tVNS z perspektywy neuromodulacji
Dla specjalistów pracujących z TMS, tDCS czy implantami: co wiemy o miejscu i parametrach stymulacji, o łączeniu tVNS z ćwiczeniami lub bodźcami (stymulacja sparowana) i o porównaniu z implantem. Najmocniejsze dane o stymulacji sparowanej pochodzą z implantu VNS w udarze; dla tVNS kierunek jest ten sam, ale badania są mniejsze.
47% vs 24%poprawa ręki – implant sparowany z ruchem
30% vs 32%odpowiedź w padaczce: tVNS vs implant
7 vs 12,5 dnia2 sesje dziennie vs 1 (karmienie)
cymba conchanajsilniejsza aktywacja w fMRI
Publikacje
| Publikacja | Czas i grupa | Zaobserwowano | Co to daje na co dzień | Dowód |
|---|---|---|---|---|
| Flanagan i wsp., 2025 (preprint) bioRxiv (preprint) |
10 kolejnych dni, ponowne badanie po 2 tygodniach 12 zdrowych dorosłych (6 kobiet), taVNS vs sham, randomizowane jednoślepe badanie równoległe |
Natychmiastowe i narastające zmiany funkcji wykonawczych (hamowanie, przełączanie, pamięć robocza), najsilniejsze w dokładności, widoczne przy ponownym badaniu; korzyści wyraźniejsze u kobiet i w trudniejszych próbach. | Lepsza kontrola uwagi po kilku dniach stymulacji. | ★ (preprint) |
| Kraus i wsp., 2013 Brain Stimulation |
1 sesja, fMRI 16 zdrowych osób (po 8), stymulacja przedniej lub tylnej ściany lewego przewodu słuchowego vs płatek ucha (sham) |
Stymulacja przedniej ściany dawała wyraźniejszy spadek sygnału BOLD w miejscu sinawym i obszarze pasma samotnego niż sham oraz w zakręcie przyhipokampowym, tylnej korze obręczy i wzgórzu; tylna ściana wywoływała inny, mniej swoisty wzorzec. | Wskazuje najlepsze miejsce stymulacji w przewodzie słuchowym. | ★ (mechanizm, zdrowi) |
| Ventura-Bort i wsp., 2018 Frontiers in Human Neuroscience |
1 sesja (2 kolejne dni: tVNS i sham) 20 zdrowych osób, tVNS vs sham, badanie krzyżowe, wzrokowe zadanie oddball |
W analizie eksploracyjnej większa odpowiedź P3b na łatwe bodźce docelowe podczas tVNS niż sham; wzrost alfa-amylazy ślinowej po aktywnej stymulacji. | Mierzalny wpływ na uwagę i układ noradrenergiczny. | ★★ (zdrowi) |
| Pihlaja i wsp., 2020 Frontiers in Human Neuroscience |
1 sesja podczas zadania 25 zdrowych osób, tVNS (tragus) vs sham (płatek ucha), jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze z EEG |
Mniejsza amplituda czołowego potencjału NoGo-N2 podczas stymulacji przy niezmienionym wykonaniu zadania – mniej zasobów kontroli poznawczej potrzebnych do powstrzymania reakcji. | Mniejszy wysiłek mózgu przy powstrzymywaniu reakcji. | ★★ (zdrowi) |
| Zhao i wsp., 2022 (tDCS) Frontiers in Neuroscience |
1 sesja w eksperymencie, 3 warunki w losowej kolejności 60 zdrowych osób (56 w analizie), taVNS vs tDCS vs połączenie, pamięć robocza (zadanie 3-back) |
taVNS poprawiała trafność w zadaniu 3-back (p = 0,045); połączenie z tDCS lewej kory przedczołowej poprawiało ją bardziej (p = 0,001; poprawa u 41 osób vs 29 po samej taVNS). | Lepsza pamięć robocza, jeszcze większa przy połączeniu z tDCS. | ★★ (zdrowi) |
| Ventura-Bort i wsp., 2024 Human Brain Mapping |
1 sesja (2 wizyty w odstępie tygodnia) Zdrowi uczestnicy, taVNS vs sham, projekt wewnątrzosobniczy, zadanie liczenia uderzeń serca |
taVNS pomagała utrzymać dokładność odczuwania uderzeń serca, która w warunku sham spadała z czasem; wyższa amplituda potencjałów EEG wywołanych uderzeniem serca (HEP). | Lepsza uwaga na sygnały własnego ciała. | ★★ (zdrowi) |
| Kaluza i wsp., 2026 (głód i nagroda) Neuromodulation |
1 sesja po nocnym poście, po wodzie lub napoju kalorycznym 54 zdrowe osoby (210 sesji), prawostronna tVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe |
Wpływ stymulacji na pawłowowską tendencję do reakcji zależał od stanu odżywienia (interakcja stymulacja × obciążenie kaloryczne, p = 0,038): spadek po napoju kalorycznym, wzrost po wodzie. | Działanie stymulacji zależy od tego, czy jesteśmy najedzeni. | ★★ (zdrowi) |
| Chen i wsp., 2022 (planowanie ruchu) IEEE Transactions on Neural Systems and Rehabilitation Engineering |
1 sesja, stymulacja równoległa do zadania 28 uczestników, aktywna tVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe |
Krótszy czas reakcji i mniejsza amplituda potencjałów korowych związanych z przygotowaniem ruchu niż po sham, głównie w trudniejszych zadaniach wykonywanych ręką po stronie stymulacji. | Sprawniejsze planowanie ruchu przy trudnych zadaniach. | ★★ (zdrowi) |
| Borgmann i wsp., 2021 NeuroImage |
1 sesja, kilka minut stymulacji, fMRI Zdrowi uczestnicy (15 zrekrutowanych, 12 w analizie fMRI), taVNS (cymba conchae) vs płatek ucha, jednoślepe badanie krzyżowe |
Istotna odpowiedź jądra pasma samotnego, istoty czarnej i jądra niskowzgórzowego względem kontroli; większość odpowiedzi utrzymywała się po wyłączeniu stymulacji. | Pokazuje, że stymulacja ucha pobudza struktury pnia mózgu i efekt trwa po jej zakończeniu. | ★★ (mechanizm, zdrowi) |
| Sclocco i wsp., 2020 Brain Stimulation |
1 sesja, stymulacja w wydechu przy 2, 10, 25 i 100 Hz 30 zdrowych dorosłych, taVNS w 4 częstotliwościach vs sham (bez prądu), fMRI |
Najsilniejsza odpowiedź pnia mózgu przy 100 Hz (okolica jądra pasma samotnego, miejsce sinawe, jądra szwu, istota szara okołowodociągowa); słabsza przy 2 Hz. | Dobór częstotliwości zmienia siłę odpowiedzi mózgu. | ★★ (mechanizm, zdrowi) |
| Sclocco i wsp., 2019 Brain Stimulation |
1 sesja, fMRI 7 T, synchronizacja z oddechem 16 zdrowych dorosłych, taVNS w wydechu vs w wdechu vs płatek ucha (kontrola) |
Stymulacja w wydechu wywoływała silniejszą odpowiedź okolicy jądra pasma samotnego, miejsca sinawego i jąder szwu niż w wdechu oraz zwiększała modulację przywspółczulną serca (HF-HRV). | Dopasowanie stymulacji do oddechu zwiększa jej działanie. | ★★ (mechanizm, zdrowi) |
| Frangos i wsp., 2015 Brain Stimulation |
1 sesja, 25 Hz, 250 µs 12 zdrowych dorosłych, cymba conchae vs płatek ucha, fMRI |
Aktywacja jądra pasma samotnego, jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego, jądra szwu, miejsca sinawego, ciała migdałowatego i jądra półleżącego oraz zmniejszenie aktywności hipokampa i podwzgórza. | Potwierdza, że stymulacja ucha pobudza drogi nerwu błędnego w mózgu. | ★★ (mechanizm, zdrowi) |
| Yakunina i wsp., 2017 Neuromodulation |
1 sesja, 2 serie po 6 min, 500 µs, 25 Hz 37 zdrowych osób, 4 miejsca stymulacji w uchu vs płatek ucha (sham), fMRI |
Spośród badanych miejsc tylko cymba conchae dawała istotnie silniejszą niż sham aktywację zarówno jądra pasma samotnego, jak i miejsca sinawego. | Wskazanie najlepszego miejsca elektrody w uchu. | ★★ (mechanizm, zdrowi) |
| Zhang i wsp., 2022 Frontiers in Psychology |
1 sesja, stymulacja szyjna 21 zdrowych dorosłych, szyjna tVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe z fMRI |
Korzystne zmiany poznawcze, głównie w pamięci, funkcjach językowych i uwadze; zmiany aktywności m.in. zakrętu ostrogowego, wrzecionowatego, językowatego i przyhipokampowego. | Lepsza pamięć, język i uwaga – inna metoda (stymulacja szyjna). | ★★ (inna metoda, zdrowi) |
| Su i wsp., 2025 Brain Stimulation |
1 sesja, 4-sekundowe serie Dwa eksperymenty: 22 i 21 osób, tVNS vs sham |
4-sekundowe serie zwiększały rozszerzenie źrenicy; w zadaniu ruchu kropek większa poprawność odpowiedzi bez wydłużenia czasu reakcji i sprawniejsze gromadzenie informacji do decyzji, zwłaszcza po błędach. | Trafniejsze decyzje przy tej samej szybkości. | ★★ (zdrowi) |
| Li i wsp., 2026 (stymulacja szyjna) Journal of Speech, Language, and Hearing Research |
1 sesja, 30 min, test po 2 tygodniach 31 zdrowych dorosłych (22 szyjna tVNS, 9 kontrola), RCT jednoślepe, nauka 50 chińskich słów |
Szybsze reakcje i wyższa dokładność w teście pamięci werbalnej niż w grupie kontrolnej; poprawa dokładności u młodszych osób. | Lepsza pamięć słów – inna metoda (stymulacja szyjna). | ★★ (inna metoda, zdrowi) |
| Konjusha i wsp., 2023 Journal of Neuroscience |
1 sesja 43 zdrowe osoby (37 w analizie), taVNS vs sham, randomizowane badanie krzyżowe z EEG |
taVNS poprawiała „zamykanie bramki” pamięci roboczej (utrzymywanie informacji i blokowanie nowych bodźców) przez zmiany aktywności alfa w EEG. | Lepsza ochrona pamięci roboczej przed rozproszeniem. | ★★ (zdrowi) |
| Giraudier i wsp., 2026 Scientific Reports |
1 sesja podczas testu rozpoznawania po tygodniu 80 zdrowych studentów (75 w analizie: 38 taVNS, 37 sham), taVNS vs sham, pamięć nieprzyjemnych i neutralnych obrazów oglądanych tydzień wcześniej |
taVNS wybiórczo zwiększała przypominanie nieprzyjemnych obrazów względem sham (d = 0,33). | Lepsze przywoływanie trudnych wspomnień. | ★★ (zdrowi) |
| Ventura-Bort i wsp., 2021 Journal of Neuroscience |
1 sesja podczas oglądania obrazów, test po tygodniu Zdrowi uczestnicy, ciągła taVNS vs sham, pamięć rozpoznawania po 1 tygodniu |
Lepsze świadome przypominanie materiału emocjonalnego (nie neutralnego) niż po sham; większe potencjały mózgowe związane z przypominaniem i wczesną dyskryminacją uwagową. | Lepsze zapamiętywanie ważnych emocjonalnie wydarzeń. | ★★ (zdrowi) |
| Thakkar i wsp., 2023 Behavioural Brain Research |
1 sesja podczas czytania na głos 24 zdrowe młode osoby, taVNS vs sham, badanie pilotażowe |
Istotnie dokładniejsze odpowiedzi na pytania o szczegóły przeczytanego tekstu niż po sham. | Lepsze zapamiętywanie szczegółów czytanego tekstu. | ★★ (zdrowi) |
| Badran i wsp., 2018 (fMRI) Brain Stimulation |
1 sesja, 3 serie po 60 s, 500 µs 25 Hz 17 zdrowych dorosłych, taVNS (tragus) vs płatek ucha, jednoślepe badanie krzyżowe z fMRI |
Większy wzrost sygnału BOLD niż przy stymulacji kontrolnej w obustronnej przedniej korze zakrętu obręczy, lewej korze przedczołowej, prawym jądrze ogoniastym i móżdżku. | Pokazuje, które obszary mózgu aktywuje stymulacja nerwu błędnego. | ★★ (zdrowi) |
| Le Roy i wsp., 2023 Frontiers in Neurology |
1 sesja lub 3 sesje (taVNS i sham po 3 razy) 44 zdrowe osoby w warunkach obciążeń ekstremalnych, protokół pojedynczy vs powtarzany, taVNS vs sham, badanie krzyżowe |
W protokole powtarzanym lepsza zmienność rytmu serca, wyniki poznawcze i efektywność snu oraz większa aktywacja przywspółczulna i elastyczność rytmu serca niż przy sham. | Lepsza odporność psychofizyczna i sen w warunkach dużego stresu. | ★★ (zdrowi) |
| Wienke i wsp., 2023 Journal of Neuroscience |
1 sesja, krótkie serie zsynchronizowane z zadaniem 29 zdrowych osób, aktywna taVNS vs sham, emocjonalny test Stroopa, MEG i pupilometria |
Większe rozszerzenie źrenic i lepsze wykonanie testu Stroopa; wzrost czołowej theta i alfa, spadek potylicznej alfa; zmieniony przebieg odruchu źrenicznego na światło. | Mierzalna poprawa uwagi i reakcji mózgu na krótkie impulsy. | ★★ (zdrowi) |
| Fischer i wsp., 2018 Cognitive, Affective, & Behavioral Neuroscience |
1 sesja (2 wizyty: tVNS i sham) Zdrowi uczestnicy, tVNS vs sham, projekt wewnątrzosobniczy z zapisem EEG |
Silniejsze dostosowanie kontroli poznawczej po wcześniejszym konflikcie niż przy sham – w zachowaniu i w komponencie N2. | Lepsza elastyczność uwagi po błędzie lub konflikcie. | ★★ (zdrowi) |
| Bahadori i wsp., 2024 Brain Stimulation |
1 sesja (2 wizyty: tVNS i sham), 25 Hz, 200 µs, lewa muszla uszna 24 młodych dorosłych (20 w analizie), tVNS vs sham (płatek ucha), randomizowane jednoślepe badanie krzyżowe |
Niższy próg wykrywania nieregularności w rytmie dźwięków niż po sham (p = 0,022; d = 0,36); poprawa u 70% uczestników, średnio o 23,3 ms. | Lepsze wyczucie rytmu i czasu – kierunek dla zaburzeń ruchu i uwagi. | ★★ (zdrowi) |
| Phillips i wsp., 2025 Psychophysiology |
1 sesja, 300 Hz, lewy przewód słuchowy, poniżej progu odczuwania 90 osób w analizie (112 zrekrutowanych), taVNS 300 Hz vs sham |
Przy natężeniu 2–4,8 mA aktywna taVNS zwiększała średnicę źrenicy (marker układu noradrenergicznego) i ograniczała jej spadek w trakcie zadania. | Mierzalna aktywacja układu noradrenergicznego przy dobranym natężeniu. | ★★ (zdrowi) |
| Giraudier i wsp., 2020 Frontiers in Psychology |
1 sesja podczas zadania językowego, test pamięci następnego dnia 60 zdrowych osób, taVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe |
Wyższa pamięć rozpoznawania słów oparta na świadomym przypominaniu (wysoka pewność odpowiedzi) niż po sham. | Lepsze przypominanie sobie słów następnego dnia. | ★★ (zdrowi) |
| Ludwig i wsp., 2025 Psychophysiology |
1 sesja, 3-sekundowe serie podczas zapamiętywania 24 młode osoby dorosłe, aktywna taVNS vs sham vs brak stymulacji |
Aktywna taVNS wybiórczo poprawiała pamięć negatywnych zdarzeń (wczesne rozpoznawanie i po 24 h) względem sham i braku stymulacji. | Lepsze zapamiętywanie ważnych wydarzeń. | ★★ (zdrowi) |
| Camargo i wsp., 2025 Scientific Reports |
1 sesja 44 zdrowe osoby, taVNS vs sham, RCT podwójnie zaślepione |
Większa czołowa moc fal delta w spoczynkowym EEG oraz przesunięcie asymetrii delta w stronę prawej półkuli niż po sham. | Zmiana aktywności mózgu w kierunku większego spokoju. | ★★ (zdrowi) |
| Perrin i wsp., 2026 Journal of Neuroscience |
1 sesja, 2-sekundowe serie podczas ruchu 36 zdrowych dorosłych, taVNS vs sham płatka ucha vs brak stymulacji, dwa eksperymenty |
taVNS zwiększała amplitudę ruchowych potencjałów wywołanych przez TMS i aktywność czuciowo-ruchową w EEG podczas ruchu; wyraźna reakcja źrenic na stymulację. | Wzmocnienie pracy układu ruchowego w trakcie ćwiczeń – podstawa łączenia taVNS z rehabilitacją. | ★★ (zdrowi) |
| Ventura-Bort i wsp., 2025 Psychophysiology |
2 kolejne dni oglądania obrazów, test po tygodniu Zdrowi uczestnicy, dwa eksperymenty, taVNS vs sham (30 s on/off; w drugim zsynchronizowana z obrazami) |
W obu eksperymentach większe amplitudy wczesnego LPP i różnic Old/New w EEG (kodowanie i odtwarzanie treści emocjonalnych); w drugim lepsza pamięć oparta na przypominaniu, dla obrazów nieprzyjemnych i neutralnych, po tygodniu. | Lepsze zapamiętywanie bodźców emocjonalnych. | ★★ (zdrowi) |
| Wang i wsp., 2024 (hemodializa) Heliyon |
podczas hemodializy 36 pacjentów dializowanych, taVNS vs sham, RCT z pomiarem fNIRS (pilotaż) |
taVNS zwiększała utlenowanie grzbietowo-bocznej kory przedczołowej i poprawiała funkcje poznawcze; zmiany korelowały z czasami reakcji i wynikami MoCA. W grupie sham utlenowanie i wykonanie zadań pogorszyły się podczas dializy. | Ochrona funkcji poznawczych podczas dializy. | ★★★ |
| Staffel i Richlan, 2026 Applied Sciences |
4 tygodnie, 30 min, 5 razy w tygodniu, po treningu lub przed snem 10 zdrowych trójboistów siłowych, otwarte badanie pilotażowe bez grupy kontrolnej |
Poprawa pozytywnego afektu i samooceny trudności z uwagą (duże efekty; analiza eksploracyjna, bez korekty wielokrotnych porównań). | Lepszy nastrój i koncentracja u sportowców – kierunek do dalszych badań. | ★ (pilotaż, zdrowi) |
| Choudhury i wsp., 2025 Neuromodulation |
1 sesja, 1 h, małżowina uszna (tragus) Zdrowi dorośli, tVNS vs brak stymulacji (elektroda na płatku ucha), randomizowane badanie krzyżowe |
Większe krótkoodstępowe hamowanie wewnątrzkorowe SICI; w HRV większy spadek stosunku LF/HF i większy wzrost znormalizowanej składowej HF niż bez stymulacji. | Silniejsze hamowanie w korze mózgu i większa aktywność nerwu błędnego w sercu. | ★★ (zdrowi) |
| Maraver i wsp., 2020 Neuropsychologia |
1 sesja (2 wizyty: aktywna i sham) 43 zdrowe osoby, tVNS vs sham, badanie krzyżowe |
Wyższa trafność rozpoznania drugiego bodźca po prezentacji twarzy (zarówno neutralnej, jak i z emocją), gdy twarz patrzyła bezpośrednio na uczestnika. | Lepsza uwaga na sygnały społeczne, np. kontakt wzrokowy. | ★★ (zdrowi) |
| Yu i wsp., 2026 Brain and Behavior |
24 h ekspozycji na niedotlenienie (symulowane 3600 m) 43 zdrowych mężczyzn (tVNS 23, bez tVNS 20) + 18 osób bez ekspozycji, badanie randomizowane |
Przepływ krwi w płacie skroniowym wyższy w grupie tVNS niż w kontrolnej (76,22 ± 7,49 vs 70,88 ± 8,93; p = 0,039) (dane ze streszczenia). | Lepsze ukrwienie płata skroniowego w niedotlenieniu. | ★★ (zdrowi) |
| McIntire i wsp., 2021 Communications Biology |
1 sesja przez 34 h bez snu, stymulacja szyjna 40 zdrowych osób (po 20), szyjna tVNS vs sham, pozbawienie snu przez 34 h |
Lepsze czuwanie (arousal) i wykonywanie wielu zadań jednocześnie oraz niższe deklarowane zmęczenie niż po sham przez cały czas badania. | Większa czujność i mniej zmęczenia przy braku snu – inna metoda (stymulacja szyjna). | ★★★ (inna metoda, zdrowi) |
| Chen Y. i wsp., 2023 International Journal of Environmental Research and Public Health |
1 sesja, 20 min 60 zdrowych osób, taVNS 20 min vs kontrola 30 s stymulacji, randomizowane |
Szybsze reakcje na bodźce wymagające odpowiedzi prawą ręką, mniejsza moc szybkich fal alfa w EEG i krótszy mikrostan C związany z czujnością. | Większa czujność i szybsze reakcje. | ★★ (zdrowi) |
| Denyer i wsp., 2026 Journal of Neurophysiology |
1 sesja, serie 4-sekundowe Zdrowi dorośli, tVNS vs sham, badanie eksperymentalne |
W trakcie stymulacji większa pobudliwość korowo-rdzeniowa (potencjały ruchowe) i większa źrenica niż po sham. | Mierzalny wpływ na pobudliwość kory ruchowej w czasie stymulacji. | ★★ (zdrowi) |
| Chen L. i wsp., 2024 IEEE Journal of Biomedical and Health Informatics |
2 sesje po 20 min (odstęp co najmniej tydzień) 22 zdrowe osoby, taVNS vs sham, jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze |
Lepsze wyniki uczenia sekwencji ruchowych (zadanie SRTT) niż po sham; w EEG niższe amplitudy potencjałów korowych związanych z ruchem i silniejsza łączność w kierunku płata czołowego. | Szybsze uczenie się sekwencji ruchowych. | ★★ (zdrowi) |
| Chen L. i wsp., 2026 NeuroImage |
1 sesja, 20 min 38 zdrowych osób (po 19 w grupie), taVNS vs sham, jednoślepe badanie międzygrupowe |
Krótszy czas reakcji, wyższa trafność i większa krzywa uczenia w zadaniu kojarzenia obrazów z klawiszami niż po sham, ze zmianami w EEG (P200, P300, N170). | Szybsze uczenie się skojarzeń. | ★★ (zdrowi) |
| van Midden i wsp., 2023 European Journal of Neuroscience |
1 sesja, 100 Hz 30 zdrowych osób (+15 w kontroli bez stymulacji), taVNS vs sham płatka ucha, podwójnie zaślepione |
taVNS zwiększyła hamowanie wewnątrzkorowe SICI (96,3% prawdopodobieństwa w analizie bayesowskiej) – wzrost aktywności korowego układu GABA-A. | Wzmocnienie hamowania w korze mózgu. | ★★ (zdrowi) |
| Lyu i wsp., 2026 Brain Sciences |
1 sesja, 30 min, lewa muszla uszna, 25 Hz, 500 µs 65 zdrowych mężczyzn po godzinie obciążenia poznawczego (62 w analizie), taVNS vs sham, jednoślepe RCT |
Zaraz po stymulacji mniejszy efekt konfliktu (−16,4 ms; p = 0,039) i niższy koszt przełączania (−59,8 ms; p = 0,019) niż po sham. | Szybsze odzyskanie kontroli wykonawczej po dużym wysiłku umysłowym. | ★★ (zdrowi) |
| Rufener i wsp., 2018 European Journal of Neuroscience |
1 sesja 20 zdrowych osób, tVNS vs sham, jednoślepe badanie wewnątrzosobnicze |
Większa amplituda i krótsza latencja potencjału P3 w zadaniu rozpoznawania istotnych dźwięków niż przy sham. | Lepsze przetwarzanie ważnych dźwięków – wzrost uwagi słuchowej. | ★★ (zdrowi) |
| Regulacja emocji – RCT, 2021 Behaviour Research and Therapy |
1 sesja 83 zdrowe osoby, taVNS vs sham |
Skuteczniejsza reinterpretacja poznawcza – reakcje na obrazy emocjonalne oceniane jako mniej intensywne. | Łatwiejsze opanowanie silnych emocji. | ★★ (zdrowi) |
| Uczenie się empatyczne, 2026 Cortex |
1 sesja 68 osób, taVNS vs sham |
Większa elastyczność dostosowania uczenia się potrzeb emocjonalnych innych do zmienności otoczenia. | Lepsze dopasowanie do potrzeb innych w zmiennych sytuacjach. | ★★ (zdrowi) |
| Regeneracja po wysiłku, 2026 Scientific Reports |
20 min obustronnie po 30-min marszu 60 nieaktywnych fizycznie młodych dorosłych, taVNS vs odpoczynek |
Większe zmniejszenie odczuwanego zmęczenia i stężenia mleczanu we krwi po wysiłku. | Szybsza regeneracja po wysiłku. | ★★ (zdrowi) |
| Wygaszanie pamięci lękowej, 2025 Cerebral Cortex |
1 sesja 40 zdrowych osób, taVNS vs sham, EEG i przewodnictwo skóry |
Mniejsza reakcja przewodnictwa skóry na bodźce kojarzone z zagrożeniem i mniejsza amplituda LPP w EEG. | Słabsza reakcja na wyuczony lęk – kierunek dla terapii lęku. | ★★ (zdrowi) |
| Maharjan i wsp., 2018 Frontiers in Neuroscience |
1 sesja na warunek, 80 Hz vs 10 Hz vs placebo 18 zdrowych mężczyzn, crossover, podwójnie zaślepione |
Stymulacja 80 Hz poprawiła wynik nadprogowego testu węchowego (p = 0,021) i aktywność prawej kory oczodołowo-czołowej (p = 0,014). | Kierunek dla zaburzeń węchu, np. we wczesnym Parkinsonie i Alzheimerze. | ★★ (zdrowi) |
| Jigo i wsp., 2024 Scientific Reports |
sesje 15–20 min, stymulacja ciągła 30 Hz 29 zdrowych osób, trzy eksperymenty crossover z sham, stymulacja szyjna (tcVNS) |
Lepsze rozróżnianie przerw w dźwiękach o 37% (p = 0,00052) i rozpoznawanie liter o 23% (p = 0,038) przy stymulacji szyjnej. | Ostrzejszy słuch i wzrok w trakcie stymulacji. | ★★ (zdrowi, inna metoda) |
| Pilotaż EEG alfa/theta, 2026 Frontiers in Psychiatry |
8 sesji w 4 tygodnie 10 zdrowych kobiet: 5 z taVNS, 5 w grupie kontrolnej |
Wzrost stosunku alfa/theta w EEG u wszystkich stymulowanych; zmiany alfa/theta i theta/beta różniły grupy; dobra tolerancja. | Kierunek dla regulacji emocji. | ★ (pilotaż, zdrowi) |
| Pary w konflikcie – 2026 (PMC) |
przed i w trakcie rozmowy konfliktowej 67 par (134 osoby), tVNS vs sham u obojga partnerów |
Większa synchronizacja ruchów partnerów podczas konfliktu przy tVNS. | Lepsze „zgranie” w trudnej rozmowie. | ★★ (zdrowi) |
| Oksytocyna i patrzenie na twarze – 2022 Psychophysiology |
1 sesja na warunek 49 osób w analizie, taVNS vs sham, crossover |
Wzrost oksytocyny w ślinie; dłuższe patrzenie na okolice nosa twarzy, skorelowane ze wzrostem oksytocyny. | Biologiczne podstawy wpływu na kontakt społeczny. | ★★ (zdrowi) |
| Duchowe reprezentacje „ja” – 2019 (PubMed) |
1 sesja Zdrowe osoby, tVNS vs sham, test skojarzeń utajonych |
Osłabienie automatycznego skojarzenia „ja – duchowość”. | Wpływ na utajone postawy wobec siebie. | ★★ (zdrowi) |
| Alicart i wsp., 2021 (PMC) |
1 h, NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E 21 zdrowych kobiet, tVNS vs sham, fMRI |
Zmieniona odpowiedź mózgu na zdjęcia jedzenia (m.in. wyspa, ciało migdałowate, wzgórze, hipokamp). | Wpływ na mózgowe przetwarzanie bodźców pokarmowych. | ★★ (zdrowi) |
| Ventura-Bort i wsp., 2025 (PMC) |
1 sesja, różne protokoły stymulacji Zdrowe osoby, dwa badania ERP, taVNS vs sham |
Silniejsze przetwarzanie i lepsze późniejsze rozpoznawanie nieprzyjemnych obrazów (większe LPP i efekt Old/New). | Lepsze utrwalanie wspomnień emocjonalnych. | ★★ (zdrowi) |
| Ludwig i wsp., 2025 Psychophysiology |
krótkie impulsy 3 s podczas zapamiętywania 24 młodych dorosłych, taVNS vs sham vs brak stymulacji |
Aktywna stymulacja wybiórczo poprawiła zapamiętywanie zdarzeń negatywnych (rozpoznawanie natychmiast i po 24 h). | Lepsza pamięć zdarzeń emocjonalnych. | ★★ (zdrowi) |
| Sharon i wsp., 2021 Journal of Neuroscience |
krótkie impulsy 3,4 s, cymba concha 24 zdrowych mężczyzn, tVNS vs stymulacja płatka (sham) |
Przejściowe rozszerzenie źrenic i silniejsze tłumienie potylicznego rytmu alfa w EEG niż przy sham, przy podobnym odczuciu stymulacji. | Dowód, że stymulacja cymba concha pobudza układ noradrenergiczny. | ★★ (zdrowi) |
| Lloyd i wsp., 2023 Brain Stimulation |
krótkie impulsy 3,4 s 29 zdrowych osób, replikacja badania Sharon 2021, taVNS vs sham |
Potwierdzono większe rozszerzenie źrenic przy taVNS niż przy sham (p = 0,009); zmiany rytmu alfa nie powtórzono. | Niezależne potwierdzenie pobudzenia układu noradrenergicznego. | ★★ (zdrowi) |
| Rozpoznawanie emocji z ciała, 2021 Cognitive, Affective & Behavioral Neuroscience |
1 sesja na warunek Zdrowe osoby, tVNS vs sham, nieruchome i poruszające się sylwetki |
Lepsze rozpoznawanie złości, słabsze rozpoznawanie smutku – niezależnie od tego, czy sylwetka była nieruchoma, czy w ruchu. | tVNS zmienia odbiór emocji wyrażanych ciałem. | ★★ (zdrowi) |
| Sellaro i wsp., 2015 Journal of Cognitive Neuroscience |
1 sesja 40 zdrowych młodych osób, tVNS vs sham, pojedynczo zaślepione, badanie międzygrupowe |
Większe spowolnienie reakcji po błędzie (post-error slowing) przy aktywnej tVNS niż przy sham, w obu zadaniach poznawczych. | Ostrożniejsze działanie po pomyłce – lepsza regulacja zachowania. | ★★ (zdrowi) |
| Jongkees i wsp., 2018 Frontiers in Psychology |
1 sesja 40 zdrowych młodych dorosłych, tVNS vs sham, pojedynczo zaślepione |
Sprawniejszy wybór reakcji w najbardziej wymagających fragmentach sekwencji ruchów. | Lepsza kontrola działania przy złożonych zadaniach. | ★★ (zdrowi) |
| Colzato i wsp., 2018 Neuropsychologia |
1 sesja 80 zdrowych młodych osób, tVNS vs sham, RCT międzygrupowe |
Lepsze myślenie dywergencyjne (zadanie alternatywnych zastosowań) niż przy sham. | Więcej pomysłów przy zadaniach twórczych. | ★★ (zdrowi) |
| Sellaro i wsp., 2018 Cortex |
2 sesje (aktywna i sham) 24 zdrowe osoby, crossover z sham |
Lepsze rozpoznawanie emocji z całych twarzy niż przy sham. | Trafniejsze odczytywanie emocji z twarzy. | ★★ (zdrowi) |
| Pamięć wzrokowa – RCT, 2023 (repozytorium uczelni) |
b.d. 60 zdrowych młodych osób, taVNS + gry treningowe i ćwiczenia aerobowe vs same gry i ćwiczenia |
Większa poprawa dwóch parametrów pamięci wzrokowej. | Lepsze zapamiętywanie obrazów przy treningu. | ★★ (zdrowi) |
| Kraus i wsp., 2007 Journal of Neural Transmission |
1 sesja, lewy przewód słuchowy 22 zdrowe osoby, stymulacja vs płatek ucha (sham), fMRI |
Wyciszenie ciała migdałowatego, hipokampa i zakrętu przyhipokampowego; poprawa samopoczucia w skali nastroju; bez zmian przy sham; bez wpływu na tętno i ciśnienie. | Jedno z pierwszych badań z Erlangen: wzorzec podobny do implantu VNS. | ★★ (zdrowi) |
| Jigo i wsp., 2024 Scientific Reports |
1 sesja 3 eksperymenty po 12 zdrowych osób, szyjna tcVNS i uszna taVNS vs sham |
Szyjna tcVNS poprawiła słuch o 37% i wzrok o 23%; stymulacja uszna bez efektu w tym protokole. | Wynik negatywny dla stymulacji usznej w tym zadaniu. | ★★ (zdrowi) |
| Donovan i wsp., 2026 Neuromodulation |
1 min, 30 Hz, 250 µs, 0,5–1,5 mA 8 osób z padaczką z elektrodami wewnątrzczaszkowymi, aktywna vs sham |
Odpowiedź mózgu zależna od natężenia: 1,0–1,5 mA zwiększało aktywność gamma (dłużej przy 1,5 mA), 0,5 mA ją tłumiło. | Natężenie stymulacji ma znaczenie – zbyt niskie może nie działać. | ★★ |
| Zhou J. i wsp., 2025 IEEE EMBC (materiał konferencyjny) |
1 sesja taVNS + TMS 10 osób po udarze i 5 zdrowych |
Wyższa amplituda i krótsza latencja MEP; większa efektywność sieci mózgowych w EEG. | Łączenie tVNS z TMS wzmacnia pobudliwość kory. | ★ |
| Obata i Sekiguchi, 2025 Scientific Reports |
1 sesja, 3 s na początku ruchu 32 zdrowe osoby, taVNS vs sham |
Mniejszy błąd ruchu podczas uczenia się w polu sił. | Stymulacja zsynchronizowana z ruchem przyspiesza naukę ruchu. | ★★ (zdrowi) |
| Yakunina i wsp., 2017 Neuromodulation |
sesje w fMRI 37 osób, porównanie punktów stymulacji ucha |
Cymba concha najsilniej aktywowała ośrodki nerwu błędnego w pniu mózgu. | Miejsce elektrody ma znaczenie – zob. porównanie miejsc. | ★★ |
| Leite Souza i wsp., 2026 Neuromodulation |
1 sesja Nadciśnienie, RCT crossover, tragus vs cymba concha |
Większy spadek ciśnienia przy cymba concha. | Różnica miejsca przekłada się na efekt kliniczny. | ★★ |
| Badran i wsp., 2023 Neurorehabil Neural Repair |
4 tygodnie, 12 sesji 20 osób po udarze |
Lepsze efekty, gdy impuls jest zsynchronizowany z ruchem. | Stymulować w trakcie ćwiczeń, nie obok nich. | ★★ |
| Dawson i wsp., 2021 The Lancet (VNS-REHAB) |
6 tygodni + program domowy 108 osób po udarze, implant VNS sparowany z ruchem, RCT |
Klinicznie znacząca poprawa ręki po 90 dniach u 47% vs 24%. | Dowód zasady „stymulacja + zadanie” w dużym RCT. | ★★★ (implant) |
| Tyler i wsp., 2017 Scientific Reports |
6 + 6 tygodni 30 osób z szumami, implant VNS sparowany z tonami |
Większa korzyść przy szumie tonalnym, niezwiązanym z urazem wybuchowym. | Parowanie z bodźcem słuchowym – model dla szumów uszu. | ★★ (implant) |
| Jenkins i wsp., 2023 The Journal of Pediatrics |
ok. 2 tygodnie, 2 sesje dziennie 21 niemowląt, taVNS sparowana z karmieniem |
Pełne karmienie w medianie 7 dni vs 12,5 dnia przy 1 sesji dziennie; zmiany w istocie białej dróg ruchowych. | Większa liczba sesji przyspiesza efekt, nie zwiększając odsetka odpowiedzi. | ★ |
| Weyand i wsp., 2025 Clinical Epileptology |
do 5 lat (tVNS), 15 lat (implant) 47 osób z padaczką lekooporną, tVNS (NEMOS® – wcześniejsza wersja tVNS®-E) vs implant |
Odpowiedź 30% vs 32,4% (różnica nieistotna); działania niepożądane 42% vs 85%. | Podobna skuteczność bez zabiegu – zob. wykres w porównaniu metod. | ★★ |
| Zhou i wsp., 2023 Frontiers in Neuroscience |
4 tygodnie Stan minimalnej świadomości, RCT z sham |
Większa poprawa CRS-R niż po sham w 3.–4. tygodniu. | tVNS jako narzędzie neuromodulacji w ciężkich uszkodzeniach mózgu. | ★★★ |
| Falcon-Caro i wsp., 2026 Neuromodulation |
1 sesja, 30 min 58 zdrowych, dwa urządzenia uszne, z sham |
Marginalna poprawa pamięci roboczej; podrażnienie skóry 20% vs 3,4% zależnie od urządzenia. | Konstrukcja elektrody wpływa na tolerancję. | ★★ |
★★★ RCT z sham · ★★ małe badanie kontrolowane, crossover lub inna populacja · ★ pilotaż, opis przypadku, abstrakt. W toku: TRICEPS (tVNS aktywowana ruchem + rehabilitacja ręki, Sheffield). Dla porównania: stymulacja nerwu trójdzielnego w ADHD (RCT 2026) nie przewyższyła sham.
Informacja
Neuromodulacja to obszar metodyczny, nie wskazanie. Status zależy od schorzenia – zob. Zastosowania.
Pełna baza badań