Baza badań
Przegląd dowodów naukowych

Stymulacja nerwu błędnego (VNS/tVNS) a sirtuiny i starzenie

Co wiadomo o wpływie stymulacji nerwu błędnego na sirtuiny – białka związane z metabolizmem, mitochondriami i starzeniem – w badaniach na ludziach, zwierzętach i komórkach.

Stan wiedzy: 9 listopada 2026

Najważniejsze wnioski

Stymulacja nerwu błędnego zwiększa ekspresję lub aktywność sirtuin (SIRT1, SIRT3, SIRT6) w wielu badaniach przedklinicznych, a w części z nich efekt ochronny znika po zablokowaniu SIRT1. U ludzi bezpośredni dowód jest jeden i mały (7 pacjentów z wszczepionym stymulatorem).

Poziom dowodów w skrócie

Rodzaj badańCo pokazująSiła dowodu
LudzietVNS poprawia równowagę autonomiczną u osób 55+; VNS zwiększa mRNA SIRT1 w leukocytachNiska (małe grupy, brak pomiaru sirtuin po tVNS)
ZwierzętaVNS/taVNS zwiększa SIRT1/SIRT6; blokada SIRT1 znosi efekty ochronneŚrednia (spójne wyniki, ale modele chorób, nie starzenia)
In vitro / ex vivoAcetylocholina przez α7nAChR podnosi NAD⁺ i aktywność SIRT1/SIRT3, hamuje starzenie komórekŚrednia dla mechanizmu

Nie ma badań pokazujących wydłużenie życia, odmłodzenie zegara epigenetycznego ani wzrost sirtuin po tVNS u zdrowych ludzi.

↑ Do góry

Mechanizm: od nerwu błędnego do sirtuin

Najlepiej udokumentowana droga prowadzi przez acetylocholinę, która podnosi NAD⁺ lub aktywuje AMPK, a to włącza sirtuiny.

  1. Stymulacja gałęzi usznej (tVNS/taVNS) lub pnia szyjnego (VNS) pobudza ośrodki w pniu mózgu i zwiększa aktywność przywspółczulną.
  2. Włókna eferentne nerwu błędnego uwalniają acetylocholinę w narządach (serce, śledziona, wątroba, jelita).
  3. Acetylocholina działa przez receptory nikotynowe α7 (α7nAChR) i muskarynowe (m.in. M3).
  4. Aktywacja α7nAChR podnosi wewnątrzkomórkowy NAD⁺ i przez to aktywność SIRT1 (in vitro) oraz aktywuje mitochondrialną SIRT319,20. Receptory muskarynowe aktywują AMPK i oś SIRT1/PGC-1α7,16.
  5. Sirtuiny deacetylują swoje cele: PGC-1α (biogeneza mitochondriów), FOXO1/FOXO3 i p53 (stres, apoptoza, starzenie komórkowe), NF-κB (zapalenie), NRF2 (obrona antyoksydacyjna).
  6. Efekt końcowy w modelach: mniej zapalenia, stresu oksydacyjnego i śmierci komórek, lepsza funkcja mitochondriów, mniej komórek starzejących się.

Zależność działa też w drugą stronę: aktywacja SIRT1 w pniu mózgu zwiększa pobudzenie neuronów ruchowych nerwu błędnego (Jiang i Zsombok 2014)21.

↑ Do góry

Badania na ludziach

Tylko jedno badanie na ludziach mierzyło sirtuiny po stymulacji nerwu błędnego; pozostałe pokazują efekty pośrednie związane ze starzeniem.

BadanieUczestnicyInterwencjaWynik istotny dla anti-aging
Manca i wsp., Epilepsia Open 202417 osób z lekooporną padaczkąWszczepiony VNS (implant)Wzrost ekspresji SIRT1 i PPARα w leukocytach
Bretherton i wsp., Aging 20192Zdrowi 55+ (n = 14, 51, 29)tVNS na skrawku ucha, 15 min dziennie przez 2 tyg.Przesunięcie równowagi w stronę przywspółczulną, poprawa nastroju, snu i jakości życia; największy efekt u osób z najgorszym stanem wyjściowym
Tang i wsp., Neurochem Int 202582 kohorty pacjentów po udarzePomiar SIRT1 w surowicy (VNS tylko u zwierząt)SIRT1 jako biomarker rokowania; brak stymulacji u ludzi
Xiang i wsp., General Psychiatry 20264Starsi pacjenci ze schizofrenią (n = 51)taVNS 30 min dziennie, 10 sesjiPoprawa przestrzennej pamięci roboczej względem pozoracji
Pilotaż w zespole metabolicznym, Bioelectronic Medicine 20235Pacjenci z zespołem metabolicznymKrótkie sesje taVNSPoprawa równowagi autonomicznej, spadek ciśnienia; zmiany w monocytach i komórkach śródbłonka

Przegląd „Impact of tVNS on healthy cognitive and brain aging” (2023)6 zbiera dane o tVNS w zdrowym starzeniu mózgu. Trwa randomizowane badanie VNS w chorobie Alzheimera u osób 50–80 lat (NCT06923007).

↑ Do góry

Badania na zwierzętach: VNS/taVNS a sirtuiny

W pięciu opublikowanych badaniach stymulacja zwiększała SIRT1 lub SIRT6, a w dwóch zablokowanie SIRT1 znosiło efekt ochronny – to najmocniejszy dowód przyczynowy.

BadanieModelStymulacjaSirtuinaBlokada sirtuiny znosi efekt?
Guo i wsp., Appl Biochem Biotechnol 20257Szczury, niedokrwienie i reperfuzja sercaVNS, prawy nerw szyjnySIRT1 i PGC-1α ↑, więcej mitochondriówTak (SIRT1, PGC-1α); atropina też znosi
Tang i wsp., Neurochem Int 20258Szczury (MCAO/R) i hodowle neuronów (OGD/R), udar niedokrwiennyVNSSIRT1 ↑, mniej PANoptozyTak (EX527)
Kaushik i wsp., BBRC 20259Szczury, zespół metaboliczny po stresieUszna VNS, 6 Hz, 40 min, 14 dniSIRT6 i AMPK ↑ w wątrobie i trzustceNie badano
Brain Research Bulletin 202610Młode szczury, przewlekły strestaVNSSIRT1, NRF2, GPX4 ↑; mniej mikrogleju i 4-HNENie podano w streszczeniu
Xin i wsp., Front Pharmacol 202111Szczury, mięśnie po niedokrwieniu wątrobyVNS 20 HzSIRT1 ↑, acetylacja FOXO1 i p53 ↓Nie badano

Dodatkowo patent US983362112 (dane niepublikowane w czasopismach) opisuje u szczurów modulację SIRT1, SIRT3, SIRT4 i SIRT6 w tłuszczu, wątrobie, jelicie, sercu i trzustce, zależną od parametrów stymulacji.

Dwa badania z blokadą SIRT1 dotyczą różnych narządów (serce i mózg w udarze), co wzmacnia wniosek, że sirtuiny są jednym z głównych mechanizmów działania stymulacji.

↑ Do góry

Badania na zwierzętach: starzenie, mitochondria, zapalenie

Te badania nie mierzyły sirtuin, ale pokazują efekty stymulacji na procesy, które sirtuiny regulują, często u starych zwierząt.

BadanieModelWynik
Li i wsp., ATVB 201619Myszy bez receptora α7nAChRPrzyspieszone starzenie naczyń; agonista α7nAChR łagodził starzenie naczyń u myszy z prawidłowym receptorem
Cai i wsp., Neurosci Lett 201913Stare szczury po operacjiUszna VNS ogranicza neurozapalenie, neurodegenerację i zaburzenia poznawcze
Zhou i wsp., Neurochem Res 202314Stare szczury po sewofluranietaVNS łagodzi zaburzenia poznawcze przez neurony cholinergiczne
BMC Anesthesiol 201915Stare szczury po splenektomiiVNS hamuje zapalenie, częściowo poprawia funkcje poznawcze
Samniang i wsp., Sci Rep 201616Otyłe szczury z insulinoopornościąVNS chroni funkcję mitochondriów serca, poprawia metabolizm i funkcję lewej komory
Xue i wsp., J Cell Mol Med 201717Szczury, niedokrwienie sercaVNS poprawia dynamikę mitochondriów szlakiem M3/CaMKKβ/AMPK
Kim i wsp., Front Neurosci 202218Szczury po zatrzymaniu krążeniaVNS poprawia oddychanie mitochondrialne w hipokampie
J Neurosci 201922SzczuryVNS wspierająca uczenie zmienia ekspresję regulatorów epigenetycznych w hipokampie, korze i krwi

Szczególnie ważne jest badanie Li 2016: brak receptora, przez który działa nerw błędny, przyspiesza starzenie naczyń u żywych myszy.

↑ Do góry

Badania in vitro i ex vivo

Badania komórkowe pokazują, że receptor α7nAChR, przez który działa acetylocholina z nerwu błędnego, hamuje starzenie komórek dzięki NAD⁺ i SIRT1 oraz aktywuje SIRT3.

BadanieKomórkiWynik
Li i wsp., ATVB 201619Komórki mięśni gładkich naczyń (gryzonie i człowiek)Agonista α7nAChR podnosi NAD⁺ i aktywność SIRT1, hamuje starzenie komórkowe; wyciszenie lub blokada SIRT1 znosi efekt
Li i wsp., Br J Pharmacol 201920Komórki mięśni gładkich naczyńα7nAChR aktywuje mitochondrialną SIRT3 i deacetylację FoxO3
Jiang i Zsombok, Front Neurosci 201421Skrawki pnia mózgu (neurony ruchowe nerwu błędnego)Aktywacja SIRT1 resweratrolem zwiększa pobudzenie neuronów; blokada SIRT1 znosi efekt
Guo i wsp., 20257Serce (in vivo) z analizą receptorówAcetylocholina przez receptory muskarynowe włącza oś SIRT1/PGC-1α
Wniosek: acetylocholina wpływa na sirtuiny głównie przez wzrost NAD⁺ i aktywności enzymu, niekoniecznie przez wzrost ilości białka.
↑ Do góry

Ograniczenia dowodów

Główne ograniczenie: żadne badanie nie mierzyło sirtuin po tVNS u zdrowych, starzejących się ludzi.

↑ Do góry

Bibliografia

Ludzie
  1. Manca C. i wsp. Identification of metabolic biomarkers of chronic VNS in subjects with drug-resistant epilepsy. Epilepsia Open 2024;9(1):432–438. doi:10.1002/epi4.12871
  2. Bretherton B. i wsp. Effects of transcutaneous vagus nerve stimulation in individuals aged 55 years or above. Aging 2019;11(14):4836–4857. doi:10.18632/aging.102074
  3. Bretherton B., Deuchars J., Deuchars S.A. What impact could transcutaneous vagal nerve stimulation have on an aging population? Bioelectronics in Medicine 2019. doi:10.2217/bem-2019-0022
  4. Xiang i wsp. Effect of taVNS on the improvement of cognitive function in older patients with schizophrenia. General Psychiatry 2026. doi:10.1002/gps3.70003 · PMC13015834
  5. Brief periods of taVNS improve autonomic balance and alter circulating monocytes and endothelial cells in patients with metabolic syndrome: a pilot study. Bioelectronic Medicine 2023. doi:10.1186/s42234-023-00109-2
  6. Impact of transcutaneous vagus nerve stimulation on healthy cognitive and brain aging (przegląd). Front Neurosci 2023. doi:10.3389/fnins.2023.1184051 · PMC10416636
Zwierzęta – sirtuiny
  1. Guo Y. i wsp. Electrical VNS ameliorates cardiac ischemia and reperfusion injury through the SIRT1/PGC-1α pathway. Appl Biochem Biotechnol 2025. doi:10.1007/s12010-025-05359-1
  2. Tang H. i wsp. VNS inhibits PANoptosis and promotes neurofunctional recovery of cerebral ischemic stroke in a Sirt1-dependent manner. Neurochem Int 2025. doi:10.1016/j.neuint.2025.105950 · PubMed 39971240
  3. Kaushik A.S. i wsp. Stimulation of auricular vagus nerve ameliorates chronic stress induced metabolic syndrome via activation of Sirtuin-6. BBRC 2025;756:151567. doi:10.1016/j.bbrc.2025.151567
  4. taVNS alleviates depressive- and anxiety-like behaviors in adolescent stressed rats via SIRT1/NRF2. Brain Res Bull 2026. doi:10.1016/j.brainresbull.2026.112158
  5. Xin Y. i wsp. VNS attenuates acute skeletal muscle injury induced by hepatic I/R injury in rats. Front Pharmacol 2021;12:756997. doi:10.3389/fphar.2021.756997 · PMC8762262
  6. Patent US9833621B2: Modulation of sirtuins by vagus nerve stimulation (2017). Google Patents
Zwierzęta – starzenie, mitochondria, zapalenie
  1. Cai L. i wsp. Auricular VNS protects against postoperative cognitive dysfunction by attenuating neuroinflammation and neurodegeneration in aged rats. Neurosci Lett 2019;703:104–110. doi:10.1016/j.neulet.2019.03.034
  2. Zhou Q. i wsp. taVNS alleviates sevoflurane-induced cognitive dysfunction in aged rats via activating basal forebrain cholinergic neurons. Neurochem Res 2023;48(6):1848–1863. doi:10.1007/s11064-023-03871-6
  3. Electric vagal nerve stimulation inhibits inflammation and improves early postoperation cognitive dysfunction in aged rats. BMC Anesthesiol 2019. doi:10.1186/s12871-019-0885-5 · PMC6875068
  4. Samniang B. i wsp. VNS improves cardiac function by preventing mitochondrial dysfunction in obese-insulin resistant rats. Sci Rep 2016. doi:10.1038/srep19749
  5. Xue R.Q. i wsp. VNS improves mitochondrial dynamics via an M3/CaMKKβ/AMPK pathway. J Cell Mol Med 2017;21(1):58–71. doi:10.1111/jcmm.12938
  6. Kim S. i wsp. VNS improves mitochondrial dysfunction in post-cardiac arrest syndrome in rats. Front Neurosci 2022. doi:10.3389/fnins.2022.762007
In vitro / ex vivo
  1. Li D.J. i wsp. α7 nicotinic acetylcholine receptor relieves angiotensin II-induced senescence in VSMCs by raising NAD⁺-dependent SIRT1 activity. ATVB 2016. PubMed 27339462
  2. Li D.J. i wsp. Nicotinic ACh receptor α7 inhibits PDGF-induced migration of VSMCs by activating SIRT3. Br J Pharmacol 2019. doi:10.1111/bph.14506
  3. Jiang Y., Zsombok A. Regulation of neurons in the dorsal motor nucleus of the vagus by SIRT1. Front Neurosci 2014. doi:10.3389/fnins.2013.00270
Epigenetyka i niuanse
  1. Cognition-enhancing vagus nerve stimulation alters the epigenetic landscape. J Neurosci 2019. doi:10.1523/JNEUROSCI.2407-18.2019
  2. Kim H.D. i wsp. SIRT1 mediates depression-like behaviors in the nucleus accumbens. J Neurosci 2016. doi:10.1523/JNEUROSCI.0212-16.2016
↑ Do góry