tVNS a ADHD i funkcje uwagi
Badania nad taVNS w ADHD są na wczesnym etapie. Jedno badanie objęło 60 młodych dorosłych z wysokim prawdopodobieństwem ADHD: grupa stymulowana miała szybsze reakcje w teście uwagi i mniej objawów depresji. Badań u osób ze zdiagnozowanym ADHD z wynikami jeszcze nie ma – trwają badania rejestrowane. Uzupełniają to badania z sham u osób zdrowych, dotyczące hamowania reakcji, pamięci roboczej i elastyczności poznawczej.
Publikacje
| Publikacja | Czas i grupa | Zaobserwowano | Co to daje na co dzień | Dowód |
|---|---|---|---|---|
| Keute i wsp., 2020 J Cognitive Enhancement |
1 sesja 22 zdrowe osoby, tVNS vs sham |
Większa trafność odpowiedzi, mniejsze koszty konfliktu; silniejszy rytm theta w korze czołowej. | Lepsza kontrola działania. | ★★ (zdrowi) |
| Zhu S. i wsp., 2024 Int J Clin Health Psychol |
1 sesja 82 zdrowe osoby, taVNS vs sham, fNIRS |
Większa trafność w próbach No-Go i silniejsza aktywacja dolnego zakrętu czołowego. | Łatwiej powstrzymać reakcję na emocjonalny bodziec. | ★★ (zdrowi) |
| Yıldız i wsp., 2024 Biomedical Science and Clinical Research |
b.d. 60 studentów 18–24 lata z wysokim prawdopodobieństwem ADHD (skala ASRS), grupa taVNS 20 min vs kontrola 30 s |
Istotnie krótsze czasy reakcji w teście uwagi ciągłej i niższe wyniki w skali depresji Becka w grupie stymulowanej. | Lepsze utrzymanie uwagi i lepszy nastrój – jedyne badanie u osób z cechami ADHD. Uwaga: bez potwierdzonej diagnozy, czasopismo o niskiej randze. | ★ |
| Beste i wsp., 2016 Brain Stimulation |
1 sesja Osoby zdrowe, z sham |
Lepsze hamowanie niepożądanych reakcji, gdy zadanie angażowało pamięć roboczą. | Łatwiej powstrzymać impulsywną reakcję – kluczowy problem w ADHD. | ★★ (zdrowi) |
| Hamowanie reakcji i EEG, 2025 J Cognitive Neuroscience |
1 sesja 61 osób zdrowych, RCT z sham, 100 Hz i 25 Hz |
Stymulacja 100 Hz skróciła latencję N2 w próbach „stop”, co wskazuje na sprawniejsze hamowanie. | Szybsze „zatrzymanie się” przed pochopną reakcją. | ★★ (zdrowi) |
| Sun i wsp., 2021 Frontiers in Neuroscience |
1 sesja 48 i 60 zdrowych młodych dorosłych, z sham |
Stymulacja przed zadaniem zwiększyła liczbę trafień w przestrzennym teście 3-back. | Lepsze „trzymanie w głowie” informacji. | ★★ (zdrowi) |
| Falcon-Caro i wsp., 2026 Neuromodulation |
1 sesja, 30 min 58 zdrowych, z sham |
Lepsza trafność pamięci roboczej (d′); lepsze odrzucanie bodźców nieistotnych. | Łatwiej odsiać rozpraszacze. | ★★ (zdrowi) |
| Elastyczność poznawcza, 2025 Frontiers in Human Neuroscience |
1 sesja 24 osoby zdrowe, crossover z sham |
Mniej błędów przy przełączaniu zadań pod aktywną stymulacją. | Łatwiejsze przechodzenie z jednej czynności do drugiej. | ★★ (zdrowi) |
| Konjusha i wsp., 2024 (PMC) |
1 sesja w fMRI Osoby zdrowe, z sham |
Większa aktywność przedniej kory zakrętu obręczy przy hamowaniu reakcji. | Wzmocnienie obszaru mózgu kontrolującego uwagę. | ★★ (mechanizm) |
| Zhi i wsp., 2024 Frontiers in Neuroscience (przegląd) |
– Przegląd mechanizmów |
taVNS może działać w ADHD przez szlak noradrenaliny w korze przedczołowej; autorzy podkreślają, że dowody pochodzą głównie od dorosłych. | Uzasadnienie teoretyczne kierunku badań. | ★ (przegląd) |
★★★ RCT z sham · ★★ małe badanie kontrolowane, crossover lub inna populacja · ★ pilotaż, opis przypadku, abstrakt. Bez efektu: Yamamoto 2026 (brak poprawy hamowania reakcji u zdrowych mężczyzn). Dla porównania: stymulacja nerwu trójdzielnego (zarejestrowana w USA dla ADHD) w dużym RCT 2026 nie przewyższyła sham. Trwają badania tVNS w ADHD (np. NCT06723743).