tVNS w depresji
Depresja jest zarejestrowanym wskazaniem tVNS®-E (jako uzupełnienie farmakoterapii i psychoterapii). Badania pokazują poprawę nastroju po 2–12 tygodniach, a już pojedyncze sesje wpływają na motywację i przetwarzanie emocji, także u młodzieży.
43publikacje
1 sesjawiększa motywacja do działania
2 tygodniepoprawa w BDI vs sham
IFU−2–3 pkt HAMD po 9 tyg.
Publikacje
| Publikacja | Czas i grupa | Zaobserwowano | Co to daje na co dzień | Dowód |
|---|---|---|---|---|
| Guo i wsp., 2024 Brain Sciences |
4 tygodnie 19 pacjentów z dużą depresją, fMRI przed i po taVNS, bez grupy kontrolnej |
Wzrost globalnej efektywności sieci mózgowych i skrócenie charakterystycznej długości ścieżek; zmiany parametrów sieciowych korelowały ze zmianami nasilenia depresji w skali Hamiltona. | Lepsza organizacja sieci mózgowych i mniej objawów depresji. | ★ (pilotaż) |
| Zhou i wsp., 2026 (półpasiec) Zhonghua Yi Xue Za Zhi |
5 dni, dodatkowo do leczenia przeciwwirusowego 40 pacjentów w średnim i starszym wieku z ostrym półpaścem i objawami depresyjno-lękowymi, taVNS vs sham, RCT |
Ból podostry po 30 dniach u 5% vs 35% po sham (p = 0,044); większa poprawa objawów depresyjno-lękowych (PHQ-4) i bezsenności (ISI) po 2 tygodniach oraz mniejsze zużycie leku przeciwbólowego (p < 0,05). | Mniej bólu po półpaścu i lepszy sen oraz nastrój. | ★★★ |
| Li i wsp., 2022 Frontiers in Psychiatry |
8 tygodni, taVNS 3 razy w tygodniu + elektroakupunktura skóry głowy 60 osób z depresją i przewlekłym bólem, taVNS z elektroakupunkturą vs citalopram 40 mg dziennie, randomizowane, jednoślepe, bez sham |
Istotny spadek objawów depresji (MADRS) i bólu (SF-MPQ), podobny do citalopramu i utrzymany co najmniej 8 tygodni; w 6. tygodniu mniej stosowania leków nasennych niż w grupie citalopramu (p = 0,049). | Mniej depresji i bólu, porównywalnie z lekiem. | ★★ |
| Park i wsp., 2025 Applied Sciences |
4 tygodnie, 30 min dziennie, 7 dni w tygodniu 18 młodych zawodniczek strzelectwa (po 9), stymulacja nerwu błędnego vs grupa kontrolna, RCT |
Mniejszy stres (p < 0,01), lęk poznawczy (p < 0,001), lęk somatyczny (p < 0,01) i objawy depresyjne (p < 0,01) oraz większa pewność siebie (p < 0,001) niż w grupie kontrolnej (interakcja grupa × czas; dane ze streszczenia). | Mniej stresu i lęku startowego oraz większa pewność siebie. | ★★ (zdrowi) |
| Zou i wsp., 2025 Brain Stimulation |
12 tygodni, 2 × 30 min dziennie, muszla uszna, 20 Hz 30 osób z AIDS i objawami depresyjnymi (po 15; ukończyło 29), taVNS vs sham (zewnętrzny brzeg ucha), RCT podwójnie zaślepione, równolegle terapia antyretrowirusowa |
Depresja (HAMD-17) po 12 tygodniach 6,20 vs 11,42 po sham (różnica 5,22 pkt; 95% CI 1,94–8,50; p = 0,0022); lęk (HAMA) 8,27 vs 13,53 (p = 0,042); jakość życia (WHOQOL-HIV BREF) 86,76 vs 71,41 (p = 0,0004); w HRV wzrost HF i spadek LF/HF. | Mniej depresji i lęku oraz lepsza jakość życia przy AIDS. | ★★★ |
| Austelle i wsp., 2025 Neuromodulation |
9 sesji: w 3 kolejne dni albo w 1 dzień 10 pacjentów oddziału psychiatrycznego z depresją i lękiem, badanie otwarte, 2 schematy dawkowania |
PHQ-9 −6,00 ± 7,57, BDI −11,00 ± 11,59 i BAI −9,40 ± 10,52 względem początku (p < 0,05); GAD-7 również niższy (p < 0,05). | Mniej objawów depresji i lęku w ciągu kilku dni hospitalizacji. | ★ (pilotaż) |
| Regulacja emocji – RCT, 2021 Behaviour Research and Therapy |
1 sesja 83 zdrowe osoby, taVNS vs sham |
Skuteczniejsza reinterpretacja poznawcza – reakcje na obrazy emocjonalne oceniane jako mniej intensywne. | Łatwiejsze opanowanie silnych emocji. | ★★ (zdrowi) |
| Baby blues po cesarskim cięciu – RCT, 2026 (PubMed) |
5 dni 100 kobiet po cesarskim cięciu, taVNS vs sham, RCT |
Mniejsze nasilenie baby blues i lepszy nastrój; po miesiącu EPDS ≥ 13 u 4% vs 26% po sham. | Mniej przygnębienia po porodzie. | ★★★ |
| Xu Z. i wsp., 2025 Epilepsy & Behavior |
12 tygodni, 3 × 30 min dziennie 69 osób z padaczką i łagodną lub umiarkowaną depresją, badanie wieloośrodkowe bez grupy kontrolnej |
HAMD −4,5 pkt (p < 0,001); odpowiedź 26%, remisja 25%; mniej lęku (HAMA −5,0); mniej napadów w 12. tygodniu (p = 0,038); lepsza jakość życia; łagodne działania niepożądane u 14,5%. | Mniej depresji i napadów jednocześnie. | ★ |
| Aaronson i wsp., 2017 American Journal of Psychiatry |
5 lat 795 osób z depresją lekooporną, implant VNS + leczenie vs samo leczenie, rejestr obserwacyjny |
Odpowiedź w 5 latach 67,6% vs 40,9%; remisja 43,3% vs 25,7%; także u osób bez odpowiedzi na EW (59,6% vs 34,1%). | Kontekst: efekt implantu narasta latami. | ★★ (implant) |
| Liu C. i wsp., 2024 J Affective Disorders |
b.d. 80 osób z depresją po udarze (HAMD-17 ≥8), taVNS + leczenie standardowe vs samo leczenie standardowe, RCT |
Istotnie niższe HAMD-17 i SDS oraz lepsza samodzielność (wskaźnik Barthel) we wszystkich punktach pomiaru (p < 0,0001); korzystne zmiany BDNF, CREB1 i serotoniny. | Mniej depresji i więcej samodzielności po udarze. | ★★ |
| Melis i wsp., 2020 Psychiatria Danubina |
9 tygodni, 4 h dziennie 15 kobiet z jadłowstrętem, bulimią lub napadowym objadaniem i chorobami współistniejącymi, badanie otwarte |
HAMD 18,3 → 9,1; BAI 24,7 → 13,8; w jadłowstręcie i bulimii przyrost BMI o 5–11%; HRV bez istotnych zmian. | Mniej depresji i lęku w zaburzeniach odżywiania – protokół 4 h dziennie jak w tVNS®-E. | ★ |
| Ferstl i wsp., 2024 Comprehensive Psychiatry |
2 sesje, crossover 30 osób z depresją i 29 dopasowanych zdrowych, taVNS vs sham, pojedynczo zaślepione |
Większe zaangażowanie wysiłku po nagrody (p = 0,040); u osób z depresją wzrost motywacji i „chcenia” nagród, utrzymany między sesjami. | Kierunek: łagodzenie anhedonii, czyli braku motywacji. | ★★ |
| Ferstl i wsp., 2022 Psychological Medicine |
1 sesja, 90 min 82 zdrowe osoby, lewo- lub prawostronna taVNS vs sham, crossover |
Lepszy nastrój pozytywny po wysiłku (+9,6% względem wartości wyjściowej); większa poprawa motywacji przy niższym nastroju na starcie. | Szybsza poprawa nastroju po obciążeniu. | ★★ (zdrowi) |
| Garcia i wsp., 2021 J Psychiatric Research |
2 sesje, stymulacja zsynchronizowana z wydechem 20 kobiet z nawracającą depresją, stymulacja przy wydechu vs przy wdechu, crossover, fMRI |
Silniejsza aktywacja kory przedczołowej i obręczy oraz łączność pnia mózgu z miejscem sinawym; doraźny spadek objawów depresji i lęku po stresie. | Stymulacja przy wydechu może wzmacniać efekt. | ★★ |
| Yıldız i wsp., 2024 Biomedical Science and Clinical Research |
b.d. 60 studentów 18–24 lata z wysokim prawdopodobieństwem ADHD (skala ASRS), grupa taVNS 20 min vs kontrola 30 s – badanie w grupie: ADHD; objaw oceniany obok głównego celu |
Istotnie krótsze czasy reakcji w teście uwagi ciągłej i niższe wyniki w skali depresji Becka w grupie stymulowanej. | Lepsze utrzymanie uwagi i lepszy nastrój – jedyne badanie u osób z cechami ADHD. Uwaga: bez potwierdzonej diagnozy, czasopismo o niskiej randze. | ★ |
| Li J. i wsp., 2026 International Journal of Surgery |
4 tygodnie 54 osoby z dyspepsją czynnościową i zaburzeniami snu, RCT z kontrolą (stymulacja poza nerwem błędnym) – badanie w grupie: zaparcia, jelito drażliwe, zapalenia jelit; objaw oceniany obok głównego celu |
Mniejsze objawy dyspepsji (NDIS) i lepszy sen (PSQI); mniej lęku i depresji; więcej prawidłowych fal żołądka, wyższa melatonina. | Lepsze trawienie i sen jednocześnie. | ★★★ |
| Lee i wsp., 2025 Complementary Therapies in Medicine |
metaanaliza 6 RCT, 716 osób z dyspepsją czynnościową – badanie w grupie: zaparcia, jelito drażliwe, zapalenia jelit; objaw oceniany obok głównego celu |
Poprawa objawów, jakości życia, lęku i depresji względem sham (umiarkowana pewność dowodów); bez poważnych działań niepożądanych; typowo 20–25 Hz, 2× dziennie, 2–4 tygodnie. | Zbiorczo: skuteczna i bezpieczna w dyspepsji. | ★★ |
| Zhu i wsp., 2021 Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol |
2 tygodnie 36 osób z dyspepsją czynnościową, taVNS vs sham – badanie w grupie: zaparcia, jelito drażliwe, zapalenia jelit; objaw oceniany obok głównego celu |
Mniej objawów dyspepsji, lęku i depresji; lepsza akomodacja żołądka i rytm elektryczny żołądka. | Żołądek lepiej przyjmuje posiłek. | ★★ |
| iWAVE, 2025 Neuromodulation |
przyspieszony protokół, 1 lub 3 dni Pacjenci oddziału psychiatrycznego z depresją i lękiem, badanie otwarte – badanie w grupie: lęk i PTSD; objaw oceniany obok głównego celu |
GAD-7 −5,9, BAI −9,4, PHQ-9 −6,0 (p < 0,05). | Szybkie złagodzenie lęku w warunkach szpitalnych. | ★ |
| Ma i wsp., 2025 Frontiers in Neurology |
24 tygodnie 40 osób z padaczką i migreną, RCT z kontrolą – badanie w grupie: przewlekła migrena; objaw oceniany obok głównego celu |
Mniej napadów migreny (p = 0,002) i padaczki (p = 0,004), mniej lęku i depresji. | Mniej dni z migreną u osób z padaczką. | ★★★ |
| Do, Evancho i Tyler, 2025 Scientific Reports |
2 tygodnie, co noc, obustronnie Kobiety z rakiem piersi i bezsennością, badanie otwarte – badanie w grupie: choroby nowotworowe; objaw oceniany obok głównego celu |
Mniejsze nasilenie bezsenności, krótsze zasypianie, lepsza efektywność snu, mniej wybudzeń, mniejsze zmęczenie i objawy depresji; wzrost HRV. | Sygnał w bezsenności onkologicznej. | ★ |
| Zaburzenia poznawcze po operacji, 2026 (PubMed) |
okres okołooperacyjny 103 seniorów przed laparoskopową resekcją guza przewodu pokarmowego, RCT z sham – badanie w grupie: choroby nowotworowe; objaw oceniany obok głównego celu |
Lepszy przebieg MoCA; niższe IL-1β i S100β w 7. dniu; mniej objawów depresji. | Mniej problemów z pamięcią po operacji onkologicznej. | ★★★ |
| MSA-C – opis przypadku, 2024 Frontiers in Neuroscience |
12 miesięcy, 40 min dziennie, 20 dni w miesiącu 65-letnia pacjentka z zanikiem wieloukładowym typu móżdżkowego – badanie w grupie: choroba Parkinsona; objaw oceniany obok głównego celu |
SARA 13 → 10,5, UMSARS 28 → 23, PSQI 19 → 6, HAMA 13 → 3, HAMD 7 → 4. | Mniej ataksji, lepszy sen, mniej lęku – w chorobie bez skutecznego leczenia. | ★ |
| Pilotaż z DTI, 2026 (PMC) |
10 sesji w 2 tygodnie Przewlekłe szumy – badanie w grupie: szumy uszne; objaw oceniany obok głównego celu |
THI 49,5 → 40,9 (p = 0,007); mniej objawów depresji (BDI). | Mniejsza uciążliwość szumów i lepszy nastrój. | ★ |
| Wang i wsp., 2021 Frontiers in Psychiatry |
b.d. 114 mężczyzn uzależnionych od alkoholu, taVNS obu muszli vs grupa kontrolna – badanie w grupie: uzależnienia i zespoły odstawienne; objaw oceniany obok głównego celu |
Istotnie niższe wyniki depresji (SDS) i lepszy sen (PSQI) niż w grupie kontrolnej; wzrost BDNF. | Lepszy nastrój i sen po odstawieniu alkoholu – mniejsze ryzyko nawrotu. | ★★ |
| Corrêa i wsp., 2022 Life |
7 dni, 2 × 90 min dziennie 52 osoby z COVID-19 w szpitalu, RCT z sham – badanie w grupie: stany zapalne; objaw oceniany obok głównego celu |
CRP −23,9%, IL-6 −37,7%, mniej objawów depresji; bez poprawy pozostałych objawów klinicznych i HRV. | Mniejszy stan zapalny i lepszy nastrój w ostrej chorobie. | ★★★ |
| Eren i wsp., 2018 (PubMed) |
krótkotrwała Osoby z PPPD opornym na leczenie, szyjna nVNS vs standardowe leczenie – badanie w grupie: zawroty głowy i zaburzenia równowagi; objaw oceniany obok głównego celu |
Lepsza jakość życia (EQ-5D, p = 0,04) i mniej objawów depresji (HADS-D, p = 0,002) niż przy standardowym leczeniu. | Lepsze samopoczucie przy przewlekłych zawrotach. | ★★ (inna metoda) |
| Li i wsp., 2025 JAMA Dermatology |
3 tygodnie, 30 min dziennie, 30 Hz, 200 µs; obserwacja 24 tygodnie 72 osoby z trądzikiem różowatym rumieniowo-naczyniowym (93% kobiet), RCT z sham, podwójnie ślepe – cel drugorzędowy badania |
Mniej objawów depresji niż przy sham (różnica −6,22; 95% CI −9,69 do −2,75; p < 0,001); efekt utrzymany do 24 tygodni. | Poprawa nastroju jako dodatkowy efekt leczenia. | ★★★ |
| Deligiannidis i wsp., 2022 (DELOS-1) J Affective Disorders |
6 tygodni 25 kobiet z depresją okołoporodową, badanie otwarte |
HAM-D17 −9,7 pkt po 6 tygodniach; odpowiedź na leczenie 74%, remisja 61%. | Opcja bez leków dla matek po porodzie – wymaga badań z sham. | ★ |
| Tan i wsp., 2023 J Affective Disorders |
metaanaliza 12 RCT, 838 osób z depresją |
Istotny spadek HAMD; odsetek odpowiedzi wyższy niż przy sham i porównywalny z lekami przeciwdepresyjnymi; połączenie z lekami – mniej działań niepożądanych (dowody niskiej jakości). | Zbiorczo: skuteczna i bezpieczna metoda. | ★★ |
| Zhu i wsp., 2026 IEEE Trans Neural Syst Rehabil Eng |
8 tygodni 57 osób z łagodną i umiarkowaną depresją, stymulacja ucha i punktów czaszkowych |
Cechy sieci mózgowych w EEG przewidywały odpowiedź na leczenie (trafność klasyfikacji 82,9%). | EEG może wskazać, kto skorzysta. | ★ |
| Zhao i wsp., 2024 J Affective Disorders |
1 sesja 52 osoby z depresją i 44 zdrowe, taVNS vs sham |
Lepsze rozpoznawanie pozytywnych wyrazów twarzy (p = 0,013) i mniej negatywnych stanów emocjonalnych (p = 0,023). | Mniejsze „negatywne nastawienie” – rdzeń depresji. | ★★ |
| Wu i wsp., 2018 Medicine |
metaanaliza 4 badania, 222 osoby z depresją |
HAMD-24 niższe o 4,23 pkt niż po sham (p = 0,005); niższe SDS, BDI i SAS; brak istotnych działań niepożądanych. | Zbiorczo: mniej objawów depresji. | ★★ |
| Rush i wsp., 2005 Biological Psychiatry |
10 tygodni 235 osób z depresją lekooporną, implant VNS vs sham |
Wynik negatywny w krótkim czasie: odpowiedź HRSD 15,2% vs 10,0% (p = 0,251); w samoocenie 17,0% vs 7,3% (p = 0,032). | Efekt implantu w depresji narasta latami, nie tygodniami. | ★★★ (implant) |
| Neuser i wsp., 2020 Nature Communications |
1 sesja 81 osób zdrowych, z sham |
Stymulacja zwiększyła gotowość do wysiłku w celu zdobycia nagrody. | Wsparcie dla objawu, który w depresji dokucza najbardziej – braku motywacji. | ★★ |
| Koenig i wsp., 2019 Psychological Medicine |
1 sesja (15 min przed zadaniami) 33 nastolatków z depresją + 30 bez depresji, crossover z sham (płatek ucha), urządzenie VITOS (cerbomed), 1 Hz |
U młodzieży z depresją stymulacja zmniejszyła reagowanie na smutne twarze (mniej trafień na smutne bodźce, p < 0,0001), bez wpływu na twarze radosne; efekt był tym większy, im cięższa depresja. U osób bez depresji: lepsze rozpoznawanie emocji radosnych i smutnych oraz spadek tętna i wzrost HRV. | Mniejsze „przyklejanie się” uwagi do smutnych bodźców (negatywnego nastawienia) – jeden z mechanizmów działania leków przeciwdepresyjnych. Uwaga: brak poprawy nastroju po jednej sesji. | ★★ |
| Hein i wsp., 2013 J Neural Transmission |
2 tygodnie 37 osób z depresją, RCT z sham |
Wyraźna poprawa w samoocenie depresji (BDI) względem sham. | Więcej energii i chęci do działania. | ★★ |
| Rong i wsp., 2016 J Affective Disorders |
4–12 tygodni Duża depresja |
Wyraźniejsza poprawa nastroju niż po sham po 4 tygodniach, narastająca do 12. tygodnia. | Efekt rośnie z czasem stosowania. | ★★ |
| Fang i wsp., 2016 J Affective Disorders |
4 tygodnie Depresja |
Zmiany połączeń ciała migdałowatego z korą czołową związane z poprawą nastroju. | Wyjaśnia, jak stymulacja wycisza „ośrodek alarmowy” mózgu. | ★★ (mechanizm) |
| Xu i wsp., 2026 Frontiers in Neurology |
12 tygodni 60 osób z MCI, RCT z sham |
Mniej objawów depresji i lęku tylko w grupie aktywnej. | Lepszy nastrój u osób z zaburzeniami pamięci. | ★★★ |
| Evensen i wsp., 2021 Neuromodulation |
b.d. 20 osób z depresją lekooporną, badanie wykonalności |
Wykonalność i tolerancja tVNS w depresji lekoopornej (wyniki do uzupełnienia z PDF). | Opcja dla osób, którym leki nie pomagają. | ★ |
| Koenig i Vöckel, 2024 The Journal of Pediatrics |
7,5 miesiąca (224 dni), śr. 189 min na sesję 17-letnia pacjentka z depresją lekooporną, opis przypadku; urządzenie tVNS-L (tVNS Technologies) – inna wersja tVNS®-E, cymba concha lewego ucha, 25 Hz |
CDRS-R 55 → 46 w połowie leczenia, 53 po leczeniu, 47 po miesiącu; ocena rodziców (CBCL) 72/73 → 59/60. Brak działań niepożądanych w codziennych raportach i EKG; przejściowe podrażnienie skóry, które ustąpiło. | Pacjentka ukończyła szkołę, podjęła pracę i studia. Leczenie w domu było dobrze tolerowane przez ponad 7 miesięcy. Uwaga: IFU tVNS®-E obejmuje dorosłych od 18 lat. | ★ |
★★★ RCT z sham · ★★ małe badanie kontrolowane, crossover lub inna populacja · ★ pilotaż, opis przypadku, abstrakt. Według IFU na początku leczenia możliwe przejściowe pogłębienie depresji – wymaga nadzoru lekarza.
Wskazanie zarejestrowane (IFU)
Depresja jest wskazaniem zarejestrowanym tVNS®-E. Oczekiwana korzyść według IFU: spadek HAMD o co najmniej 2–3 pkt po 9 tygodniach, razem z leczeniem farmakologicznym i psychoterapią.
Pełna baza badań