tVNS w chorobie Parkinsona
Najczęściej powtarzający się efekt krótkiej stymulacji to dłuższy i szybszy krok, często już po jednej sesji. Przy 3 tygodniach domowej stymulacji RCT z sham pokazało mniej objawów ruchowych, lepszy sen, jakość życia i funkcje autonomiczne.
21publikacji z pozytywnym efektem
1 sesjapierwsza zmiana parametrów chodu
14 dnimniejszy lęk vs sham
3 tygodnieruch, sen, jakość życia vs sham
Publikacje
| Publikacja | Czas i grupa | Zaobserwowano | Co to daje na co dzień | Dowód |
|---|---|---|---|---|
| Preprint 2026 (Parkinson, źrenica) medRxiv (preprint) |
1 sesja 21 pacjentów z chorobą Parkinsona i 18 zdrowych osób, taVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe jednoślepe |
U pacjentów z Parkinsonem aktywna taVNS wywoływała większe rozszerzenie źrenicy niż sham (istotne 2710–3640 ms po rozpoczęciu stymulacji) – wskaźnik aktywacji układu noradrenergicznego pnia mózgu. | Mierzalna reakcja pnia mózgu na stymulację w chorobie Parkinsona. | ★ (preprint) |
| Wang R. i wsp., 2026 Neurotherapeutics |
3 tygodnie, w domu Pacjenci z chorobą Parkinsona, domowa taVNS vs sham, jednoślepe RCT |
Mniej objawów ruchowych (MDS-UPDRS III), lepsza jakość życia i sen niż po sham; niższy glutaminian w prążkowiu i wzgórzu, wyższa acetylocholina we krwi skorelowana z poprawą ruchową (dane ze streszczenia). | Lepsza sprawność ruchowa i sen w chorobie Parkinsona. | ★★★ |
| Drżenie samoistne – pilotaż, AAN 2025 AAN (abstrakt) |
4 cykle stymulacji szyjnej 25 Hz 17 osób z drżeniem samoistnym, szyjna nVNS (gammaCore), badanie otwarte |
Poprawa czterech parametrów rysowania spirali Archimedesa w analizie cyfrowej; całkowity wynik skali FTM bez zmian. | Sygnał zmniejszenia drżenia dłoni. | ★ (abstrakt, inna metoda) |
| Fu i wsp., 2024 Frontiers in Aging Neuroscience |
1 sesja (aktywna, sham, bez stymulacji) 47 osób z chorobą Parkinsona, crossover, fMRI |
Zmiana aktywności m.in. płacika ciemieniowego górnego i kory ruchowej; aktywność ciemieniowa korelowała z UPDRS-III (r = −0,417). | Wyjaśnia, na które obszary mózgu działa stymulacja. | ★★ |
| Zhang H. i wsp., 2025 npj Parkinson's Disease |
2 tygodnie 32 osoby z chorobą Parkinsona i 20 zdrowych, fNIRS i TMS przed i po leczeniu |
Poprawa objawów ruchowych powiązana ze wzrostem wydajności sieci w pierwotnej korze ruchowej i z większym ułatwieniem korowym (korelacja ze spadkiem UPDRS-III). | Wyjaśnia, jak stymulacja poprawia ruch. | ★ |
| Menekseoglu i wsp., 2023 Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni |
3 pojedyncze sesje (prawe, lewe, oba uszy) 5 osób z chorobą Parkinsona, seria przypadków |
Mniejsza maksymalna amplituda drżenia w pomiarze smartfonem (p = 0,043 i 0,014); skala UPDRS bez zmian; niższe ciśnienie rozkurczowe przy stymulacji obustronnej. | Sygnał zmniejszenia drżenia dłoni. | ★ |
| Proietti, Marano i wsp., 2025 Movement Disorders |
przegląd systematyczny 32 badania: PD, drżenie, dystonia szyjna, zespół Tourette’a |
Najbardziej spójne korzyści w chorobie Parkinsona; sygnały w drżeniu samoistnym i dystonii. | Przegląd stymulacji w zaburzeniach ruchowych. | ★ |
| MSA-C – opis przypadku, 2024 Frontiers in Neuroscience |
12 miesięcy, 40 min dziennie, 20 dni w miesiącu 65-letnia pacjentka z zanikiem wieloukładowym typu móżdżkowego |
SARA 13 → 10,5, UMSARS 28 → 23, PSQI 19 → 6, HAMA 13 → 3, HAMD 7 → 4. | Mniej ataksji, lepszy sen, mniej lęku – w chorobie bez skutecznego leczenia. | ★ |
| Metaanaliza RCT, 2025 Movement Disorders (abstrakt MDS) |
4 RCT 82 osoby z tVNS i 74 z sham |
Umiarkowana poprawa chodu, funkcji ruchowych i zamrożeń chodu. | Zbiorczo: największa szansa na poprawę chodu. | ★★ (abstrakt) |
| Opis przypadku, 2026 (PMC) |
fazy po 1 tygodniu: bez, sham, taVNS 67-letnia kobieta z PD i zamrożeniami chodu, pomiar akcelerometrem w domu |
Poprawa automatyzmu chodu w codziennym życiu w fazie taVNS. | Efekt widoczny także poza gabinetem. | ★ |
| Marano i wsp., 2022 Movement Disorders |
1 sesja 12 osób, crossover z sham |
Prędkość chodu 1,14 → 1,26 m/s, długość kroku 0,58 → 0,61 m, czas reakcji 1,69 → 1,50 s. | Pewniejsze przejście przez pokój czy ulicę; szybsza reakcja przy potknięciu. | ★★ |
| van Midden i wsp., 2024 Movement Disorders |
1 sesja 30 osób, zaawansowana PD, z sham |
Dłuższy krok, szybszy chód, krótszy czas obrotu; większy wymach ramion. | Łatwiejsze zawracanie w wąskim korytarzu – obroty to częsty moment upadków. | ★★ |
| Marano i wsp., 2024 Movement Disorders |
1 sesja 10 osób z DBS, z sham |
Spadek patologicznej aktywności beta, lepszy chód i test TUG. | Sprawniejsze wstawanie z krzesła i przemieszczanie się. | ★★ |
| Morris i wsp., 2019 Movement Disorders |
1 sesja ok. 30 osób, szyjna nVNS, z sham |
Mniejsza zmienność kroku. | Równiejszy, przewidywalny chód – mniej potknięć. | ★★ |
| Mondal i wsp., 2019 Movement Disorders |
1 sesja Pilotaż, szyjna nVNS |
Lepszy chód, mniej epizodów zamrażania chodu. | Rzadsze „przyklejanie się stóp do podłogi” w drzwiach i przy zawracaniu. | ★ |
| Zhang i wsp., 2023 CNS Neurosci Ther |
7 dni 22 osoby, RCT z sham |
Dłuższy krok, większa prędkość i regularność chodu niż po sham. | Chód mniej drobiący; łatwiej iść i rozmawiać jednocześnie. | ★★★ |
| Zhang i wsp., 2024 J Affect Disord |
14 dni 30 osób z PD i lękiem, RCT z sham |
Istotnie mniejszy lęk (HAMA) niż po sham. | Mniej napięcia, spokojniejsze wychodzenie z domu. | ★★★ |
| Wang i wsp., 2026 Neurotherapeutics |
3 tygodnie 49 osób, w domu, RCT z sham |
Mniej objawów ruchowych, lepszy sen, jakość życia i funkcje autonomiczne niż po sham. | Mniej sztywności, lepsze noce, mniej zawrotów przy wstawaniu. | ★★★ |
| Kaut i wsp., 2019 NeuroRehabilitation |
4 tygodnie 19 osób, szyjna nVNS |
Mniej dolegliwości żołądkowo-jelitowych. | Mniej uczucia pełności, lepsze wchłanianie leków. | ★ |
| Mondal i wsp., 2024 Front Aging Neurosci |
1 miesiąc 33 osoby, crossover |
Lepsze parametry chodu przed–po; wzrost BDNF, spadek markerów zapalnych. | Sygnał możliwego działania ochronnego na neurony. | ★ |
| Evancho i wsp., 2026 Neurology International |
6 tygodni 22 osoby, + fizjoterapia, RCT z sham |
Mini-BEST +3,4 pkt, marsz 6 min +53,6 m; efekt ruchowy utrzymany 4 tygodnie. | Stabilniejsze stanie, dłuższe spacery; efekty rehabilitacji nie znikają. | ★★ |
| Yu, 2021 w metaanalizie Shan 2025 |
8 tygodni 56 osób |
Sygnały poprawy części ocen ruchowych. | Wspiera kierunek z badania Wang 2026. | ★ |
★★★ RCT z sham · ★★ małe badanie kontrolowane lub crossover · ★ pilotaż, opis przypadku, abstrakt. Bez przewagi nad sham: Lench i wsp., 2023 (RCT, 30 osób, 10 sesji w gabinecie) – bez różnic w MDS-UPDRS; autorzy zalecają stymulację w domu.
Informacja
Choroba Parkinsona nie jest zarejestrowanym wskazaniem tVNS®-E. Badania przedstawione na tej stronie prowadzono różnymi urządzeniami i mają charakter informacji naukowej.
Pełna baza badań