tVNS® EPrzewodnik: jak przygotować, założyć i stosować urządzenie do stymulacji nerwu błędnego przez ucho
tVNS® E to nieinwazyjne urządzenie do przezskórnej stymulacji nerwu błędnego. tVNS-E to jedyne takie urządzenie certyfikowane zgodnie z unijnym rozporządzeniem MDR.
- Bez operacji
- Niewiele działań niepożądanych
- Uzupełnia inne terapie
Krótka historia tVNS®
- 2002Powstaje firma Cerbomed GmbH
- 2005Pierwszy prototyp stymulatora tVNS
- 2012NEMOS® – pierwsze urządzenie tVNS z oznaczeniem CE
- 2018Zmiana nazwy na tVNS Technologies GmbH
- 2021Wprowadzenie tVNS® L
- 2023tVNS® E – pierwsze urządzenie do usznej stymulacji nerwu błędnego z certyfikatem MDR
Zanim zaczniesz
Przed rozpoczęciem terapii zapoznaj się z instrukcją używania dołączoną do urządzenia i omów ją z pacjentem.
Przed zaleceniem stymulacji sprawdź, czy pacjent:
- jest w ciąży,
- ma aktywne implanty, np. rozrusznik serca, stymulator DBS, implant ślimakowy lub zastawkę,
- ma urazy w miejscu stymulacji (lewa małżowina uszna).
Czy potrzebne są przygotowania?
Nie. Biżuteria i aparat słuchowy nie przeszkadzają – pacjent może je nosić także w trakcie stymulacji.
Jak działa terapia
Urządzenie wysyła słabe impulsy elektryczne o niskiej częstotliwości. Stosuje się je m.in. w celu łagodzenia objawów zaburzonej równowagi między układem współczulnym a przywspółczulnym.
- Stymulowana jest gałąź uszna nerwu błędnego — przez skórę w czółenku muszli (cymba conchae) lewej małżowiny usznej.
- Impulsy elektryczne naśladują i wzmacniają naturalne przewodzenie bodźców.
Zasada terapii
- Stymulacja nerwu błędnego w obrębie małżowiny usznej
- Przekazanie bodźca do pnia mózgu i kory mózgowej
- Aktywacja przywspółczulnego układu nerwowego
- Rozluźnienie i regeneracja narządów połączonych z nerwem błędnym
- Przywrócenie równowagi autonomicznego układu nerwowego
Źródła: Butt i in. 2020; Beekwilder i Beems 2010.
Dwie drogi działania
Aktywacja pośrednia (ośrodkowa). Bodziec z małżowiny trafia do pnia mózgu i kory mózgowej. Aktywuje to przywspółczulny układ nerwowy, co sprzyja relaksacji i regeneracji narządów powiązanych z nerwem błędnym.
Efekt bezpośredni. Przez główny pień nerwu błędnego, który przewodzi sygnały w obu kierunkach, działanie przywspółczulne dociera do narządów. Celem jest przywrócenie równowagi autonomicznego układu nerwowego.
W pniu mózgu wzrasta uwalnianie substancji przekaźnikowych. Ponieważ nerw błędny łączy się ze wszystkimi ważnymi narządami — płucami, oskrzelami, sercem, wątrobą, śledzioną, nerkami, żołądkiem, trzustką i jelitami — jego stymulacja może korzystnie wpływać na wiele układów organizmu.
| Skrót | Struktura | Neuroprzekaźnik | Wpływ |
|---|---|---|---|
| LC | Miejsce sinawe | Noradrenalina, serotonina | Nastrój |
| RN | Jądra szwu | Noradrenalina, serotonina | Nastrój |
| PBN | Jądra okołoramienne | Dopamina | Funkcje ruchowe |
| CeA | Jądro środkowe ciała migdałowatego | Acetylocholina | Hamowanie stanu zapalnego |
Certyfikowany wyrób medyczny klasy IIa. tVNS® E jest certyfikowany zgodnie z europejskim rozporządzeniem w sprawie wyrobów medycznych (MDR) — to ta sama klasa bezpieczeństwa co np. aparaty słuchowe.
Anatomia i neurofizjologia
Dlaczego elektroda tVNS® leży w czółenku muszli i co dzieje się w mózgu podczas stymulacji.
Jak można stymulować nerw błędny?
Inwazyjnie – wszczepiany stymulator (VNS)
Elektroda nawinięta na szyjny odcinek nerwu błędnego, generator impulsów wszczepiony pod skórę klatki piersiowej. Wymaga zabiegu chirurgicznego.
Nieinwazyjnie – przez ucho (tVNS®)
Przezskórna stymulacja gałęzi usznej nerwu błędnego w małżowinie usznej. Bez zabiegu; elektrodę zakłada się i zdejmuje samodzielnie.
Miejsce stymulacji: unerwienie małżowiny usznej
Badanie anatomiczne 14 małżowin (7 zwłok) wykazało, że cymba conchae (czółenko muszli) jest w 100% unerwiona wyłącznie przez gałąź uszną nerwu błędnego. Tragus (skrawek) zawierał włókna tej gałęzi w 45% preparatów, a w innych okolicach ucha przeważa nerw uszny wielki.
Udział gałęzi usznej nerwu błędnego w unerwieniu okolic małżowiny
Pełna tabela unerwienia (wszystkie nerwy)
| Okolica ucha | Gałąź uszna n. X | Gałąź uszna n. X + n. uszny wielki | N. uszny wielki | N. uszny wielki + n. uszno-skroniowy | N. uszno-skroniowy |
|---|---|---|---|---|---|
| Crus helicis (odnoga obrąbka) | 20% | – | – | – | 80% |
| Spina helicis (kolec obrąbka) | – | – | 9% | – | 91% |
| Cauda helicis (ogon obrąbka) | – | – | 100% | – | – |
| Scapha (łódka) | – | – | 100% | – | – |
| Crura antihelicis (odnogi grobelki) | 9% | – | 91% | – | – |
| Antihelix (grobelka) | 73% | 9% | 18% | – | – |
| Antitragus (przeciwskrawek) | – | – | 100% | – | – |
| Tragus (skrawek) | 45% | – | 46% | – | 9% |
| Cymba conchae (czółenko muszli) | 100% | – | – | – | – |
| Cavum conchae (jama muszli) | 45% | 55% | – | – | – |
| Lobulus auriculae (płatek ucha) | – | – | 100% | – | – |
Źródło: Peuker & Filler, 2002, Clinical Anatomy.
Porównanie położeń elektrody (fMRI)
U 37 zdrowych osób porównano w rezonansie czynnościowym cztery miejsca stymulacji w uchu (25 Hz, 2 serie po 6 min). Oceniano aktywację jądra pasma samotnego (NTS) – głównego miejsca, do którego docierają włókna czuciowe nerwu błędnego – i miejsca sinawego (LC).
Wewnętrzna strona skrawka
Aktywacja NTS i LC w porównaniu z płatkiem ucha.
Tylno-dolna ściana przewodu słuchowego
Najsłabsza aktywacja NTS i LC.
Czółenko muszli (cymba conchae)
Jako jedyne miejsce dało istotnie silniejszą niż płatek ucha aktywację zarówno NTS, jak i LC.
Płatek ucha
Stymulacja pozorna (sham) – punkt odniesienia.
Źródło: Yakunina i in., 2017, Neuromodulation (zdrowi).
Odpowiedź mózgu na stymulację
U 12 zdrowych dorosłych stymulacja czółenka muszli (25 Hz, 250 µs) w porównaniu z płatkiem ucha aktywowała ośrodki, do których prowadzą drogi nerwu błędnego:
- Czółenko muszli – gałąź uszna nerwu błędnego
- Pień mózgu: jądro pasma samotnego, jądro rdzeniowe nerwu trójdzielnego, jądra szwu, miejsce sinawe
- Przodomózgowie: ciało migdałowate, jądro półleżące
- Zmniejszenie aktywności hipokampa i podwzgórza
Źródło: Frangos i in., 2015, Brain Stimulation (zdrowi).
Zastosowania
Zatwierdzone wskazania:
- Depresja lekooporna
- Padaczka lekooporna
- Przewlekła migrena
- Zespół Pradera–Williego
Obszary badane poza wskazaniami (off-label)
Badania wykazały pozytywne działanie tVNS także w innych obszarach. Stosowanie w nich jest użyciem poza zatwierdzonymi wskazaniami:
- Zaburzenia lękowe
- Long COVID / post-COVID / ME/CFS
- Autyzm
- Choroba Parkinsona
- Przewlekłe choroby zapalne jelit
- Reumatoidalne zapalenie stawów
- Przewlekły ból
- Zaburzenia snu
- Fibromialgia
- Rehabilitacja po udarze
- Zespół jelita drażliwego
- Szumy uszne
Zawartość zestawu
Urządzenie składa się ze stymulatora i elektrody usznej, noszonej podobnie jak słuchawka. Stymulator wysyła impulsy przez elektrodę, a ta przez skórę małżowiny pobudza gałąź nerwu błędnego.
Co jest w pudełku
Zanim zaczniesz, sprawdź, czy masz wszystko. Zaznacz każdą rzecz, którą masz w pudełku.
Zaznaczono 0 z 8.
Jeśli czegoś brakuje, skontaktuj się z nami: MITOTERAPIA, tel. 17 77 07 357.
Dwa rodzaje elektrod
Obie elektrody są przeznaczone do lewego ucha. tVNS® E jest certyfikowany wyłącznie do stosowania po lewej stronie, ponieważ większość badań prowadzono właśnie tam. Coraz więcej zespołów badawczych stymuluje jednak nerw błędny również po prawej stronie lub obustronnie, z podobnymi wynikami (Kaduk i in. 2025; Farmer i in. 2021; Premchand i in. 2014; Wang i in. 2015).
Elektroda Legacy: dopasowanie i zakładanie
Elektrodę Legacy umieszcza się w lewym uchu. Utrzymuje ją uchwyt, który opiera się o dolną część małżowiny.
Uchwyt ma kilka możliwości regulacji, dzięki czemu dobrze dopasujesz elektrodę do swojego ucha — to główny powód, dla którego Legacy jest używana najczęściej.
Czyszczenie ucha
Miejsce przyłożenia elektrod należy oczyścić dołączonymi wacikami dezynfekującymi.
Ważne: po przetarciu wacikiem poczekaj, aż skóra wyschnie na powietrzu, i dopiero wtedy przyłóż elektrody z kremem.
Regulacja elektrody
- Ustaw wysokość uchwytuBiałą część uchwytu przesuń w górę lub w dół po czarnej prowadnicy. Mniejsze uszy — mała odległość między głowicą a białym uchwytem; większe uszy — duża odległość.
Po lewej: mniejsze uszy. Po prawej: większe uszy. - Dobierz pierścień silikonowyW zestawie są trzy rozmiary: S, M i L. Nałóż wybrany pierścień na biały pierścień uchwytu.
- W razie potrzeby wyreguluj wygięcieCzarny uchwyt otaczający przewód można przesuwać w górę i w dół, co zmienia nacisk i wygięcie elektrody. Zwykle nie jest to potrzebne, ale warto wiedzieć, że taka możliwość istnieje.
Zakładanie
- Umieść elektrodę w czółenku muszliGłowice elektrody (z kremem) przyłóż w zagłębieniu muszli nad kanałem słuchowym.
- Przesuń uchwyt i zaczep go w małżowinieBiały uchwyt powinien oprzeć się o dolną część małżowiny i utrzymać elektrodę na miejscu.
Krem do elektrod
Krem zapewnia dobry kontakt elektrody ze skórą. Nakładaj go przed każdym zabiegiem.
- Na każdą głowicę nałóż osobno cienką warstwę.
- Przełóż krem z dużego pojemnika do małego podróżnego — łatwiej się nim posługiwać.
- Po 1 godzinie nieprzerwanej stymulacji nałóż krem ponownie.
- Brakujący krem możesz kupić w sklepie internetowym producenta.
Między głowicami nie może być kremu. Obszar między nimi powinien być jak najbardziej suchy. Inaczej prąd popłynie tylko między elektrodami, zamiast dotrzeć do nerwu błędnego w skórze.
Czyszczenie elektrod
Po każdym użyciu kremu czyść elektrody wyłącznie wacikami z alkoholem izopropylowym 70–75%. Waciki są dostępne w sklepie internetowym producenta.
Stymulator
tVNS® E ma stałe parametry stymulacji. Zmieniasz tylko natężenie i czas trwania.
Natężenie prądu narasta powoli i stopniowo — urządzenie nie „uderza” od razu pełną mocą. Po włączeniu natężenie zawsze ustawia się na minimum; po pauzie wraca ostatnio ustawione.
Impulsy są dwufazowe. Urządzenie stale sprawdza kontakt elektrody ze skórą: gdy nie stymuluje, wysyła bardzo słabe impulsy (0,1 mA raz na sekundę).
Przyciski
- POWER — włączanie i wyłączanie urządzenia.
- START/PAUSE — uruchamianie i wstrzymywanie stymulacji.
- PLUS — zwiększa natężenie o 0,1 mA. Przytrzymanie przyspiesza zmianę.
- MINUS — zmniejsza natężenie o 0,1 mA.
- KEY LOCK — blokada przycisków, by schować urządzenie bez ryzyka przypadkowej zmiany ustawień. Włączasz i wyłączasz ją długim naciśnięciem; gdy jest aktywna, przycisk ma niebieską obwódkę. Krótkie naciśnięcie pokazuje pozostały czas.
Sposób postępowania
- Włącz urządzenieNaciśnij i przytrzymaj POWER. Wszystkie kontrolki na chwilę się zaświecą — urządzenie testuje swoje funkcje — po czym same zgasną.
- Uruchom stymulacjęStymulację uruchamiasz ręcznie przyciskiem START/PAUSE.
- Ustaw natężenieZwiększaj natężenie przyciskiem „+”, aż poczujesz mrowienie. Jeśli jest nieprzyjemne, zmniejsz je przyciskiem „−”, aż mrowienie będzie przyjemne.
- Zablokuj przyciskiGdy nie chcesz już zmieniać natężenia, przytrzymaj KEY LOCK, aż pojawi się niebieska obwódka.
Uwaga
W czasie przerwy w stymulacji, gdy pomarańczowe kółko z wykrzyknikiem miga, nie można zwiększyć ani zmniejszyć natężenia. Poczekaj, aż kółko zacznie świecić ciągle, i wtedy użyj „+” lub „−”.
Użytkowanie stymulatora: obwódka LED
Podczas zwiększania lub zmniejszania natężenia podświetlenie obwódki LED pokazuje ustawione natężenie. Im wyższe natężenie, tym więcej segmentów się podświetla.
- Segment 1 — świeci zawsze.
- Segmenty 2–15 — podświetlają się stopniowo w zakresie od 0,1 mA do 3,5 mA.
- Segment 16 — świeci w zakresie od 3,5 mA do 5,0 mA.
Po 3 sekundach
Jeśli przez ponad 3 sekundy nie naciśniesz „+” ani „−”, obwódka LED zaczyna pokazywać pozostały czas stymulacji.
Wyłączanie stymulatora
Stymulator wyłącza się na trzy sposoby:
- Samodzielnie, przyciskiemSprawdź, czy nie jest włączona blokada przycisków – jeśli jest, wyłącz ją. Następnie naciśnij i przytrzymaj POWER przez 2–3 sekundy. Gdy stymulator się wyłączy, usłyszysz sygnał dźwiękowy, a wszystkie podświetlenia zgasną.
- Samoczynnie, gdy elektroda straci kontakt ze skórąJeśli elektroda nie ma połączenia ze skórą małżowiny usznej, po pewnym czasie stymulator sam się wyłączy.
- Samoczynnie, po 4 godzinach stymulacjiGdy łączny czas stymulacji w danym dniu przekroczy 4 godziny, stymulator automatycznie się wyłączy. Po ponownym włączeniu tego samego dnia nie ma już ograniczenia czasu.
Rytm stymulacji
Fazy stymulacji (28 sekund) przeplatają się z przerwami (32 sekundy). Taki schemat okazał się lepiej tolerowany.
kółko świeci ciągle
kółko miga co sekundę
Animacja jest przyspieszona 5 razy.
Światełka i dźwięki
Stymulator mówi do Ciebie światełkami. Większość z nich oznacza, że wszystko jest w porządku.
Pomarańczowy wykrzyknik świeci. Trwa stymulacja – ok. 28 sekund.
Pomarańczowy wykrzyknik miga. Przerwa – ok. 32 sekundy. Urządzenie działa dalej.
Zielone ucho. Elektroda ma stabilny kontakt ze skórą. Świeci przez chwilę, potem zostaje tylko wykrzyknik.
Czerwone ucho i dźwięk. Elektroda ma za słaby kontakt ze skórą. Sprawdź jej położenie i ilość kremu – zobacz: Świeci czerwone ucho. Dźwięk możesz wyłączyć w aplikacji (Settings → Enable buzzer).
Niebieski pasek na obwodzie. Przy zmianie intensywności pokazuje zmiany natężenia. Gdy natężenie jest ustawione, pokazuje, ile czasu zostało. Pełny obwód to 4 godziny.
Niebieska obwódka przycisku KEY LOCK. Przyciski są zablokowane. Krótkie naciśnięcie pokazuje pozostały czas.
Zapamiętaj
Migający wykrzyknik to nie błąd. To zwykła przerwa w cyklu stymulacji.
Na stymulatorze zawsze świeci symbol lewego ucha, niezależnie od tego, na którym uchu nosisz elektrodę.
Parametry impulsu (dla specjalistów)
- Kształt impulsu: dwufazowy; 25 Hz, 250 µs; 28 s stymulacji / 32 s przerwy.
- Stały prąd: urządzenie dostarcza ustawione natężenie niezależnie od oporu skóry – do 18 kΩ, bez składowej stałej. Maksymalne napięcie impulsu na elektrodach: do 90 V.
- Aktywne wyrównanie ładunku: druga faza impulsu równoważy ładunek pierwszej, tak aby napięcie na elektrodzie nie przekraczało progu rozkładu elektrochemicznego (dodatniego ani ujemnego).
- Kontrola kontaktu: urządzenie stale mierzy impedancję; gdy nie stymuluje, wysyła impulsy 0,1 mA z częstotliwością 1 Hz.
Źródło: materiały producenta tVNS Technologies GmbH.
Natężenie stymulacji
Zwiększaj natężenie, aż poczujesz mrowienie. Potrzebny poziom może się wyraźnie różnić w zależności od pory dnia, a nawet w trakcie jednej sesji.
Ważne: nie utrzymuj natężenia powyżej progu bólu.
Jak znaleźć właściwe natężenie
Próg odczuwania jest bardzo indywidualny – zależy m.in. od budowy ucha, grubości i wilgotności skóry. Za niskie natężenie nie działa, za wysokie boli i daje działania niepożądane.
- Zwiększaj powolipo 0,1 mA (jedno naciśnięcie „+”), aż poczujesz lekkie mrowienie lub lekki ból.
- Zmniejsznatężenie, aż ból zniknie, a mrowienie zostanie.
Dlaczego to działa: włókna nerwu błędnego w uchu (typu Aβ) są grubsze niż włókna bólowe, więc pobudzają się przy niższym natężeniu. Tuż poniżej progu bólu pobudzasz nerw błędny, a nie włókna bólowe.
Typy włókien nerwowych
Próg natężenia jest bardzo indywidualny – zależy od budowy ucha, grubości i wilgotności skóry. Za niskie natężenie nie działa, za wysokie boli i daje działania niepożądane. Wyjaśnia to klasyfikacja włókien nerwów obwodowych według Erlangera i Gassera: grube włókna Aβ (czucie dotyku, w tym włókna gałęzi usznej nerwu błędnego) pobudzają się przy niższym natężeniu niż cienkie włókna bólowe Aδ.
| Typ włókna | Mielinizacja | Średnica (µm) | Szybkość przewodzenia (m/s) | Receptory czuciowe |
|---|---|---|---|---|
| Aα | tak (grube) | 10–20 | 60–120 | proprioreceptory mięśni szkieletowych |
| Aβ | tak | 7–12 | 30–75 | mechanoreceptory skóry |
| Aγ | tak | 4–8 | 20–40 | |
| Aδ | tak (cienkie) | 2–5 | 10–30 | ból, temperatura |
| B | tak (cienkie) | 1–3 | 3–20 | |
| C | nie | 0,5–1,5 | 0,5–2 |
Po kilku sekundach bez obsługi urządzenie przechodzi w tryb czuwania, aby oszczędzać energię — świeci lub miga wtedy tylko pomarańczowy wykrzyknik (i przycisk KEY LOCK, jeśli blokada jest włączona). Stymulacja trwa dalej.
Czas stymulacji
Wydłużaj dzienny czas stymulacji stopniowo, zależnie od swojej wrażliwości. Docelowo to około 3–4 godziny dziennie — nie więcej niż 4.
Zobacz swój plan
Gdy źle się czujesz: silne zmęczenie albo przeciwnie – duży niepokój, ból lub zawroty głowy. Wtedy przerwij tVNS na ten dzień. Następnego dnia stymuluj się przez podobny czas jak poprzednio i dopiero potem wydłużaj.
- Potrzebny czas jest bardzo indywidualny. Osoby młode i kobiety zwykle reagują szybciej i wrażliwiej niż starsi mężczyźni; osoby z post-COVID — wrażliwiej niż np. osoby z nieswoistymi zapaleniami jelit.
- Terapię możesz podzielić na kilka sesji, np. 4 × 1 godzina. Raz dziennie warto jednak stymulować się przez godzinę bez przerwy.
- Nie ma zaleceń co do pory dnia — dobrym momentem jest czas przed wysiłkiem umysłowym i w jego trakcie.
- Kluczowa jest codzienna rutyna, bo efekty pojawiają się po miesiącach.
Zapamiętaj
Potrzebna jest cierpliwość. Efekty mogą pojawić się po 3–4 miesiącach. Najważniejsze jest codzienne stosowanie.
Gdy natężenie jest ustawione, niebieski pasek LED zaczyna pokazywać pozostały czas: pełny obwód odpowiada 4 godzinom i skraca się z upływem czasu. Gdy świeci ¾ obwodu, minęła 1 godzina. Krótkie naciśnięcie KEY LOCK w trybie czuwania pokazuje pozostały czas.
Padaczka: przykładowe zwiększanie stymulacji tVNS®-E
Przykładowy schemat stopniowego zwiększania natężenia i czasu stymulacji w padaczce (materiały producenta tVNS Technologies).
Zasady zwiększania stymulacji
- Zawsze stymulujemy poniżej progu bólu.
- Na początku zaczynamy od najniższych intensywności i stopniowo zwiększamy — naprzemiennie czas i intensywność stymulacji.
- Zawsze obserwujemy reakcję osoby stymulowanej na stymulację.
| Okres | Natężenie (µA) | Do kolejnego zwiększenia (dni) | Czas terapii dziennie (min) | Czas sesji (min) | Harmonogram sesji |
|---|---|---|---|---|---|
| Tydzień 1 | 1200* (1,2 mA) | 5–7*** | 120–240 | 60 | 2 × 60 |
| Tydzień 2 | 1300 (1,3 mA) | 5–7 | 240 | 60 | 4 × 60 |
| Tydzień 3 | 1400 (1,4 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 4 | 1500 (1,5 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 5 | 1600 (1,6 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 6 | 1700 (1,7 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 7 | 1800 (1,8 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 8 | 1900 (1,9 mA) | 5–7 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 9 | 2000 (2,0 mA) | 7–10**** | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 10 | 2100 (2,1 mA) | 7–10 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 11 | 2200 (2,2 mA) | 7–10 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
| Tydzień 12 | 2300** (2,3 mA) | 7–10 | 240 | 60–80 | 3 × 80lub 4 × 60 |
- * Natężenie początkowe w padaczce może wynosić 800–1200 µA.
- ** Natężenie długoterminowe może wynosić 1800–5000 µA, zależnie od tolerancji; u dorosłych zwykle 2500–4500 µA.
- *** Na początku zwiększa się natężenie zwykle co 5–7 dni, aż do 2000 µA. Jeśli nie ma działań niepożądanych i stymulacja jest dobrze tolerowana, odstęp można skrócić do 2–3 dni.
- **** Powyżej 2000 µA zwiększa się natężenie zwykle co 7–10 dni; przy dobrej tolerancji odstęp można skrócić do 2–3 dni. Po każdej zmianie oceń tolerancję – działania niepożądane z czasem słabną.
- 1000 µA = 1 mA. Jedno naciśnięcie „+” zwiększa natężenie o 0,1 mA (100 µA).
- „3 × 80 lub 4 × 60” oznacza trzy sesje po 80 minut albo cztery sesje po 60 minut dziennie.
- Łączny czas stymulacji nie przekracza 4 godzin (240 minut) dziennie.
Cztery fazy terapii
- WprowadzenieOswajanie się z urządzeniem – od 1–2 dni do kilku tygodni, zależnie od samopoczucia i stanu psychicznego.
- ZwiększanieNatężenie rośnie krok po kroku, zgodnie z tolerancją.
- StabilizacjaNatężenie i rozkład sesji są dopasowywane do tolerancji i objawów.
- UtrzymanieDługotrwałe stosowanie z obserwacją; w razie potrzeby wprowadza się zmiany.
Wyniki badań klinicznych w padaczce
Średnie zmniejszenie częstości napadów
Urządzenie
Wszystkie badania na wykresie prowadzono z urządzeniem NEMOS® – wcześniejszą wersją tVNS®-E.
Odsetek osób z odpowiedzią na leczenie
Badania różnią się definicją odpowiedzi – podano ją pod nazwą badania. Urządzenie: NEMOS®.
tVNS a wszczepiany stymulator (VNS)
Obserwacja długoterminowa: 75 osób z padaczką lekooporną (18 z tVNS, 57 z wszczepianym VNS), w analizie końcowej 47 osób; obserwacja do 5 lat (tVNS) i 15 lat (VNS). Odpowiedź na leczenie = ponad 50% mniej napadów.
Zaobserwowano: podobny odsetek odpowiedzi na leczenie (30% vs 32%), bez istotnej różnicy w ciągu 5 lat; w obu grupach nieliczne i łagodne działania niepożądane oraz istotna poprawa jakości życia.
Co to daje: stymulacja przez ucho dała podobny efekt jak implant, bez operacji.
Źródła: Bauer i in., 2016; Rong i in., 2014; He i in., 2013; Barbella i in., 2018; Liu i in., 2018; Stefan i in., 2012; von Wrede & Surges, 2021; Weyand i in., 2025.
Działania niepożądane: tVNS a wszczepiany VNS
- tVNS wiąże się z mniejszą częstością działań niepożądanych niż wszczepiany VNS – wynika to z danych z monitorowania bezpieczeństwa (553 osoby).
- Świąd, zmiany skórne i ślady ucisku występowały tylko przy tVNS – rzadko i na ogół były dobrze tolerowane.
- W badaniu Weyand i in. (2025) działania niepożądane zgłosiło 42% osób z tVNS i 85% z wszczepianym VNS.
Źródło tabeli: materiały producenta tVNS Technologies GmbH (VNS: dwa badania kliniczne, 54 i 95 osób; tVNS: monitorowanie bezpieczeństwa, 553 osoby).
Migrena przewlekła: mechanizm działania tVNS®
W leczeniu przewlekłej migreny opisuje się cztery mechanizmy działania stymulacji nerwu błędnego:
- Modulacja działania autonomicznego układu nerwowego
- Hamowanie korowej depresji szerzącej się (cortical spreading depression)
- Regulacja serotoniny i noradrenaliny
- Hamowanie przekaźnictwa w układzie trójdzielno-naczyniowym
Wyniki badania klinicznego: Straube i in., 2015
Grupa: randomizowane, podwójnie zaślepione badanie (RCT), 46 osób z migreną przewlekłą (40 ukończyło badanie), urządzenie NEMOS® (rodzina tVNS®-E), 4 godziny dziennie przez 12 tygodni; porównanie stymulacji 1 Hz i 25 Hz (aktywna kontrola). Liczba dni z bólem głowy na początku: ok. 19 na 28 dni w obu grupach.
Zaobserwowano: po 12 tygodniach stymulacja 1 Hz zmniejszyła liczbę dni z bólem głowy istotnie bardziej niż 25 Hz (−7,0 ± 4,6 vs −3,3 ± 5,4 dnia na 28 dni, p = 0,035). Wyniki w kwestionariuszach HIT-6 i MIDAS poprawiły się istotnie w obu grupach. Nie było poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z leczeniem.
Co to daje: przy stymulacji 1 Hz osoby z migreną przewlekłą miały średnio o 7 dni z bólem głowy w miesiącu mniej.
Źródła: Straube i in., 2015 (pełny tekst); Straube & Eren, 2021; Silberstein i in., 2020 (inna metoda).
Depresja: wyniki badań
Badania wskazują, że tVNS może wspierać regulację nastroju, motywację i przetwarzanie poznawcze.
Grupa: 20 osób z depresją lekooporną, 4 tygodnie, zalecane 4 h dziennie, badanie jednoramienne.
Zaobserwowano: 80% osób stosowało stymulację przez co najmniej 80% zalecanego czasu; istotne zmniejszenie nasilenia depresji i wzrost szybkości przetwarzania poznawczego; działania niepożądane nieliczne, łagodne.
Grupa: 81 osób, 1 sesja, porównanie z sham (zdrowi).
Zaobserwowano: większa gotowość do wysiłku po nagrodę.
Grupa: 33 nastolatków z depresją i 30 zdrowych, 1 sesja, crossover z sham.
Zaobserwowano: mniejsze reagowanie na smutne twarze u młodzieży z depresją; efekt większy przy cięższej depresji.
Opis przypadku: nastolatka z depresją lekooporną
Koenig & Vöckel, 2024, The Journal of Pediatrics
Grupa: nastolatka z depresją lekooporną, stymulacja tVNS-L (wersja tVNS®-E) przez 7,5 miesiąca (opis przypadku).
Zaobserwowano: wynik w skali CDRS-R zmniejszył się z 55 do 47 pkt; ocena rodziców 72/73 → 59/60 pkt; bez działań niepożądanych.
Co to daje: u nastolatki, której nie pomogło dotychczasowe leczenie, objawy depresji zmniejszyły się.
Co to daje: codzienna stymulacja w domu jest wykonalna, a badania wskazują na poprawę nastroju, motywacji i mniejsze negatywne nastawienie uwagi.
Aplikacja tVNS® Connect / Patient
Opcjonalna, bezpłatna aplikacja w Google Play i App Store (tylko na terenie UE).
- Przesyła parametry stymulacji ze stymulatora przez Bluetooth i pokazuje je na wykresach.
- Pozwala prowadzić dziennik i śledzić przebieg terapii: notatki, samopoczucie, a w padaczce – zapis napadów (rodzaj, nasilenie, czas trwania).
- Na ekranie głównym widać, ile czasu stymulacji minęło dziś i ile zostało, poziom baterii i ustawione natężenie.
- Dane sesji (data, godzina, natężenie) zapisują się w stymulatorze, a notatki i dziennik napadów – w telefonie.
- Dane możesz wysłać jako plik .csv sobie lub lekarzowi prowadzącemu.
- Zgodnie z RODO sam decydujesz, czy udostępniasz te informacje.
Ekrany aplikacji
Monitorowanie terapii i lepsze przestrzeganie zaleceń: panel główny z czasem stymulacji, ustawienia, dziennik, kalendarz napadów i samopoczucia oraz trendy stymulacji.
tVNS® R – wersja badawcza
tVNS® R to programowalna wersja stymulatora tVNS® przeznaczona do badań naukowych.
- Wszystkie parametry programowane bezprzewodowo – stymulację można dopasować do protokołu każdego badania.
- Stymulacja wyzwalana (triggered tVNS®) – możliwa stymulacja w pętli zamkniętej (closed-loop).
- Nowość: tVNS® triggerbox – połączenie kablowe, które w powtarzalny sposób stabilizuje opóźnienia i wahania sygnału wyzwalającego.
Aplikacja tVNS® Research
Do obsługi tVNS® R służy aplikacja tVNS® Research. Pozwala:
- zaprogramować urządzenie – m.in. minimalne i maksymalne natężenie do wyboru, czas terapii, czas trwania i częstotliwość impulsu, czas stymulacji i przerwy;
- sprawdzić konfigurację urządzenia – wszystkie ustawione parametry, w tym narastanie natężenia (ramp up), sygnał dźwiękowy i ucho stymulowane;
- wyeksportować dzienniki terapii do pliku .csv, z numerem seryjnym urządzenia i datą.
Osoby stymulowane korzystają z aplikacji tVNS® Connect (Google Play, App Store).
Parametry stymulacji: tVNS®-E i tVNS®-R
tVNS®-E ma parametry stałe, zgodne z instrukcją używania. W tVNS®-R ustawienie standardowe jest takie samo, a każdy parametr można zmienić w podanym zakresie (w nawiasie).
| Parametr | tVNS®-E (standard) | tVNS®-R (ustawienie standardowe i zakres) |
|---|---|---|
| Programowanie | nie – parametry stałe | tak – bezprzewodowo, w aplikacji tVNS® Research |
| Kształt impulsu | dwufazowy | dwufazowy |
| Częstotliwość impulsu | 25 Hz | 25 Hz (1–40 Hz) |
| Czas trwania impulsu | 250 µs | 250 µs (100–1000 µs) |
| Czas stymulacji | 28 s | 28 s (1–240 s); tryb ciągły: 60 s |
| Czas przerwy | 32 s | 32 s (0–60 s); tryb ciągły: 0 s |
| Natężenie | 0,1–5 mA (100–5000 µA), krok 0,1 mA | min. 100 µA, maks. 5000 µA (granice do ustawienia w zakresie 100–5000 µA) |
| Czas terapii dziennie | do 4 godzin (240 min), potem wyłączenie | 240 min (30–1440 min) |
| Ucho | lewe | obie strony (lewe / prawe / obie) |
| Narastanie natężenia (ramp up) | tak | wł. (wł. / wył.) |
| Limit terapii | – | wył. (0–800) |
| Próg ruchu | – | wył. (wył. / niski / średni / wysoki) |
| Stały prąd | do 18 kΩ oporu skóry, maks. 90 V | – |
| Kontrola kontaktu | impulsy 0,1 mA, 1 Hz poza stymulacją | – |
Źródło: instrukcja używania tVNS®-E; materiały producenta tVNS Technologies GmbH. „–” – brak danych w materiałach lub parametr nie dotyczy urządzenia.
Tryb ciągły
U osób z dużą wrażliwością na bodźce opcją jest stymulacja ciągła: impuls dwufazowy, 25 Hz, 250 µs, 60 s stymulacji / 0 s przerwy. W badaniu Stefana i in. (2012) stosowano stymulację godzinę 3 razy dziennie przez 9 miesięcy.
Padaczka: przykładowe programowanie w trybie ciągłym
| Okres | Natężenie | Do kolejnego kroku (dni) | Czas terapii (min) | Czas sesji (min) | Rozkład sesji |
|---|---|---|---|---|---|
| Tydzień 1 | 1200 µA (1,2 mA) | 5–7 | 60–120 | 30 | 2 × 30 |
| Tydzień 2 | 1300 µA (1,3 mA) | 5–7 | 120 | 30 | 4 × 30 |
| Tydzień 3 | 1400 µA (1,4 mA) | 5–7 | 120 | 30–40 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 4 | 1500 µA (1,5 mA) | 5–7 | 120 | 30–40 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 5 | 1600 µA (1,6 mA) | 5–7 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 6 | 1700 µA (1,7 mA) | 5–7 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 7 | 1800 µA (1,8 mA) | 5–7 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 8 | 1900 µA (1,9 mA) | 5–7 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 9 | 2000 µA (2,0 mA) | 7–10 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 10 | 2100 µA (2,1 mA) | 7–10 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 11 | 2200 µA (2,2 mA) | 7–10 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
| Tydzień 12 | 2300 µA (2,3 mA) | 7–10 | 120 | 30–60 | 3 × 40 / 4 × 30 |
Źródło: materiały producenta tVNS Technologies GmbH; Stefan i in., 2012.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania (na podstawie materiałów producenta). Potrzebna jest cierpliwość – tVNS to terapia długoterminowa, która z czasem staje się codzienną rutyną.
Rozwiązywanie problemów
Świeci czerwone ucho. Co robić?
Elektroda ma za słaby kontakt ze skórą. Najczęstsze przyczyny:
- Elektroda odsunęła się od skóry albo nie jest prawidłowo osadzona w czółenku muszli (prawidłowo założona świeci na zielono).
- W uchu są resztki woskowiny lub kremu, które przeszkadzają w przewodzeniu.
- Za mało kremu albo krem w słoiczku wysechł.
- Trzeba wymienić pierścień silikonowy lub nakładki – albo wypróbować nakładki, jeśli ich nie używasz.
- Elektroda może być uszkodzona.
Nie czuję mrowienia. Co robić?
- Sprawdź ilość kremuByć może użyto go za dużo i łączy głowice elektrod.
- Oczyść elektrodę i uchoUżyj wacików z alkoholem. Nie wycieraj do sucha — pozostaw do wyschnięcia na powietrzu.
- Nałóż krem ponownieTym razem nieco mniej niż poprzednio.
Sprawdź też położenie elektrody, czy krem w słoiczku nie wysechł i czy nakładki lub elektroda nie wymagają wymiany.
Co to jest zwarcie i jak mu zapobiec?
Gdy krem trafi na czarną plastikową część między głowicami albo rozmaże się w uchu przy zakładaniu, prąd płynie między głowicami zamiast przez skórę. Nie czuć wtedy mrowienia i terapia nie działa. Urządzenie nie potrafi wykryć zwarcia, dlatego przy każdej sesji sprawdzaj, czy krem nie łączy głowic.
Elektroda nie jest w uchu, a urządzenie działa bez czerwonego ostrzeżenia. Dlaczego?
Zaschnięty krem z poprzednich sesji na nakładce lub metalu elektrody urządzenie odbiera jak skórę i nie wykrywa odłączenia. Wymień nakładki, odśwież krem w małym słoiczku albo wymień elektrodę, jeśli jest uszkodzona.
Kontakt jest niestabilny. Jak założyć nakładki?
Nakładki zwiększają powierzchnię kontaktu, co u niektórych osób poprawia komfort i stabilność. Możesz je dokupić w sklepie internetowym.
- Krem na głowiceNałóż cienką warstwę kremu na elektrody.
- Załóż nakładkiNasuń je na srebrną część elektrod.
- Krem na nakładkiPokryj kremem również zewnętrzną powierzchnię nakładek.
Krem nie może łączyć obu głowic. Przy nakładkach potrzebne jest wyższe natężenie — to normalne, wynika z większego oporu.
Przewód przeszkadza lub wyciąga elektrodę
- Poprowadź przewód pod koszulką lub swetrem, potem za głową wokół szyi od prawej do lewej strony, i dopiero wtedy włóż elektrodę do lewego ucha.
- Przypnij przewód do kołnierza małym klipsem typu krokodylek, żeby nie wyciągał elektrody.
- Klips z zestawu mocuje się z tyłu stymulatora w obu kierunkach — przypniesz go do spodni lub kieszeni koszuli.
Urządzenie i światełka
Urządzenie wyłączyło się samo. Dlaczego?
Są dwa powody:
- Skończył się dzienny czas terapii (standardowo 240 minut). O północy licznik się zeruje i zaczyna się nowy dzień.
- Świeciło czerwone ucho (słaby kontakt elektrody). Po chwili słychać cichy sygnał, a urządzenie wyłącza się po 1 minucie, żeby nie tracić pozostałego czasu.
Jak działają niebieskie diody?
Dzienny czas terapii pokazuje 16 niebieskich diod. Przy 4 godzinach (240 minutach) jedna dioda gaśnie co 15 minut. Gdy dzienny czas się skończy, wszystkie diody gasną i urządzenie się wyłącza.
Jeśli sesja trwa w chwili północy, licznik nie zeruje się od razu – dzieje się to po wyłączeniu i ponownym włączeniu urządzenia.
Czy urządzenie przy głowie lub klatce piersiowej szkodzi?
Nie. Testy RF nie wykazały zagrożenia przy kontakcie z głową lub klatką piersiową. Nie zostawiaj jednak urządzenia na długo w miejscach o silnym polu magnetycznym lub promieniowaniu (np. przy kuchence mikrofalowej).
Dlaczego z czasem czuję mrowienie słabiej?
Wokół miejsca stymulacji są też nerwy bólowe. Na początku mrowienie przy np. 1 mA jest wyraźne, a po pewnym czasie nerwy przyzwyczajają się do bodźca i odczucie słabnie. Możesz wtedy stopniowo zwiększyć natężenie – zawsze poniżej progu bólu.
Jeśli mrowienia nie ma wcale – zobacz Nie czuję mrowienia.
Ile mA można ustawić?
Urządzenie podaje prąd od 0,1 do 5 mA (100–5000 µA). Właściwe natężenie to takie, przy którym mrowienie jest wyraźne, ale nie boli.
Elektroda, krem i nakładki
Jak często wymieniać elektrodę?
Zależy to od zużycia i przechowywania. Producent zaleca wymianę raz w roku przy stosowaniu do 4 godzin dziennie. Elektrodę trzeba wymienić od razu, gdy przewód jest widocznie załamany albo natężenie spada. Regularnie sprawdzaj elektrodę.
Czy uszkodzoną elektrodę można naprawić?
Nie. Każde uszkodzenie, zagięcie lub przerwanie przewodu w urządzeniu albo elektrodzie oznacza ryzyko dla bezpieczeństwa wyrobu medycznego, dlatego naprawa nie jest możliwa.
Po co jest krem?
Krem przewodzi prąd przez całą sesję i chroni skórę przed podrażnieniem. To jeden z najważniejszych czynników skuteczności – trzeba go używać przy każdej sesji. Elektroda jest odsłonięta, więc krem schnie; zaschnięty krem zmniejsza prąd docierający do skóry.
Czy mogę używać innego kremu?
Producent przez 12 lat testował żele i kremy. Zatwierdzony jest tylko krem z zestawu (50 g), opracowany do długich badań EEG i niepodrażniający skóry. Po otwarciu wysycha po 3–4 miesiącach i traci skuteczność. Kremy o niesprawdzonym czasie wysychania nie są zalecane.
Jak zapobiec wysychaniu kremu?
- Nie nabieraj za każdym razem z dużego pojemnika. Przełóż trochę szpatułką lub nożem do małego słoiczka z zestawu i nabieraj z wierzchu, nie wciskając do dna.
- Nie wystawiaj kremu na słońce; nie przechowuj go w zimnie ani przy grzejniku.
Czy krem mogę nakładać palcem?
Tak. Możesz zanurzyć głowice elektrody w małym słoiczku, nałożyć krem higienicznym patyczkiem lub małą szpatułką albo palcem zdezynfekowanym alkoholem. Przy elektrodzie Legacy jest to łatwiejsze.
Po co są nakładki?
Nakładki łagodniej przekazują prąd, nie zmniejszając przewodzenia. Chronią wrażliwą skórę, zwiększają średnicę głowic, przez co elektroda lepiej trzyma się w czółenku muszli, i pomagają przy różnej budowie ucha.
Są potrzebne przy elektrodzie Hook (żeby nie wisiała w powietrzu), przy bardzo wrażliwej skórze i przy szerokim czółenku muszli.
Na co uważać przy nakładkach?
- Obwód nakładki pokryj obficie kremem.
- Po każdej sesji zetrzyj krem wilgotną chusteczką i ręcznikiem papierowym.
- Na koniec dnia nakładki wyrzuć, a następnego dnia zacznij od nowych – krem zasycha w porach i utrudnia terapię.
Czy nakładki można prać?
Nie zalecamy. Resztki kremu zasychają w porach i tworzą warstwę, która osłabia przewodzenie (słabe mrowienie), może wywołać czerwone ostrzeżenie albo sprawić, że urządzenie nie wykryje odłączenia elektrody od ucha.
Ładowanie i aplikacja
Jak dbać o baterię przy ładowaniu?
- Ładowanie nie powinno trwać dłużej niż 3–4 godziny; nie zostawiaj urządzenia na ładowarce na noc.
- Ładuj z gniazdka z ochroną przeciwprzepięciową i ładowarką z zestawu.
- Procent baterii w aplikacji może się różnić od rzeczywistego – kieruj się wskaźnikiem na urządzeniu.
Bateria długo się ładuje i wskaźnik nie rośnie. Co robić?
Zbyt długie ładowanie może uszkodzić ładowarkę lub baterię. Spróbuj naładować urządzenie inną oryginalną ładowarką do telefonu z przewodem z zestawu. Jeśli się ładuje – problem jest w ładowarce. Jeśli nie – może być uszkodzona bateria; skontaktuj się z nami.
Mam problem z połączeniem telefonu z urządzeniem.
- Na połączenie wpływa model telefonu, pamięć i wersja systemu – nowsze telefony mają mniej problemów.
- Zwolnij pamięć telefonu i wyczyść pliki tymczasowe.
- Wyłącz i włącz urządzenie oraz telefon, a potem połącz ponownie.
- Jeśli często zmieniasz telefon, odinstaluj aplikację i zainstaluj ją od nowa.
Czy po ponownej instalacji aplikacji stracę dane?
Dane sesji (data, godzina, natężenie) są zapisane w stymulatorze, więc zobaczysz je na każdym telefonie z aplikacją. Notatki i dziennik napadów są zapisane w telefonie – przed usunięciem aplikacji zrób kopię.
Jak bezpiecznie przeinstalować aplikację?
- Kliknij ikonę „Udostępnij” (SHARE) w prawym górnym rogu i zapisz kopię danych.
- Usuń aplikację.
- W ustawieniach Bluetooth telefonu usuń urządzenie tVNS z listy sparowanych.
- Zainstaluj aplikację ponownie i sparuj urządzenie.
Czy mogę używać aplikacji na kilku telefonach?
Gdy kilka sparowanych telefonów jest obok siebie, połączenie może się zawieszać. Wybierz jeden główny telefon, a w pozostałych wyłącz Bluetooth. Aby sparować nowy telefon: wyłącz urządzenie, wyłącz Bluetooth w poprzednim telefonie, włącz urządzenie i sparuj je.
Przebieg terapii
Kiedy pojawią się efekty?
Zależy to od wieku, rozpoznania i tempa terapii. Czasem efekty widać w pierwszych dniach, średnio po 3 miesiącach, a niekiedy po 7–8 miesiącach. Skuteczność rośnie z czasem.
Jak planuje się terapię?
Plan czasu i natężenia ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę m.in. odczuwanie bodźca, nasilenie i rozkład napadów, porę posiłków i snu oraz tolerancję bólu. Zaczyna się od planu początkowego i zmienia go zależnie od postępów.
Czy po zwiększeniu natężenia mogę być bardziej senny?
Tak, u niektórych osób senność rośnie po zwiększeniu natężenia. To przejściowe – mija wraz z przyzwyczajeniem. Ze względu na działanie rozluźniające sesje warto dopasować do rytmu snu.
Czy przesunięcia godzin sesji szkodzą?
W padaczce z częstymi napadami warto trzymać się zaplanowanych godzin – nieregularne stosowanie może osłabiać działanie. W innych zastosowaniach i przy rzadkich napadach przesunięcia o 1–2 godziny nie są problemem.
Ile czasu powinno minąć między sesjami?
Średnio 5–8 godzin. Gdy wymaga tego plan dnia, 2–3 godziny przerwy też nie szkodzą.
Jak często zwiększa się natężenie?
Zależy to od tolerancji i pierwszych efektów. Zwykle na początku o 100 µA (0,1 mA) co 7 dni – zobacz przykładowy schemat w padaczce.
Czy tVNS może na początku nasilić napady?
U części osób (ok. 1 na 25) na początku napadów może być nieco więcej – z powodu stresu związanego z nową rutyną albo większej wrażliwości na stymulację nerwu błędnego. Wtedy zmniejsza się natężenie, wydłuża okres przyzwyczajania i wolniej zwiększa natężenie. Zwykle po 2–8 tygodniach organizm się przyzwyczaja.
Czy tVNS wpływa na apetyt i posiłki?
Nudności zdarzają się u 1–2% osób. Wtedy zachowaj co najmniej 1 godzinę odstępu między posiłkiem a sesją; zwykle mija to po 4–8 tygodniach. Jeśli spada apetyt, nie planuj sesji w ciągu 2 godzin przed posiłkiem.
Czy tVNS zwiększa ilość wydzieliny lub powoduje świszczący oddech?
Nie. Dzięki działaniu przeciwzapalnemu ilość wydzieliny może z czasem nawet maleć. Zimą objawy infekcji łatwo pomylić z działaniem tVNS.
Mam problemy ze słuchem lub noszę aparat słuchowy. Czy mogę stosować tVNS?
Tak. Problemy z nerwem słuchowym i aparat słuchowy nie przeszkadzają w terapii.
Szybka ściąga
Najważniejsze kroki na co dzień. Możesz ją wydrukować.
- Oczyśćelektrodę i małżowinę wacikiem dezynfekującym; poczekaj, aż wyschnie.
- Dopasuj elektrodęwysokość uchwytu (duże uszy — większy odstęp), pierścień silikonowy S/M/L, ewentualnie wygięcie.
- Nałóż kremcienko na każdą głowicę osobno, bez kremu między nimi.
- Załóż elektrodęw czółenku muszli lewego ucha i zaczep uchwyt.
- Włącz i uruchomprzytrzymaj POWER, potem naciśnij START/PAUSE.
- Ustaw natężenie„+” aż do mrowienia, „−” aż mrowienie będzie przyjemne. Nigdy powyżej progu bólu.
- Zablokuj przyciskiprzytrzymaj KEY LOCK do niebieskiej obwódki.
- Po godzinienałóż krem ponownie. Maksymalnie 4 godziny dziennie.
Pamiętaj, że zwiększanie czasu i intensywności stymulacji jest uzależnione od osoby stymulowanej. Prosimy o obserwację i powolne zwiększanie stymulacji.
Quiz i certyfikat
Sprawdź swoją wiedzę z przewodnika. Po poprawnym odpowiedzeniu na wszystkie pytania wpiszesz imię i nazwisko i pobierzesz certyfikat ukończenia szkolenia w PDF.
Twój certyfikat
Wpisz imię i nazwisko tak, jak ma się pojawić na certyfikacie.
Źródła
Pokaż literaturę (27 pozycji)
- Barbella, G., Cocco, I., Freri, E. i in. (2018). Transcutaneous vagal nerve stimulation (t-VNS): An adjunctive treatment option for refractory epilepsy. Seizure, 60. doi.org/10.1016/j.seizure.2018.06.016
- Bauer, S., Baier, H., Baumgartner, C. i in. (2016). Transcutaneous Vagus Nerve Stimulation (tVNS) for Treatment of Drug-Resistant Epilepsy: A Randomized, Double-Blind Clinical Trial (cMPsE02). Brain Stimulation, 9(3). doi.org/10.1016/j.brs.2015.11.003
- Beekwilder, J. P., & Beems, T. (2010). Overview of the Clinical Applications of Vagus Nerve Stimulation. Journal of Clinical Neurophysiology, 27(2), 130. doi.org/10.1097/WNP.0b013e3181d64d8a
- Butt, M. F., Albusoda, A., Farmer, A. D., & Aziz, Q. (2020). The anatomical basis for transcutaneous auricular vagus nerve stimulation. Journal of Anatomy, 236(4), 588–611. doi.org/10.1111/joa.13122
- Diener, H.-C., Goadsby, P. J., Ashina, M. i in. (2019). Non-invasive vagus nerve stimulation (nVNS) for the preventive treatment of episodic migraine: The multicentre, double-blind, randomised, sham-controlled PREMIUM trial. Cephalalgia, 39(12), 1475–1487. doi.org/10.1177/0333102419876920 (inna metoda)
- Evensen, K., Jørgensen, M. B., Sabers, A., & Martiny, K. (2022). Transcutaneous Vagal Nerve Stimulation in Treatment-Resistant Depression: A Feasibility Study. Neuromodulation. doi.org/10.1111/ner.13366
- Farmer, A. D., Strzelczyk, A., Finisguerra, A. i in. (2021). International Consensus Based Review and Recommendations for Minimum Reporting Standards in Research on Transcutaneous Vagus Nerve Stimulation (Version 2020). Frontiers in Human Neuroscience, 14. frontiersin.org/articles/10.3389/fnhum.2020.568051
- Frangos, E., Ellrich, J., & Komisaruk, B. R. (2015). Non-invasive Access to the Vagus Nerve Central Projections via Electrical Stimulation of the External Ear: fMRI Evidence in Humans. Brain Stimulation, 8(3), 624–636. doi.org/10.1016/j.brs.2014.11.018
- He, W., Jing, X., Wang, X. i in. (2013). Transcutaneous auricular vagus nerve stimulation as a complementary therapy for pediatric epilepsy: a pilot trial. Epilepsy & Behavior. doi.org/10.1016/j.yebeh.2013.02.001
- Kaduk, K., Petrella, A., Müller, S. J., Koenig, J., & Kroemer, N. B. (2025). Non-Invasive Auricular Vagus Nerve Stimulation Decreases Heart Rate Variability Independent of Caloric Load. Psychophysiology, 62(2), e70017. doi.org/10.1111/psyp.70017
- Koenig, J., & Vöckel, J. (2024). Transcutaneous Auricular Vagus Nerve Stimulation in Adolescent Treatment Resistant Depression — A Case Report. The Journal of Pediatrics, 271. doi.org/10.1016/j.jpeds.2024.114078
- Koenig, J., Parzer, P., Haigis, N. i in. (2021). Effects of acute transcutaneous vagus nerve stimulation on emotion recognition in adolescent depression. Psychological Medicine, 51(3), 511–520. doi.org/10.1017/S0033291719003490
- Liu, A., Rong, P., Gong, L. i in. (2018). Efficacy and Safety of Treatment with Transcutaneous Vagus Nerve Stimulation in 17 Patients with Refractory Epilepsy. Medical Science Monitor. doi.org/10.12659/MSM.910689
- Ludwig, M., Wienke, C., Betts, M. J., Zaehle, T., & Hämmerer, D. (2021). Current challenges in reliably targeting the noradrenergic locus coeruleus using transcutaneous auricular vagus nerve stimulation (taVNS). Autonomic Neuroscience, 236. doi.org/10.1016/j.autneu.2021.102900
- Martini, F. H., Nath, J. L., & Bartholomew, E. F. (2018). Fundamentals of Anatomy & Physiology, Global Edition, 11/E. Pearson.
- Neuser, M. P., Teckentrup, V., Kühnel, A. i in. (2020). Vagus nerve stimulation boosts the drive to work for rewards. Nature Communications. doi.org/10.1038/s41467-020-17344-9
- Peuker, E. T., & Filler, T. J. (2002). The nerve supply of the human auricle. Clinical Anatomy, 15(1), 35–37. doi.org/10.1002/ca.1089
- Premchand, R. K., Sharma, K., Mittal, S. i in. (2014). Autonomic Regulation Therapy via Left or Right Cervical Vagus Nerve Stimulation in Patients With Chronic Heart Failure: Results of the ANTHEM-HF Trial. Journal of Cardiac Failure, 20(11), 808–816. doi.org/10.1016/j.cardfail.2014.08.009
- Rong, P., Liu, A., Zhang, J. i in. (2014). Transcutaneous vagus nerve stimulation for refractory epilepsy: a randomized controlled trial. Clinical Science. doi.org/10.1042/CS20130518
- Silberstein, S. D. i in. (2020). Non-invasive vagus nerve stimulation for primary headache: A clinical update. Cephalalgia, 40(12). doi.org/10.1177/0333102420941864
- Stefan, H., Kreiselmeyer, G., Kerling, F. i in. (2012). Transcutaneous vagus nerve stimulation (t-VNS) in pharmacoresistant epilepsies: A proof of concept trial. Epilepsia. doi.org/10.1111/j.1528-1167.2012.03492.x
- Straube, A., & Eren, O. (2021). tVNS in the management of headache and pain. Autonomic Neuroscience, 236, 102875. doi.org/10.1016/j.autneu.2021.102875
- Straube, A., Ellrich, J., Eren, O., Blum, B., & Ruscheweyh, R. (2015). Treatment of chronic migraine with transcutaneous stimulation of the auricular branch of the vagal nerve (auricular t-VNS): a randomized, monocentric clinical trial. The Journal of Headache and Pain, 16, 543. doi.org/10.1186/s10194-015-0543-3
- Wang, Z., Zhou, X., Sheng, X., Yu, L., & Jiang, H. (2015). Noninvasive vagal nerve stimulation for heart failure: Was it practical or just a stunt? International Journal of Cardiology, 187, 637–638. doi.org/10.1016/j.ijcard.2015.03.430
- Weyand, Cordes, Linka i in. (2025). Long-term effects of invasive and transcutaneous vagus nerve stimulation in patients with epilepsy: a retrospective cohort study. Clinical Epileptology. doi.org/10.1007/s10309-025-00797-7
- von Wrede, R., & Surges, R. (2021). Transcutaneous vagus nerve stimulation in the treatment of drug-resistant epilepsy. Autonomic Neuroscience. doi.org/10.1016/j.autneu.2021.102840
- Yakunina, N., Kim, S. S., & Nam, E. C. (2017). Optimization of Transcutaneous Vagus Nerve Stimulation Using Functional MRI. Neuromodulation. doi.org/10.1111/ner.12541