Najwięcej danych dotyczy lęku towarzyszącego autyzmowi: w pilotażu 2 tygodnie domowej stymulacji przed snem zmniejszyły lęk o ok. 37% w ocenie rodziców i poprawiły czujność w ciągu dnia. U dzieci z autyzmem i padaczką leczonych implantem VNS opisywano poprawę mowy i funkcjonowania społecznego. Brak jeszcze RCT z sham.
| Publikacja | Czas i grupa | Zaobserwowano | Co to daje na co dzień | Dowód |
|---|---|---|---|---|
| Black i wsp., 2023 Frontiers in Psychiatry |
2 tygodnie, 1 h co wieczór 12 dzieci i nastolatków 7–16 lat z ASD i lękiem (11 w analizie), badanie otwarte, stymulacja w domu przez opiekunów |
Lęk: CASI-R 56,2 → 47,9 i PRAS-ASD 38,2 → 24,0 (ok. −37%); mniejsza senność w dzień (CASQ 36,1 → 31,6); u 6 z 11 poprawa lęku w ocenie rodzica i lekarza; 88,5% sesji wykonanych; łagodne działania niepożądane. | Mniej lęku na co dzień i lepszy sen; stymulację można prowadzić w domu, przed snem. | ★ |
| Levy i wsp., 2010 J Neurosurg Pediatrics |
12 miesięcy Rejestr pacjentów z ASD i padaczką lekooporną, implant VNS |
Wyraźne zmniejszenie napadów oraz poprawa nastroju po 12 miesiącach. | Korzyść wykracza poza same napady. | ★ (implant) |
| Badanie obserwacyjne, 2022 Frontiers (PMC) |
długoterminowo 10 dzieci z padaczką lekooporną i cechami autyzmu, implant VNS |
Mniej zachowań autystycznych w obszarach mowy oraz funkcjonowania społecznego i samoobsługi (p = 0,01), niezależnie od kontroli napadów. | Sygnał, że stymulacja nerwu błędnego może wpływać na komunikację i samodzielność. | ★ (implant) |
| Model zwierzęcy, 2024 Frontiers in Psychiatry |
b.d. Myszy – model autyzmu wywołany stanem zapalnym w ciąży |
taVNS zmniejszyła lęk i poprawiła zachowania społeczne poprzez wyciszenie stanu zapalnego (IL-17a, mikroglej). | Wyjaśnia możliwy mechanizm – działanie przeciwzapalne. | ★ (mechanizm) |
★★★ RCT z sham · ★★ małe badanie kontrolowane, crossover lub inna populacja · ★ pilotaż, opis przypadku, abstrakt. Trwa RCT z sham u 80 dzieci z autyzmem wysokofunkcjonującym (protokół: Frontiers in Psychiatry 2024). Uwaga: IFU tVNS®-E obejmuje dorosłych od 18 lat.