywania · 24 młode osoby dorosłe, aktywna taVNS vs sham vs brak stymulacji Zaobserwowano: Aktywna taVNS wybiórczo poprawiała pamięć negatywnych zdarzeń (wczesne rozpoznawanie i po 24 h) względem sham i braku stymulacji. Co to daje: Lepsze zapamiętywanie ważnych wydarzeń.
1 sesja podczas zadania językowego, test pamięci następnego dnia · 60 zdrowych osób, taVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe Zaobserwowano: Wyższa pamięć rozpoznawania słów oparta na świadomym przypominaniu (wysoka pewność odpowiedzi) niż po sham. Co to daje: Lepsze przypominanie sobie słów następnego dnia.
1 sesja, 300 Hz, lewy przewód słuchowy, poniżej progu odczuwania · 90 osób w analizie (112 zrekrutowanych), taVNS 300 Hz vs sham Zaobserwowano: Przy natężeniu 2–4,8 mA aktywna taVNS zwiększała średnicę źrenicy (marker układu noradrenergicznego) i ograniczała jej spadek w trakcie zadania. Co to daje: Mierzalna aktywacja układu noradrenergicznego przy dobranym natężeniu.
1 sesja (2 wizyty: tVNS i sham), 25 Hz, 200 µs, lewa muszla uszna · 24 młodych dorosłych (20 w analizie), tVNS vs sham (płatek ucha), randomizowane jednoślepe b Zaobserwowano: Niższy próg wykrywania nieregularności w rytmie dźwięków niż po sham (p = 0,022; d = 0,36); poprawa u 70% uczestników, średnio o 23,3 ms. Co to daje: Lepsze wyczucie rytmu i czasu – kierunek dla zaburzeń ruchu i uwagi.
1 sesja (2 wizyty: tVNS i sham) · Zdrowi uczestnicy, tVNS vs sham, projekt wewnątrzosobniczy z zapisem EEG Zaobserwowano: Silniejsze dostosowanie kontroli poznawczej po wcześniejszym konflikcie niż przy sham – w zachowaniu i w komponencie N2. Co to daje: Lepsza elastyczność uwagi po błędzie lub konflikcie.
1 sesja, krótkie serie zsynchronizowane z zadaniem · 29 zdrowych osób, aktywna taVNS vs sham, emocjonalny test Stroopa, MEG i pupilometria Zaobserwowano: Większe rozszerzenie źrenic i lepsze wykonanie testu Stroopa; wzrost czołowej theta i alfa, spadek potylicznej alfa; zmieniony przebieg odruchu źrenicznego na światło. Co to daje: Mierzalna poprawa uwagi i reakcji mózgu na krótkie impulsy.
1 sesja lub 3 sesje (taVNS i sham po 3 razy) · 44 zdrowe osoby w warunkach obciążeń ekstremalnych, protokół pojedynczy vs powtarzany, taVNS vs sham, badanie krz Zaobserwowano: W protokole powtarzanym lepsza zmienność rytmu serca, wyniki poznawcze i efektywność snu oraz większa aktywacja przywspółczulna i elastyczność rytmu serca niż przy sham. Co to daje: Lepsza odporność psychofizyczna i sen w warunkach dużego stresu.
1 sesja, 3 serie po 60 s, 500 µs 25 Hz · 17 zdrowych dorosłych, taVNS (tragus) vs płatek ucha, jednoślepe badanie krzyżowe z fMRI Zaobserwowano: Większy wzrost sygnału BOLD niż przy stymulacji kontrolnej w obustronnej przedniej korze zakrętu obręczy, lewej korze przedczołowej, prawym jądrze ogoniastym i móżdżku. Co to daje: Pokazuje, które obszary mózgu aktywuje stymulacja nerwu błędnego.
1 sesja podczas czytania na głos · 24 zdrowe młode osoby, taVNS vs sham, badanie pilotażowe Zaobserwowano: Istotnie dokładniejsze odpowiedzi na pytania o szczegóły przeczytanego tekstu niż po sham. Co to daje: Lepsze zapamiętywanie szczegółów czytanego tekstu.
1 sesja podczas oglądania obrazów, test po tygodniu · Zdrowi uczestnicy, ciągła taVNS vs sham, pamięć rozpoznawania po 1 tygodniu Zaobserwowano: Lepsze świadome przypominanie materiału emocjonalnego (nie neutralnego) niż po sham; większe potencjały mózgowe związane z przypominaniem i wczesną dyskryminacją uwagową. Co to daje: Lepsze zapamiętywanie ważnych emocjonalnie wydarzeń.
1 sesja podczas testu rozpoznawania po tygodniu · 80 zdrowych studentów (75 w analizie: 38 taVNS, 37 sham), taVNS vs sham, pamięć nieprzyjemnych i neutralnych obrazów oglądanych tydzień wcześniej Zaobserwowano: taVNS wybiórczo zwiększała przypominanie nieprzyjemnych obrazów względem sham (d = 0,33). Co to daje: Lepsze przywoływanie trudnych wspomnień.
1 sesja · 43 zdrowe osoby (37 w analizie), taVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe z EEG Zaobserwowano: taVNS poprawiała „zamykanie bramki” pamięci roboczej (utrzymywanie informacji i blokowanie nowych bodźców) przez zmiany aktywności alfa w EEG. Co to daje: Lepsza ochrona pamięci roboczej przed rozproszeniem.
1 sesja, 30 min, test po 2 tygodniach · 31 zdrowych dorosłych (22 szyjna tVNS, 9 kontrola), RCT jednoślepe, nauka 50 chińskich słów Zaobserwowano: Szybsze reakcje i wyższa dokładność w teście pamięci werbalnej niż w grupie kontrolnej; poprawa dokładności u młodszych osób. Co to daje: Lepsza pamięć słów – inna metoda (stymulacja szyjna).
1 sesja, 4-sekundowe serie · Dwa eksperymenty: 22 i 21 osób, tVNS vs sham Zaobserwowano: 4-sekundowe serie zwiększały rozszerzenie źrenicy; w zadaniu ruchu kropek większa poprawność odpowiedzi bez wydłużenia czasu reakcji i sprawniejsze gromadzenie informacji do decyzji, zwłaszcza po błędach. Co to daje: Trafniejsze decyzje przy tej samej szybkości.
Zhang i wsp., 2022 · Frontiers in Psychology ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja, stymulacja szyjna · 21 zdrowych dorosłych, szyjna tVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe z fMRI Zaobserwowano: Korzystne zmiany poznawcze, głównie w pamięci, funkcjach językowych i uwadze; zmiany aktywności m.in. zakrętu ostrogowego, wrzecionowatego, językowatego i przyhipokampowego. Co to daje: Lepsza pamięć, język i uwaga – inna metoda (stymulacja szyjna).
Yakunina i wsp., 2017 · Neuromodulation ★★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, 2 serie po 6 min, 500 µs, 25 Hz · 37 zdrowych osób, 4 miejsca stymulacji w uchu vs płatek ucha (sham), fMRI Zaobserwowano: Spośród badanych miejsc tylko cymba conchae dawała istotnie silniejszą niż sham aktywację zarówno jądra pasma samotnego, jak i miejsca sinawego. Co to daje: Wskazanie najlepszego miejsca elektrody w uchu.
Frangos i wsp., 2015 · Brain Stimulation ★★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, 25 Hz, 250 µs · 12 zdrowych dorosłych, cymba conchae vs płatek ucha, fMRI Zaobserwowano: Aktywacja jądra pasma samotnego, jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego, jądra szwu, miejsca sinawego, ciała migdałowatego i jądra półleżącego oraz zmniejszenie aktywności hipokampa i podwzgórza. Co to daje: Potwierdza, że stymulacja ucha pobudza drogi nerwu błędnego w mózgu.
Sclocco i wsp., 2019 · Brain Stimulation ★★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, fMRI 7 T, synchronizacja z oddechem · 16 zdrowych dorosłych, taVNS w wydechu vs w wdechu vs płatek ucha (kontrola) Zaobserwowano: Stymulacja w wydechu wywoływała silniejszą odpowiedź okolicy jądra pasma samotnego, miejsca sinawego i jąder szwu niż w wdechu oraz zwiększała modulację przywspółczulną serca (HF-HRV). Co to daje: Dopasowanie stymulacji do oddechu zwiększa jej działanie.
Sclocco i wsp., 2020 · Brain Stimulation ★★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, stymulacja w wydechu przy 2, 10, 25 i 100 Hz · 30 zdrowych dorosłych, taVNS w 4 częstotliwościach vs sham (bez prądu), fMRI Zaobserwowano: Najsilniejsza odpowiedź pnia mózgu przy 100 Hz (okolica jądra pasma samotnego, miejsce sinawe, jądra szwu, istota szara okołowodociągowa); słabsza przy 2 Hz. Co to daje: Dobór częstotliwości zmienia siłę odpowiedzi mózgu.
Borgmann i wsp., 2021 · NeuroImage ★★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, kilka minut stymulacji, fMRI · Zdrowi uczestnicy (15 zrekrutowanych, 12 w analizie fMRI), taVNS (cymba conchae) vs płatek ucha, jednoślepe badanie krzy Zaobserwowano: Istotna odpowiedź jądra pasma samotnego, istoty czarnej i jądra niskowzgórzowego względem kontroli; większość odpowiedzi utrzymywała się po wyłączeniu stymulacji. Co to daje: Pokazuje, że stymulacja ucha pobudza struktury pnia mózgu i efekt trwa po jej zakończeniu.
1 sesja, stymulacja równoległa do zadania · 28 uczestników, aktywna tVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji i mniejsza amplituda potencjałów korowych związanych z przygotowaniem ruchu niż po sham, głównie w trudniejszych zadaniach wykonywanych ręką po stronie stymulacji. Co to daje: Sprawniejsze planowanie ruchu przy trudnych zadaniach.
1 sesja po nocnym poście, po wodzie lub napoju kalorycznym · 54 zdrowe osoby (210 sesji), prawostronna tVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe Zaobserwowano: Wpływ stymulacji na pawłowowską tendencję do reakcji zależał od stanu odżywienia (interakcja stymulacja × obciążenie kaloryczne, p = 0,038): spadek po napoju kalorycznym, wzrost po wodzie. Co to daje: Działanie stymulacji zależy od tego, czy jesteśmy najedzeni.
1 sesja (2 wizyty w odstępie tygodnia) · Zdrowi uczestnicy, taVNS vs sham, projekt wewnątrzosobniczy, zadanie liczenia uderzeń serca Zaobserwowano: taVNS pomagała utrzymać dokładność odczuwania uderzeń serca, która w warunku sham spadała z czasem; wyższa amplituda potencjałów EEG wywołanych uderzeniem serca (HEP). Co to daje: Lepsza uwaga na sygnały własnego ciała.
1 sesja w eksperymencie, 3 warunki w losowej kolejności · 60 zdrowych osób (56 w analizie), taVNS vs tDCS vs połączenie, pamięć robocza (zadanie 3-back) Zaobserwowano: taVNS poprawiała trafność w zadaniu 3-back (p = 0,045); połączenie z tDCS lewej kory przedczołowej poprawiało ją bardziej (p = 0,001; poprawa u 41 osób vs 29 po samej taVNS). Co to daje: Lepsza pamięć robocza, jeszcze większa przy połączeniu z tDCS.
1 sesja podczas zadania · 25 zdrowych osób, tVNS (tragus) vs sham (płatek ucha), jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze z EEG Zaobserwowano: Mniejsza amplituda czołowego potencjału NoGo-N2 podczas stymulacji przy niezmienionym wykonaniu zadania – mniej zasobów kontroli poznawczej potrzebnych do powstrzymania reakcji. Co to daje: Mniejszy wysiłek mózgu przy powstrzymywaniu reakcji.
1 sesja (2 kolejne dni: tVNS i sham) · 20 zdrowych osób, tVNS vs sham, badanie krzyżowe, wzrokowe zadanie oddball Zaobserwowano: W analizie eksploracyjnej większa odpowiedź P3b na łatwe bodźce docelowe podczas tVNS niż sham; wzrost alfa-amylazy ślinowej po aktywnej stymulacji. Co to daje: Mierzalny wpływ na uwagę i układ noradrenergiczny.
Kraus i wsp., 2013 · Brain Stimulation ★ (mechanizm, zdrowi)
1 sesja, fMRI · 16 zdrowych osób (po 8), stymulacja przedniej lub tylnej ściany lewego przewodu słuchowego vs płatek ucha (sham) Zaobserwowano: Stymulacja przedniej ściany dawała wyraźniejszy spadek sygnału BOLD w miejscu sinawym i obszarze pasma samotnego niż sham oraz w zakręcie przyhipokampowym, tylnej korze obręczy i wzgórzu; tylna ściana wywoływała inny, mniej swoisty wzorzec. Co to daje: Wskazuje najlepsze miejsce stymulacji w przewodzie słuchowym.
10 kolejnych dni, ponowne badanie po 2 tygodniach · 12 zdrowych dorosłych (6 kobiet), taVNS vs sham, randomizowane jednoślepe badanie równoległe Zaobserwowano: Natychmiastowe i narastające zmiany funkcji wykonawczych (hamowanie, przełączanie, pamięć robocza), najsilniejsze w dokładności, widoczne przy ponownym badaniu; korzyści wyraźniejsze u kobiet i w trudniejszych próbach. Co to daje: Lepsza kontrola uwagi po kilku dniach stymulacji.
1 sesja podczas zadania uwagowego · 41 osób (21 młodszych, 20 starszych), cymba concha vs płatek ucha, crossover pojedynczo ślepy Zaobserwowano: U starszych osób większa średnica źrenic przez cały czas stymulacji (wskaźnik aktywności miejsca sinawego), silniej przy wyższym natężeniu prądu. Co to daje: U seniorów stymulacja wyraźnie pobudza układ uwagi.
1 sesja, fMRI w trakcie stymulacji · 24 zdrowe osoby, cymba concha vs wyrostek sutkowaty vs płatek ucha (kontrola), pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Cymba concha i wyrostek sutkowaty dawały bardzo podobną aktywację przedniej wyspy i połączenia skroniowo-ciemieniowego; płatek ucha wyraźnie słabszą. Co to daje: Cymba concha silnie pobudza sieci nerwu błędnego.
15 min podczas ćwiczenia zręczności · 31 zdrowych dorosłych, taVNS (tragus) vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Większe powiększenie reprezentacji ręki w korze ruchowej M1 (mapowanie TMS) niż po sham; poszerzenie źrenic w trakcie ćwiczenia. Co to daje: Ćwiczenie z taVNS mocniej przebudowuje korę ruchową.
1 sesja podczas zadania · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, RCT pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Istotnie silniejsze wiązanie bodźca z reakcją w czasach odpowiedzi niż po sham; w modelu dyfuzji – szybsze gromadzenie informacji do decyzji. Co to daje: Sprawniejsze łączenie bodźca z właściwą reakcją.
1 sesja · Zdrowi dorośli, elektryczna i ultradźwiękowa taVNS vs sham Zaobserwowano: Elektryczna taVNS istotnie skracała czas przypominania prawidłowo zapamiętanych skojarzeń film–słowo. Co to daje: Szybsze przypominanie zapamiętanych skojarzeń.
1 sesja 15 min · 28 zdrowych osób, taVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Częstszy wybór empatii wobec negatywnych emocji niż po sham (OR 0,44 dla sham, p = 0,024); efekt większy wobec osób spoza własnej grupy (p = 0,048). Co to daje: Większa gotowość do empatii.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas zadań stresowych · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, randomizowane badanie crossover Zaobserwowano: Po zadaniach liczenia i 2-back stres istotnie rósł tylko po sham; przy taVNS większa sprawność sieci EEG (krótsza ścieżka w paśmie theta). Co to daje: Stymulacja chroni przed narastaniem stresu.
1 sesja, stymulacja w 3 momentach zadania · 62 zdrowe osoby w 3 grupach, zadanie oceny kierunku ruchu kropek Zaobserwowano: Większa trafność decyzji przy początkowo słabym wyniku, bez wydłużenia czasu odpowiedzi; poszerzenie źrenic, najsilniej przy wczesnej stymulacji. Co to daje: Trafniejsze decyzje przy spadku koncentracji.
1 sesja 10 min, 3 Hz · 23 zdrowe osoby, taVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Większa trafność w teście Stroopa przy bodźcach niezgodnych w 3. sesji (p < 0,05); słabszy wzrost aktywności beta w EEG niż po sham. Co to daje: Lepsza kontrola uwagi w trudnych zadaniach.
1 sesja · 50 zdrowych młodych dorosłych, taVNS vs sham, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji w zadaniach 2-back (słownych i przestrzennych), wyższe HRV (HF, SDNN, RMSSD) i krótszy centralny czas przewodzenia ruchowego niż po sham. Co to daje: Szybsza pamięć robocza.
Annaka i wsp., 2025 · Exp Brain Res ★ (pilotaż, zdrowi)
1 sesja 10 min między próbami · 14 zdrowych dorosłych, taVNS vs sham, crossover pojedynczo ślepy Zaobserwowano: Istotna interakcja stymulacji i czasu pomiaru dla wyniku zadania pamięci skojarzeniowej. Co to daje: Sygnał wpływu na zapamiętywanie skojarzeń.
1 sesja · 21 zdrowych osób (10 taVNS, 11 sham), pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji i częstszy wybór ruchu kończącego się wygodną pozycją; zmiany potencjałów korowych i sprzężenia mózg–serce. Co to daje: Sprawniejsze planowanie ruchu.
1 sesja podczas zadania · Zdrowi dorośli, zmodyfikowane zadanie Simona Zaobserwowano: W trudniejszym zadaniu (przeplatane rodzaje ruchu) mniej błędów ruchowych i mniejszy efekt Simona. Co to daje: Lepsze hamowanie impulsywnych ruchów.
1 sesja podczas zadania wzrokowo-ruchowego · Zdrowi dorośli w 2 grupach (TMS lewej i prawej kory ruchowej), taVNS vs sham Zaobserwowano: Wynik zadania wzrokowo-ruchowego poprawiał się tylko przy aktywnej stymulacji (grupa lewej kory); wzrost hamowania wewnątrzkorowego (SICI) u kobiet. Co to daje: Stymulacja wspiera uczenie ruchowe.
1 sesja w MRI, ucho lewe, prawe i oba · 50 zdrowych osób, porównanie strony i częstotliwości stymulacji Zaobserwowano: Zmiany łączności w obszarach czołowo-ciemieniowych, limbicznych, wyspie i móżdżku oraz w sieci istotności i stanu spoczynkowego, zależne od strony i częstotliwości. Co to daje: Stymulacja działa na sieci emocji i poznania.
1 sesja, MEG · 17 zdrowych osób: 24 Hz, 1 Hz i modulowana częstotliwość w cymba concha vs 24 Hz na płatku ucha Zaobserwowano: Zmiany sprzężenia oscylacji w obszarach pamięci i nastroju (kora przedczołowa, hipokamp, biegun skroniowy, zakręt obręczy) względem sham. Co to daje: Parametry stymulacji zmieniają pracę obszarów nastroju i pamięci.
1 sesja aktywna i 1 sham, stymulacja w wydechu, fMRI 7 T · Osoby w wieku 61–85 lat (24 ukończyło, 10 w analizie łącznej), taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Silniejsza odpowiedź miejsca sinawego (p = 0,049) i wyższa alfa-amylaza ślinowa (p = 0,006) niż po sham; oba wskaźniki skorelowane (r = 0,71, p = 0,015) (dane z pełnego tekstu). Co to daje: U seniorów stymulacja pobudza układ noradrenergiczny.
1 sesja, krótkie serie 3,4 s w 4 warunkach oświetlenia · 25 zdrowych dorosłych, cymba concha vs płatek ucha Zaobserwowano: Większa średnica źrenic niż po sham we wszystkich warunkach; największe i najdłuższe rozszerzenie przy słabym niebieskim świetle. Co to daje: Stymulacja pobudza układ uwagi.
1 sesja, serie 3,4 s i 30 s · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham Zaobserwowano: Serie 30-sekundowe istotnie podnosiły alfa-amylazę ślinową względem sham. Co to daje: Dłuższe serie pobudzają układ noradrenergiczny.
5 sesji z treningiem hamowania reakcji · 58 zdrowych osób w 4 grupach (tVNS lub sham, z treningiem lub bez) Zaobserwowano: Połączenie tVNS z treningiem skracało latencję N2 w obszarach czołowych i centralnych i zwiększało moc alfa bardziej niż pozostałe warianty. Co to daje: Stymulacja wzmacnia efekt treningu samokontroli.
1 sesja 60 min · 44 zdrowe osoby, taVNS vs sham Zaobserwowano: Wyższa amplituda N2 w próbach No-Go (p = 0,046), słabsza desynchronizacja przy smutnych twarzach (p = 0,037) i zmiana czołowej asymetrii alfa (p = 0,046). Co to daje: Zmiany w przetwarzaniu emocji i hamowaniu.
1 sesja, fMRI przed i po · Zdrowi ochotnicy, taVNS vs stymulacja płatka ucha Zaobserwowano: Zmiany aktywności i łączności przedklinka, zakrętów skroniowych, przed- i zaśrodkowych; brak takich zmian po stymulacji płatka ucha. Co to daje: Stymulacja działa na obszary regulacji emocji.
1 sesja, fMRI · Zdrowi ochotnicy, taVNS vs sham Zaobserwowano: Osłabienie ujemnej łączności między wyspą a przyśrodkową korą przedczołową tylko po aktywnej stymulacji. Co to daje: Lepsze łączenie sygnałów z ciała z myśleniem.
2 sesje, fMRI w trakcie stymulacji · Zdrowi praworęczni dorośli, tVNS vs sham Zaobserwowano: Po drugiej sesji aktywacja obszarów czołowych i czołowo-ciemieniowych (4 skupiska istotne względem sham). Co to daje: Stymulacja pobudza sieć uwagi i kontroli.
1 sesja · 10 zdrowych mężczyzn, EEG i HRV przed i po Zaobserwowano: U osób reagujących na stymulację istotne zmiany pNN50 (p = 0,0041) i ppNNx (p = 0,0037) oraz mocy alfa i delta w większości odprowadzeń EEG. Co to daje: HRV pozwala wskazać osoby reagujące na stymulację.
1 sesja, MEG, różne częstotliwości · 17 zdrowych osób Zaobserwowano: Zmiany łączności w sieci stanu spoczynkowego, istotności i wykonawczej; 24 Hz najsilniej zwiększało łączność. Co to daje: Częstotliwość ok. 25 Hz najmocniej łączy sieci mózgu.
1 sesja, fMRI 7 T · Zdrowi dorośli, analiza przyczynowa danych fMRI i HRV Zaobserwowano: Potwierdzenie przyczynowego związku stymulacji z odpowiedzią jądra pasma samotnego; jądra pnia mózgu wpływały na HF-HRV. Co to daje: Dowód drogi ucho – pień mózgu – serce.
1 sesja, serie 1 s i 30 s · Zdrowi dorośli, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Obie serie szybko rozszerzały źrenice istotnie silniej niż sham; przy 30 s powrót do wyjścia w ok. 5 s. Co to daje: Stymulacja pobudza układ uwagi.
Lerman i wsp., 2022 · Brain Stimulation ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja · Zdrowi dorośli, stymulacja szyjna vs sham (inna metoda), fMRI Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji przy oczekiwaniu na obrazy emocjonalne; zmieniona odpowiedź mózgu na obrazy negatywne i pozytywne. Co to daje: Szybsza reakcja w zadaniu emocjonalnym.
1 sesja 15 min, podprogowo 20 kHz · Zdrowi dorośli, stymulacja vs placebo, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Trwałe zmiany łączności przedniego i środkowego zakrętu obręczy oraz wyspy z obszarami skroniowymi, ciemieniowymi, przedklinkiem i klinem. Co to daje: Działa na sieci odczuwania ciała i bólu.
1 sesja 15 min, podprogowo 20 kHz · 20 zdrowych osób, stymulacja vs placebo, ASL-MRI Zaobserwowano: Trwały spadek przepływu krwi w obustronnym tylnym móżdżku (Crus I i II). Co to daje: Stymulacja zmienia ukrwienie móżdżku.
1 sesja · 43 zdrowe osoby, taVNS vs sham Zaobserwowano: Zmiana amplitudy potencjału wywołanego biciem serca (HEP); źródło w wyspie, wieczku, korze somatosensorycznej i przedczołowej. Co to daje: Stymulacja dociera do wyspy – centrum odczuwania ciała.
3 sesje z treningiem hamowania reakcji · 58 młodych mężczyzn w 4 grupach (trening lub pozorowany trening, tVNS lub sham) Zaobserwowano: Połączenie tVNS z treningiem dawało największą poprawę w zadaniach stop-signal i Go/No-Go, większą niż w pozostałych grupach. Co to daje: Stymulacja wzmacnia efekt treningu samokontroli.
1 sesja w trakcie zadania · 28 zdrowych osób, tVNS vs sham Zaobserwowano: Większe zmiany potencjałów związanych z ruchem w trudnym zadaniu lewą ręką; zmiany aktywności beta i gamma kory ruchowej i łączności w płacie ciemieniowym. Co to daje: Stymulacja wpływa na planowanie ruchu.
1 sesja 20 min · 59 zdrowych osób, taVNS 20 min vs 30 s (kontrola) Zaobserwowano: Krótszy czas reakcji i mniejsza jego zmienność dla odpowiedzi prawą ręką; większe amplitudy P3 i potencjałów ruchowych niż w kontroli. Co to daje: Szybsza i stabilniejsza uwaga.
1 sesja 7 min · 20 zdrowych osób, taVNS vs sham Zaobserwowano: Wyższa amplituda i krótsza latencja P300 oraz krótszy czas reakcji w trakcie stymulacji; efekt do 28 min; po sham bez zmian. Co to daje: Krótka stymulacja na ok. pół godziny poprawia uwagę.
1 sesja, 0,5–3 mA, 3 warunki oświetlenia · Zdrowi dorośli, taVNS (przewód słuchowy) vs stymulacja płatka ucha Zaobserwowano: W słabym oświetleniu przy 2 mA istotnie większa źrenica lewego oka niż na początku i przy kontroli 2 mA. Co to daje: Efekt zależy od natężenia i warunków.
1 sesja aktywna i 1 sham · 45 zdrowych dorosłych, cymba concha vs płatek ucha, crossover Zaobserwowano: Wyższa amplituda P2 dla bodźców słuchowych i somatosensorycznych oraz większe deklarowane pobudzenie przy taVNS. Co to daje: Stymulacja wzmacnia przetwarzanie bodźców.
4 min stymulacji podczas 24 h ćwiczeń bez snu · 48 poborowych (24 taVNS, 24 sham) Zaobserwowano: O 5:00 i 7:00 wyższe natężenie stymulacji wiązało się z mniejszym spadkiem czujności (PVT) oraz mniejszym przesunięciem nastroju w stronę negatywną. Co to daje: Lepsza czujność nad ranem przy braku snu.
1 sesja, 20 lub 40 Hz · 44 zdrowe osoby, taVNS 40 Hz vs 20 Hz vs sham, RCT pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Lepsze swobodne przypominanie słów po 40 Hz niż po sham i 20 Hz; wzrost względnej mocy theta w okolicy czołowej korelował z wynikiem. Co to daje: Stymulacja 40 Hz poprawia zapamiętywanie słów.
1 sesja aktywna i 1 sham (kodowanie, konsolidacja lub odtwarzanie) · 90 zdrowych młodych dorosłych, taVNS vs sham, crossover, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Lepsze swobodne przypominanie obrazów po 24 h niż po sham (χ² = 22,1; p < 0,001), niezależnie od etapu stymulacji i od treści emocjonalnej. Co to daje: Lepsza pamięć obrazów niezależnie od momentu stymulacji.
1 sesja 30 min: 5 Hz, 25 Hz lub serie 40 Hz (5 s ON/OFF) · 80 zdrowych osób, 4 grupy (w tym sham), RCT Zaobserwowano: Po seriach 40 Hz lepsza trafność i krótszy czas reakcji w zadaniu 3-back; większa amplituda P3b, wzrost synchronizacji theta i desynchronizacji alfa. Co to daje: Lepsza pamięć robocza po jednej sesji.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas oglądania filmu · 40 zdrowych osób, taVNS vs sham, podwójnie ślepe, crossover Zaobserwowano: Rzadsze wyznaczanie granic między zdarzeniami niż po sham; mniej odrębne wzorce EEG przed granicami i niższa aktywacja kory przedczołowej. Co to daje: Stymulacja stabilizuje bieżący obraz sytuacji w pamięci.
1 sesja 30 min, 20 Hz, 200 µs · 34 zdrowe osoby (spektroskopia MR) i 27 (zadanie ruchowe), tVNS vs sham Zaobserwowano: Spadek GABA+ w lewym prążkowiu i wzrost glutaminianu w DLPFC (p < 0,05); lepsze wykonanie zadania kontroli siły po 10 min niż w grupie sham. Co to daje: Szybsze uczenie się ruchu na początku treningu.
8 codziennych sesji z treningiem wyobrażeniowym · 120 zdrowych osób, tVNS vs sham × trening współczucia vs kontrolny, RCT czynnikowe Zaobserwowano: Większy wzrost współczucia wobec siebie po tVNS z treningiem (interakcja p = 0,025) i podobny efekt dla uważności. Co to daje: Stymulacja wzmacnia efekt ćwiczeń współczucia wobec siebie.
1 sesja podczas zadania · 80 zdrowych osób, tVNS (muszla lub tragus, lewe lub prawe ucho) vs sham Zaobserwowano: Wyższa trafność (p < 0,001) i krótszy czas reakcji w uczeniu probabilistycznym z nagrodą; przewaga utrzymała się w fazie bez nagrody. Co to daje: Szybsze uczenie się na podstawie nagród.
Miyatsu i wsp., 2024 · Sci Rep ★★ (inna metoda, zdrowi)
5-dniowy kurs słownictwa · Zawodowi lingwiści, stymulacja szyjna vs sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Szybsze przypominanie słówek w dniach 2–4, utrzymane po 24 h bez stymulacji; mniejsze zmęczenie i lepsza koncentracja (dane ze streszczenia). Co to daje: Szybsza nauka słownictwa obcego języka.
1 sesja aktywna i 1 sham · 27 zdrowych osób, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Mniejsza podatność na iluzję wirtualnej ręki (dryf proprioceptywny i poczucie własności) niż po sham; niższe tętno podczas stymulacji (p < 0,001). Co to daje: Lepsze wyczucie własnego ciała.
1 sesja 30 min aktywna i 1 sham, odstęp > 24 h · 28 zdrowych osób, szyjna tVNS vs sham, crossover, pojedynczo ślepe Zaobserwowano: Większa amplituda (p = 0,027) i krótsza latencja (p = 0,005) ruchowych potencjałów wywołanych niż po sham. Co to daje: Większa pobudliwość kory ruchowej.
4 sesje po 30 min: taVNS, wolny oddech 6/min, oba, sham · 96 zdrowych osób, badanie wewnątrzosobnicze z sham Zaobserwowano: Wyższa trafność w przestrzennym zadaniu 3-back po taVNS i po taVNS z wolnym oddechem (interakcja p = 0,03); bez zmian po samym oddychaniu i sham. Co to daje: Lepsza pamięć robocza po jednej sesji.
4 dni, stymulacja przy 30-min wysiłku na cykloergometrze · 90 zdrowych osób w wieku 18–23 lat, 3 grupy: obustronna taVNS, lewostronna taVNS, obustronny sham (ra Zaobserwowano: Obustronna taVNS istotnie zmniejszała ból i zmęczenie po wysiłku w porównaniu z pozostałymi grupami (p < 0,05). Co to daje: Mniejszy ból i zmęczenie po intensywnym wysiłku.
1 sesja po 24 h bez snu · 2 eksperymenty crossover: 35 oraz 30–32 zdrowe osoby, taVNS vs stymulacja płatka ucha (kontrola aktywna) Zaobserwowano: Po dobie bez snu taVNS istotnie zwiększała trafność w przestrzennym zadaniu 3-back w porównaniu z kontrolą – wynik powtórzony w obu eksperymentach. Co to daje: Lepsza pamięć robocza po nieprzespanej nocy.
1 sesja, 60 min (przewód słuchowy; sham – płatek ucha) · 8 zdrowych mężczyzn, tVNS vs sham, crossover, podwójnie zaślepione Zaobserwowano: Po aktywnej tVNS dłuższy średni czas mikrostanu A w EEG (p = 0,039) i wyższa moc fal delta (p < 0,01). Co to daje: Stymulacja mierzalnie zmienia czynność bioelektryczną mózgu.
1 sesja, 1 h (NEMOS®, 25 Hz), EEG 1 h przed i po · 30 osób z chorobami OUN i bez nich, porównanie przed, w trakcie i po stymulacji Zaobserwowano: Krótkotrwała taVNS zmieniała lokalne i globalne właściwości sieci mózgowych w EEG – przebudowa sieci oraz zmiana ich stabilności i odporności. Co to daje: Stymulacja przestraja sieci mózgowe.
1 sesja, 5 częstotliwości wibracji (2–40 Hz), po 30 prób · 7 osób z padaczką lekooporną monitorowanych elektrodami wewnątrzczaszkowymi (sEEG), pilotaż Zaobserwowano: Wibracja ucha zwiększała spójność aktywności theta i alfa między strukturami układu limbicznego; przy 20 Hz średnio 33% par elektrod odpowiadało wzrostem spójności. Co to daje: Kierunek: drgania ucha mogą pobudzać układ limbiczny.
1 sesja podczas zadań N-back: wibracja muszli, płatka (sham) i bez stymulacji · 20 zdrowych osób, crossover Zaobserwowano: Spadek trafności przy rosnącej trudności zadania był istotnie mniejszy przy wibracji muszli niż przy sham i bez stymulacji; wyższe pobudzenie (źrenice, przewodnictwo skóry) przy dużym obciążeniu pamięci. Co to daje: Lepsze utrzymanie sprawności pamięci przy trudnych zadaniach.
1 sesja aktywna i 1 sham · 59 zdrowych młodych dorosłych, taVNS elektryczna lub ultradźwiękowa vs sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: Po połączeniu obu metod aktywna stymulacja istotnie przesuwała ocenę niejednoznacznych twarzy w stronę szczęścia w porównaniu z sham (p = 0,020); w każdej metodzie istotny wzrost przed–po. Co to daje: Bardziej pozytywne odczytywanie emocji innych.
czas w pełnym tekście · 20 zdrowych młodych dorosłych, 4 grupy po 5 osób: tVNS, neurofeedback, oba, kontrola Zaobserwowano: Istotny wzrost stosunku alfa/theta w EEG wystąpił tylko w grupie tVNS. Co to daje: Stymulacja zmienia rytmy mózgu związane z odprężeniem.
1 sesja aktywna i 1 sham (25 Hz, 250 µs, 30 s on / 30 s off) · 10 zdrowych osób bez otyłości, tVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Podczas tVNS wyższe oceny przyjemności z jedzenia puddingów niskotłuszczowych niż przy sham. Co to daje: Kierunek: łatwiejszy wybór lżejszego jedzenia.
4 wizyty: taVNS, stymulacja szyjna, nerwu pośrodkowego i sham, podczas 3 stresorów · 19 zdrowych młodych dorosłych, crossover z sham, pojedynczo zaślepione Zaobserwowano: taVNS względem sham skracała wskaźnik czasu wyrzutu lewej komory (p = 0,015) i zwiększała stosunek PEP/LVET (p = 0,029) – zmiany oznaczające mniejsze pobudzenie współczulne po stresie. Co to daje: Łagodniejsza reakcja organizmu na ostry stres.
2 sesje (taVNS i sham), krótkie serie 5 s, 7 ustawień natężenia i szerokości impulsu · 49 zdrowych osób, taVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Większy ładunek impulsu liniowo zwiększał rozszerzenie źrenic (marker noradrenaliny); efekt dawki był silniejszy przy taVNS niż przy sham. Co to daje: Silniejsze ustawienia mocniej pobudzają układ noradrenergiczny.
pojedyncze sesje, różne częstotliwości, jednoczesny zapis MEG · zdrowi uczestnicy (liczebność nie podana w streszczeniu) Zaobserwowano: Wykazano możliwość pomiaru odpowiedzi mózgu na tVNS w magnetoencefalografii; różne częstotliwości stymulacji dawały różną odpowiedź i w różnych obszarach mózgu. Co to daje: Nowe narzędzie do doboru parametrów stymulacji.
1 sesja w trakcie zadania (cymba concha; sham – płatek ucha) · 97 osób silnie zamartwiających się, tVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: Po tVNS istotnie mniej spontanicznych natrętnych negatywnych myśli w okresie przed wywołaniem zamartwiania. Co to daje: Mniej natrętnych, zamartwiających myśli.
1 sesja w fazie generalizacji i wygaszania · 58 zdrowych studentów (29 tVNS, 29 sham), randomizacja Zaobserwowano: Podczas wygaszania osoby po tVNS deklarowały istotnie niższe oczekiwanie bodźca awersyjnego niż po sham – silniejsze wygaszanie strachu. Co to daje: Łatwiejsze wygaszanie wyuczonego strachu.
1 sesja w fazie wygaszania (3-dniowy eksperyment) · 42 zdrowych studentów, tVNS vs sham, randomizacja Zaobserwowano: tVNS ułatwiała wygaszanie deklarowanego oczekiwania zagrożenia w porównaniu z sham. Co to daje: Szybsze wygaszanie wyuczonego strachu.
1 sesja aktywna i 1 sham · 38 zdrowych młodych osób, tVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Aktywna tVNS poprawiała rozpoznawanie emocji z oczu (test Reading the Mind in the Eyes) w łatwiejszych zadaniach. Co to daje: Lepsze odczytywanie emocji innych ludzi.
1 sesja aktywna i 1 sham, EEG · 16 zdrowych dorosłych, tVNS vs sham Zaobserwowano: tVNS zwiększała automatyczne hamowanie ruchowe (efekt ujemnej zgodności) dla ręki po stronie stymulowanego ucha i zmieniała potencjały gotowości ruchowej w EEG. Co to daje: Stymulacja wpływa na hamowanie w układzie ruchowym.
1 sesja aktywna i 1 sham · zdrowi uczestnicy, taVNS vs sham, crossover, pojedynczo zaślepione (liczebność nie podana w streszczeniu) Zaobserwowano: Podczas aktywnej taVNS lepsza trafność w rozróżnianiu, czy bodziec jest zgodny z biciem serca, i większa pewność odpowiedzi. Co to daje: Lepsze odczuwanie sygnałów z własnego ciała.
1 sesja aktywna i 1 sham podczas zadań · 61 zdrowych osób w 3 eksperymentach, tVNS (cymba conchae) vs sham (płatek ucha) Zaobserwowano: tVNS zwiększała alfa-amylazę ślinową (p = 0,023, n = 25) i osłabiała spadek kortyzolu względem sham (p = 0,040, n = 17). Co to daje: Stymulacja zmienia hormonalne wskaźniki pobudzenia.
2 serie po 120 s w ciągu 5 min, EEG do 4 h po · 8 zdrowych osób, aktywna vs sham, crossover Zaobserwowano: Krótka stymulacja szyjna istotnie zmieniała EEG (mniej theta i alfa, więcej beta i gamma) oraz bramkowanie słuchowe, potencjały zależne od głośności i P300b; część zmian trwała ponad 2 godziny. Co to daje: Nawet krótka stymulacja zmienia czynność mózgu na dłużej.
Klaming i wsp., 2022 · Neuromodulation ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja (2 min) w czasie fMRI · 30 zdrowych dorosłych, szyjna nVNS (n = 15) vs sham (n = 15) Zaobserwowano: Większa trafność w zadaniach rozumowania – łatwych (p = 0,017) i trudnych (p = 0,013); mniej błędów w rozpoznawaniu (p = 0,047). Co to daje: Lepsze rozumowanie wzrokowo-przestrzenne i zapamiętywanie.
1 sesja · 63 zdrowe osoby, nVNS vs sham, EEG Zaobserwowano: Tylko po nVNS lepsze wyczuwanie własnego bicia serca i większa zmiana potencjału wywołanego uderzeniem serca (HEP). Co to daje: Lepsze odczuwanie sygnałów z własnego ciała.
2 dni nauki · anglojęzyczni dorośli uczący się słów mandaryńskich, taVNS (ciągła przed treningiem lub krótka przed słowem) vs sham, podwójnie ślepe Zaobserwowano: Krótka taVNS przed słowem – większa trafność rozpoznawania; taVNS przed treningiem – większa poprawa czasu reakcji; silniejsze kodowanie słów w N400. Co to daje: Łatwiejsza nauka słów obcego języka.
sesja treningowa · 24 anglojęzycznych dorosłych uczących się tonów mandaryńskich, tVNS poniżej progu czucia vs brak stymulacji Zaobserwowano: Wyraźnie lepsza nauka i zapamiętanie tonów, gdy tVNS łączono z łatwiejszymi kategoriami; efekt przenosił się na nowe przykłady. Co to daje: Szybsza nauka dźwięków obcego języka.
1 sesja · 32 zdrowe osoby, tVNS vs sham, crossover Zaobserwowano: Mniejszy koszt przełączania w zadaniu zmiany reguł (set-shifting) podczas tVNS niż sham. Co to daje: Łatwiejsze przestawianie się między zadaniami.
1 sesja, 40 min, cymba concha · 15 osób, EEG przed i w czasie taVNS, bez sham Zaobserwowano: Wzrost mocy EEG we wszystkich pasmach i zmiany sieci w paśmie theta i gamma; efekt po ok. 10 min, najsilniejszy po 20–30 min. Co to daje: Wskazówka, że sesja powinna trwać co najmniej 20–30 min.
1 sesja · 8 osób z padaczką bez napadów od dawna, tVNS vs sham, badanie wewnątrzosobnicze Zaobserwowano: Większa trafność wyborów w zadaniu z nagrodą podczas tVNS niż po sham; większa wrażliwość na nagrodę w modelowaniu. Co to daje: Lepsze uczenie się na podstawie nagrody.
różne protokoły · 488 osób z połączonych badań taVNS, standaryzowany kwestionariusz 10 działań niepożądanych Zaobserwowano: Działania niepożądane minimalne i łagodne (średnio 1,86 w skali); stymulacja przerywana zmniejszała ryzyko bólu szyi, zawrotów i nieprzyjemnych odczuć. Co to daje: Potwierdza dobre bezpieczeństwo; stymulacja przerywana jest lepiej tolerowana.
Kawasaki i wsp., 2024 · J Clin Med ★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja w czasie czytania · 40 zdrowych dorosłych, mechaniczna stymulacja ucha plastrem z mikrowypustkami vs bez stymulacji, fNIRS Zaobserwowano: Istotne zmiany aktywacji grzbietowo-bocznej kory przedczołowej w czasie czytania. Co to daje: Stymulacja ucha wpływa na obszary mózgu związane z czytaniem.
dane z 10 badań · 371 zdrowych osób, połączone dane indywidualne, taVNS vs sham Zaobserwowano: taVNS zwiększała alfa-amylazę w ślinie względem sham (p = 0,001) w analizie danych indywidualnych. Co to daje: Potwierdza, że stymulacja pobudza układ noradrenergiczny.
5 lekcji · 37 zdrowych młodych dorosłych, taVNS vs 3 grupy kontrolne (komputer, sham, płatek ucha), nauka liter hebrajskich Zaobserwowano: Grupa taVNS istotnie lepsza od wszystkich kontroli w automatyzacji i dekodowaniu; bez różnicy w rozpoznawaniu liter. Co to daje: Szybsza nauka czytania nowego alfabetu.
1 sesja · 47 zdrowych osób, taVNS vs sham, EEG w zadaniu oddball Zaobserwowano: Większy efekt oddball w amplitudzie P3 w drugim etapie sekwencji podczas aktywnej taVNS. Co to daje: Stymulacja wpływa na przetwarzanie informacji w mózgu.
Frangos i wsp., 2017 · Brain Stimul ★★ (inna metoda, zdrowi)
1 sesja, 2 min · 13 zdrowych osób, szyjna nVNS vs stymulacja mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, fMRI Zaobserwowano: Aktywacja jądra pasma samotnego, okolicy okołoramiennej, pierwotnej kory czuciowej i wyspy względem kontroli. Co to daje: Potwierdza, że stymulacja szyi dociera do ośrodków nerwu błędnego.
1 sesja w fMRI, lewy tragus · 4 zdrowych mężczyzn, tVNS vs spoczynek, fMRI Zaobserwowano: Aktywacja miejsca sinawego, wzgórza, kory przedczołowej, zakrętu zaśrodkowego, tylnego zakrętu obręczy i wyspy. Co to daje: Jedno z pierwszych potwierdzeń, że stymulacja ucha pobudza ośrodki nerwu błędnego.
sesja aktywna i sham (kolejność zrównoważona) podczas zadań pamięci roboczej, EEG i iEEG · 20 zdrowych i 20 osób z padaczką (monitoring wewnątrzczaszkowy), wibr Zaobserwowano: W porównaniu z sham mniejszy wzrokowy ERP w EEG i mniejsza aktywność high-gamma w korze skroniowej; mniejszy ERP wiązał się ze skutecznym kodowaniem w zadaniu 4-back (dane ze streszczenia). Co to daje: Mózg zużywa mniej wysiłku na zapamiętywanie.
różne protokoły · Metaanaliza 59 badań (1491 uczestników, 222 wielkości efektu): przezskórna tVNS i implant VNS, osoby zdrowe i populacje kliniczne Zaobserwowano: Poprawa funkcji poznawczych i afektu po VNS (g = 0,22; p < 0,001), utrzymana po ograniczeniu do badań z sham; korzyści przy tVNS w kontroli wykonawczej, pamięci roboczej i nastroju; duży efekt w populacjach klinicznych poza padaczką (g = 0,69; χ² = 28,79; p < 0,0001). Co to daje: Przezskórna stymulacja wspiera myślenie i nastrój, najsilniej u osób z chorobami.
1 sesja aktywna i 1 sham · 42 zdrowe osoby, crossover z sham Zaobserwowano: Mniejsze skupianie uwagi na twarzach smutnych i radosnych w zadaniu dot-probe, najwyraźniej wobec smutku (dane ze streszczenia). Co to daje: Mniejsze „przyklejanie się” uwagi do smutku – mechanizm ważny w depresji.
1 sesja: 15 min stymulacji + ok. 8 min zadania przy trwającej stymulacji · 41 zdrowych młodych osób, taVNS (21) vs sham na płatku ucha (20), randomizowane Zaobserwowano: W czasie stymulacji wyższa zmienność rytmu serca (RMSSD) niż przy sham (p = 0,001); silniejsze powiązanie wskaźników autonomicznych w grupie taVNS. Co to daje: Stymulacja przesuwa układ nerwowy w stronę odprężenia (aktywność przywspółczulna).

Pokazujemy publikacje, w których opisano poprawę. Badania bez przewagi nad sham są wymienione na podstronach obszarów. Badania prowadzono różnymi urządzeniami; większość zastosowań to off-label dla tVNS®-E.

↑ Do góry